प्रधानमन्त्रीलाई कुर्दा भौकै–प्यासै

तीन महिनाअघि शिक्षा मन्त्रालयले विद्यार्थीलाई अतिथिहरुको स्वागत सत्कारमा प्रयोग नगर्न विद्यालयहरुलाई शिक्षा विभाग माफर्त सर्कुलर गरेको थियो । 
सुदीप कैनी

काठमाडौँ — शिक्षा दिवस समारोहको निर्धारित समय शनिबार दिउँसो १ बजे । तर प्रधानमन्त्री केपी ओली ३ बजे मात्रै कार्यक्रमस्थल पुगे । प्रमुख अतिथि प्रधानमन्त्रीलाई दुई घण्टा कुरेर बस्नेमा अधिकांश स्कुले बालबालिका थिए ।

राजधानीको प्रज्ञा प्रतिष्ठानस्थित सभा हलमा उनीहरुका लागि यो अवधि निकै छटपटीपूर्ण थियो । १ बजे समारोह उद्घाटनको कार्यतालिकाअनुसार विद्यार्थीलाई १२ बजे नै हलमा प्रवेश गराइयो । प्रधानमन्त्री आउने भएपछि सुरक्षा व्यवस्था कडा पारिएको थियो । हलमा खचाखच भरिएका विद्यार्थीले सहजै पानी पिउन र शौचालय जान पनि पाएनन् ।

Yamaha

ढोकाढोकामा सादा पोशाकका सुरक्षाकर्मी खटिएका थिए । उनीहरुले सुरक्षा जाँचपछि सहजै भित्र छिर्न दिन्थे तर निस्कन दिन्थेनन् । ‘प्रधानमन्त्री आउने भनेर दुई घन्टा कुर्‍यौं,’ एसओएस माध्यमिक विद्यालयका सानोठिमीका विद्यार्थी अविचित आलेले भने, ‘पानी खान र शौचालय जान पनि पाइएन ।’ हल छिर्न सुरक्षाकर्मीले दुई ठाउँमा खानतलासी गरेका थिए । उनीहरुले स्काउटका ड्ेरस लगाएका स्वयमसेवक विद्यार्थीलाई हलभित्र उभिन समेत दिएका थिएनन् ।


औपचारिक कार्यक्रम ५ घण्टापछि सकियो । त्यसपछि मात्रै विद्यार्थी हलबाट बाहिर निस्कन पाए । १२ बजे हलमा छिरेपछि ५ बजेसम्म भोकै बस्नुपरेको उनीहरुले गुनासो गरे । शिक्षा विज्ञान तथा प्रविधिमन्त्री गिरिराजमणि पोखरेलसमेत निर्धारित समयभन्दा १ घण्टा ढिलो अर्थात २ बजे ‘प्रधानमन्त्री अझै हिँड्नुभएको छैन,’ भन्दै कार्यक्रम स्थलमा आईपुगेका थिए । शिक्षामन्त्रीले पनि झण्डै एकघण्टा प्रधानमन्त्रीको प्रतिक्षा गरे ।

प्रमुख अतिथि नै ढिला आएपछि औपचारिक समारोहपछिको सांस्कृतिक कार्यक्रम अघि सारिएको थियो । १ बजे भनिएको कार्यक्रम ३ बजे मात्रै सुरु भयो । प्रधानमन्त्री ओलीले देशभरका उत्कृष्ट विद्यालयलाई ४५ मिनेट लगाएर पुरस्कार बाडें र ४५ मिनेट समारोहलाई सम्बोधन गरे । शिक्षामन्त्रीले धन्यबाद मन्तव्य दिएपछि समारोह सकियो ।

तीन महिनाअघि शिक्षा मन्त्रालयले विद्यार्थीलाई अतिथिहरुको स्वागत सत्कारमा प्रयोग नगर्न विद्यालयहरुलाई शिक्षा विभागमार्फत सर्कुलर गरेको थियो । शिक्षामन्त्रीलाई स्वागत गर्न गोरखाको एक विद्यालयमा विद्यार्थी चर्को घाममा लाईन लागेको विषयले आलोचना भएपछि मन्त्री पोखरेलकै निर्देशनमा सर्कुलर भएको हो । तर प्रधानमन्त्रीलाई कुर्दा शनिबार दुई घन्टा व्यर्थमा खर्चनु परेको समारोहमा सहभागी एक शिक्षकले बताए ।

‘देशकै नेतृत्व गर्ने व्यक्तिहरुले समयको पालना नगरे समृद्धि कसरी सम्भव होला र रु’, उनले प्रतिप्रश्न गरे । प्रधानमन्त्री अन्य कार्यक्रममा व्यस्त भएका कारण केहि ढिला भएको मन्त्रालयका अधिकारीहरुले दावी गरे । सम्बोधनका क्रममा प्रधानमन्त्रीले विद्यार्थी र नयाँपुस्ताप्रति अहिलेको सरकार जिम्मेवार गरेको जनाए । उनले भने, ‘दुईवर्षभित्र नेपालबाट निरक्षर र विद्यार्थी विद्यालय बाहिर छन भन्ने कलंक साबुन पानी लगाएर पखालिन्छ ।’

उनले विद्यार्थीहरुलाई इमान्दार भएर अघि बढ्न सुझाव समेत दिए । अहिलेको सरकारले गरेको राम्रा कामलाई ओझेलमा पार्न लागिएको भन्दै उनले गुनासो गरे । ‘सरकारको दिशा, वेग र गति ठिक छ,’ उनले भने, ‘८ दिन भित्र नेपाल भारतको संयुक्त टोलीले नेपालका नदिमा जहाज चलाउँछ, सम्वृद्धि आउँछ ।’

प्रकाशित : भाद्र २३, २०७५ २१:३७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

साक्षरता अभियान: ३० जिल्लाका ३ लाख अझै निरक्षर

सरकारले २०६५ मा दुई वर्षभित्र सबै नागरिकलाई साक्षर बनाउने उद्देश्यसाथ अभियान घोषणा गरेको थियो
सुदीप कैनी

काठमाडौँ — दुई वर्षभित्र सबै निरक्षरलाई साक्षर बनाउने सरकारी घोषणा १० वर्ष बित्दा पनि पूरा हुन सकेको छैन । शिक्षा मन्त्रालयