सरकार असफल र अस्थिर बनाउन नकारात्मक शक्ति सक्रिय : गृहमन्त्री थापा

हरिराम उप्रेती

काठमाडौँ — गृहमन्त्री रामबहादुर थापाले सरकारलाई असफल र अस्थिर बनाउन नकरात्मक शक्ति लागिपरेको बताएका छन् ।  जिल्ला प्रशासन कार्यालय गोरखाको भवन उद्घाटनपछि पत्रकारसँग कुराकानी गर्दै मन्त्री थापाले अराजकता फैलाउने शक्तिलाई सरकारले नियन्त्रण गरेको बताए ।

‘सफलतापूर्वक विकास, समृद्घि र स्थायित्वको दिशातर्फ अघि बढेको बेला नकारात्मक शक्ति अस्थिर बनाउने, देशलाई पुरानै अवस्थामा फैलाउने काममा एकजुट भएका छन्,’ थापाले भने,‘ घटनाक्रमले के देखाउँछ भने भित्र र बाहिरका शक्तिहरुले अराजकता फैलाउने प्रयास गर्दैछन्, यो उनीहरुको असफल प्रयास हो।’ लोकतन्त्रमा प्रतिस्पर्धा गरि पराजित भएकाहरुले पनि सरकारलाई असफल बनाउन खोजेको थापाको आरोप छ।

Yamaha

तत्काल मन्त्रीहरु फेरबदलको कुनै सम्भावना नरहेको थापाले बताए। ‘मन्त्री फेरबदलको ठोस चर्चा छैन, पत्रपत्रिकाहरुले सम्भावना ब्यक्त गरिरहेका छन्,’ थापाले भने,‘ फेरबदल हुन सक्छ, सिद्घान्त: हुँदै हुँदैन भन्ने पनि होइन, मन्त्री फेरबदल हुनु, थपिन, घट्नु सामान्य प्रक्रिया हो।’

सरकारले आफ्नो कामको निरन्तर समिक्षा गरेको भन्दै उनले कामलाई गति दिनुपर्ने ब्यविस्थत गर्नुुपर्ने भए पनि मन्त्री फेरबदल गर्ने आवश्यकता नभएको बताए।

जनताले विकास, समृद्घि, सुशासन र स्थायित्वको जनादेश दिएकाले त्यसलाई स्थापित गर्न सरकार सफलतापूर्वक अघि बढेको थापाले दाबी गरे। ‘दिन दिनै बिष्फोट हुने स्थितीको अन्त्य भएको छ, अपराध नियन्त्रणमा आएको छ, तस्करीको सञ्जाललाई भत्कायौँ, यातायात क्षेत्रमा देखिएको सिण्डिकेट अन्त्य भएको छ,’ उनले भने,‘ भ्रष्टचार नियन्त्रण गर्नेतर्फ अघि बढिरहेका छौँ।’

तस्करीको सञ्जाल तोड्न राज्य सफल भएको उनको दाबी छ। ‘सुन तस्करको जालोलाई ध्वस्त बनाइएको छ, सम्बन्धित ब्यक्ति कानुनको कठघरामा छन्, केही बाहिर छन् उनीहरुलाई पनि कानुनी दायरमा ल्याउछौ,’ उनले भने।

कञ्चनपुरकी १३ वर्षीया किशोरी निर्मला पन्तको हत्याकाण्ड बारे सरकारले उच्च स्तरीय छानबिन टोली बनाएको र हत्यामा संलग्न छिट्टै कानुनी कठघरामा आउने थापाले उनले बताए।

देशमा अराजकता फैलाउन विप्लव समूहमात्र नभइ अन्य समूह पनि लागिपरेको थापाको भनाइ छ। ‘देशव्यापी विष्फोटन गर्ने, जनप्रतिनिधिलाई राजीनामा देउ भन्ने, जनअदालत ब्यूताउने, हिन्दु राष्ट्र घोषणा गर्ने शक्तिहरु पनि छन्, उनीहरु देशलाई अस्थिर बनाउन लागिपरेका छन्,’ उनले भने।

विप्लव नेतृत्वको नेकपाका प्रवक्ता खड्कबहादुर बिश्वाकर्मालगायतका नेता कार्यकर्तालाई छाड्ने, समात्ने विषय सरकार र अदालतको भएको उनले बताए। ‘अदालतले आफ्नो नियम कानुनअनुसार गर्छ, सरकारले आफ्नै नियमअनुसार गरिरहेको छ, लुकामारी भन्दा पनि अदालत र सरकारले आ–आफ्नो दायित्व पुरा गरेका छन्,’ उनले भने।

जिल्ला प्रशासन कार्यालय भवनको उद्घाटन समारोहलाई सम्वोधन गर्दै मन्त्री थापाले भूकम्प पछिको पूननिर्माणलाई विशेष महत्व दिन कर्मचारीहरुलाई निर्देशन दिए। ०७२ असोज २८ मा सुरु भएको भएको भवन निर्माण गत असारमा सम्पन्न भएको थियो। तीन करोड १९ लाखमा तीन तले १८ कोठे भवन निर्माण गरिएको हो।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र २३, २०७५ १४:३०
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

गोरखकाली रबर उद्योग: सुनसान कारखाना, बेरोजगार मजदुर

०७१ चैत २६ देखि उत्पादन बन्द
दिनहुँ ७ बजे हाजिर गर्न कर्मचारीको भीड
कर्मचारी र मजदुरको ३५ करोड बक्यौता
हरिराम उप्रेती

गोरखा — उकालो–ओरालो मोटर सरर गोरखकाली टायर बलियो गुड्छ हरर नेपाल टेलिभजनमा कुनै समय निकै बज्ने माथिको विज्ञापन धेरैले अझै सम्झेकै हुनुपर्छ । अहिले न त्यो विज्ञापन बज्छ, न त गोरखकाली टायरको चर्चा हुन्छ ।

गोरखा नगरपालिका १३ देउरालीमा रहेको गोरखकाली रबर उद्योग । तस्बिर : हरिराम

बेलाबेलामा मन्त्री र नेताहरूले मुलुकका रुग्ण र बन्द भएका सरकारी लगानीका कारखाना पुन: सञ्चालन गर्ने भाषण गरे भने गोरखकाली रबर उद्योगको पनि नाम छुट्दैन ।

गोरखा नगरपालिका ७ को देउरालीस्थित उक्त कारखाना हाल खण्डहर जस्तै छ । एकाध कर्मचारीका फाट्टफुट्ट गाडी पस्छन्, निस्कन्छन् । मजदुर–कर्मचारी नियाउरो मुख लगाएर हाजिर गर्न जान्छन् र कारखाना हाताबाट बाहिरिन्छन् । प्रत्येक दिन बिहान ७ बज्नै लाग्दा गोरखा नगरपालिका १३ देउरालीस्थित गोरखकाली रबर उद्योगमा हाजिरी लगाउन कर्मचारी र मजदुरको भीड लाग्छ । तर, भीडका लागि उद्योगमा न कुनै काम छ, न त मेसिन सञ्चालनको आश ।

यो गोरखकाली टायरको उद्योग हो । सञ्चालनको अवधिमा कुनै बेला दिन–रात मजदुर र मेसिनले बेफुर्सदी हुन नपाउने कारखाना हाल सुनसान र रित्तो छ । कामबिना नै बसे पनि कर्मचारी र मजदुर उद्योग प्रशासनले बेलाबेला जारी गर्ने सूचना ध्यान दिएर पढ्छन् । उद्योगले ०७५ सालमा १४ दिन मात्र चाडपर्व बिदा हुने सूचना टाँस गरेको छ । ‘जागिर छ, तलब छैन,’ उद्योगका मजदुर अमृतबहादुर दराईले भने, ‘तीन वर्ष भयो उद्योग नचलेको । हाजिर लगाउन मात्र आउँछौं । यहाँ बसेर पो के गर्ने ?’ हाजिरी नलाए हालसम्मको तलब–भत्ता पनि गुम्ने चिन्ता आफूहरूलाई रहेको उनले बताए ।

कारखानामा २ सय ४१ मजदुर–कर्मचारी छन् । उनीहरू बेरोजगार बनेको ३४ महिना पुगेको छ । ०७१ चैत २६ यता उद्योगले टायर उत्पादन गर्न सकेको छैन । त्यसअघि पनि उद्योगले बेला–बेलामा मात्र टायर उत्पादन गर्दै आएको थियो । सञ्चालन पुँजी अभावसँगै बजारमा भारतीय कारखानाका टायरसँग प्रतिपस्र्धा गर्न नसक्दा उद्योग बन्द भएको हो ।

०४६ सालमा सेवा प्रवेश गरेका दराइ २९ वर्षसम्म उद्योगमै छन् । ‘यो बुढेसकालमा कहाँ जाने ?,’ दराईले भने, ‘उद्योग नचल्ने भए हामीलाई सम्मानजनक बिदाइ गर्नुपर्छ । सधैं हाजिर लगाएर फर्कन पनि लाज भएको छ ।’

मोरङ पथरी–शनिश्चरे घर भएका गणेशबहादुर राई उद्योगमा प्राविधिक पदमा कार्यरत छन् । तलब –भत्ता नपाउँदा बिहान–बेलुकीको खाना खर्च जोहो गर्न पनि गाह्रो पर्दै गएको उनले गुनासो गरे । ‘बच्चाबच्ची पनि पढाउनै पर्‍यो, गाउँको जग्गा बेच्दै खाएर बसेको छु । तलब नपाए पनि एक दिन त कसो नपाइएला भन्दै हाजिरी लगाइँदै छ,’ उनले भने, ‘यतिका वर्ष खाएको जागिर, हाजिर नगरे तलब नपाइने पो हो कि भन्ने पनि डर छ ।’ यसरी बाहिरी जिल्लाबाट आएर हाजिर गरेर मात्र दिन बिताएका कर्मचारी मजदुर यहाँ ५० जनाको हाराहारीमा छन् ।

०७३ को दसैंमा चार महिना र २०७४ मा दसैं खर्च बापत तीन महिनाको तलब–भत्ता उद्योग प्रशासनले उपलब्ध गराएको अर्का कर्मचारी थरिप्रसाद पौडेलले बताए । ५५ वर्ष उमेर हदका कारण अनिवार्य अवकाशमा परेका ५७ मजदुर कर्मचारीले पनि तलब–भत्ता पाएका छैनन् । ‘स्वेच्छिक अवकाशको चिठी त बुझेका छन् । पैसा पाएका छैनन्,’ पौडेलले भने । तत्काल उद्योग सञ्चालन गर्न मेसिनको अपग्रेड गनुपर्ने उनले बताए । ‘यो धेरै पुरानो टेक्नोलोजी हो । अब छिट्टै उद्योग सञ्चालन गर्ने भइहाल्यो भने पनि यसलाई अपग्रेड गर्नुपर्छ,’ उनले भने, ‘धेरै पटक सरकारले पैसा पनि दियो । यसरी नै चलाउन त गाह्रो छ ।’

उद्योग नचलेको दोष मजदुरलाई दिनु बेकार भएको उनले बताए । ‘काम दिए अझै गर्छौं । नभए बिदा गर्नुपर्‍यो,’ डिल्लीराम लुइँटेलले भने, ‘सबै मजदुर कर्मचारीलाई पठाउन पनि डेढ अर्ब रुपैयाँ लाग्छ रे । उद्योग सञ्चालन गर्न पनि त्यति नै, के गर्ने टुंगो लगाइदिए अन्योलता हट्थ्यो ।’

उद्योगमा चाहिने कच्चापदार्थ भारत र तेस्रो मुलकबाट आयात हुँदै आएको थियो । उद्योग बन्द हुँदा परिसर झाडीले ढाकेको छ भने भित्र माकुराका जाला छन् । उद्योगका महाप्रबन्धक दिनेश बर्तौला उद्योगलाई कुन ‘मोडालिटी’ मा सञ्चालन गर्ने भन्ने विषयमा छलफल भइरहेको बताउँछन् । ‘अहिलेका कर्मचारी हटाएर नयाँ राखेर चलाउने कि, निजी पार्टीसँग साझेदारी गरेर चलाउने वा यिनै कर्मचारी यही अवस्थामा चलाउने भन्ने विषयमा हामी बहसमै छांै,’ उनले भने ।

आर्थिक अभावमा ३४ महिनाको तलब–भत्ता कर्मचारी र मजदुरलाई उपलब्ध गराउन नसकिएको उनले बताए । तलब–भत्ता दिन मात्र ३५ करोड रुपैयाँ लाग्ने उद्योग प्रशासनले हिसाब निकालेको छ । उमेर हदका कारण अवकाश भएकालाई मात्र १० करोड रुपैयाँ दिनुपर्ने बर्तौलाले बताए । ‘उद्योग मन्त्रालयसँग पनि छलफल भइरहेको छ । मन्त्री पनि उद्योग चलाउन सकरात्मक नै देखिनुहुन्छ,’ उनले भने, ‘अब हामी वार्ता समिति बनाएर मन्त्रालयसँग छलफलमा बस्छौं । अनि उद्योग कुन मोडालिटीमा चल्ने, तलब–भत्ता कहिले दिने टुंगो लाग्छ ।’ कर्मचारी, तलब–भत्तासहित उद्योगको सञ्चित नोक्सानी १ अर्ब ६० करोड रुपैयाँ नाघेको उनले बताए ।

यही अवस्थामा तत्काल उद्योग सञ्चालन गर्न कम्तीमा ५५ करोड रुपैयाँ आवश्यक पर्ने उनको भनाइ छ । ‘३५ करोड कर्मचारी र मजदुरलाई दिनुपर्‍यो,’ उनले भने, ‘बाँकी २० करोड भए कच्चापदार्थ ल्याएर चलाउन सकिन्छ ।’ थप १ सय १० दक्ष मजदुर र कर्मचारी भने थप्नैपर्ने उनले बताए ।

उद्योग लामो समयसम्म नचल्दा मेसिनमा खिया लागेको छ । मेसिन अपग्रेड गर्न मात्र २ अर्ब ३० करोड रुपैयाँ लाग्ने अनुमान गरिएको छ । ‘सञ्चालन पनि गर्दै जाने, मेसिन अपग्रेड गर्दै जान पनि सकिन्छ,’ उनले भने, ‘मेसिन पुरानो टेक्नोलोजीको छ, फेर्नैपर्छ ।’

गोरखा सदरमुकाम प्रवेशद्वारको देउरालीमा ६ सय ८२ रोपनी क्षेत्रफलमा उद्योग छ । मुलुकमै पहिलोपटक ०४९ मंसिर २९ मा गोरखकाली रबर उद्योगले टायर उत्पादन थालेको थियो । उद्योग सञ्चालन गर्न हालको व्यवस्थाप नै फेर्नुपर्ने नेपाल कारखाना श्रमिक संघ इकाइका अध्यक्ष ईश्वर परियारले बताए ।

मौज्दात कर्मचारीलाई स–सम्मान बिदाइ गरेर नयाँ प्रविधि र व्यवस्थापन भए उद्योग चल्न सक्ने उनले बताए । ‘यही अवस्थामा केही गर्न सकिँदैन,’ उनले भने, ‘राज्यले हामी चलाउँछाैं, तिमीहरूको खाँचो छ भने हामी काम गर्न तयार छौं । होइन भने पाकेको तलब दिएर सम्मानजनक तवरले बिदाइ गर्नुपर्छ ।’

समग्र उद्योग ट्रेड युनियनका अध्यक्ष विष्णु विक मजदुर र कर्मचारीको कारण उद्योग बन्द नभएको दाबी गर्छन् । ‘म्यानेजमेन्ट र आर्थिक कारणले बन्द भएको हो,’ उनले भने, ‘नयाँ व्यवस्थापन भए उद्योग चल्छ ।’

तलब नपाउँदा मजदुर कर्मचारीको बिजोग भएको उनले बताए । ‘साथीहरू मर्नु र बाँच्नु भएका छन् । तलब नपाएर परिवारले समेत छाड्ने अवस्थामा पुग्न लाग्यो,’ उनले भने । अहिलेकै व्यवस्थापनको भरमा उद्योग नचल्ने भनाइ नेपाल समाजवादी औद्योगिक मजदुर संघका अध्यक्ष हरेराम पोखरेलको पनि छ । ‘चल्ने कुरा त हराइहाल्यो । चलिहाले पनि यथास्थितिमा राख्न हुँदैन,’ उनले भने, ‘मजदुर, कर्मचारीको रोजिरोटी खोसियो । हामीलाई तलब दिए हाँसीखुसी बिदा हुन्छाैं ।’ राज्यको नीति प्रष्ट नहुँदा पनि उद्योग नचलेको उनले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र २३, २०७५ ०९:४७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT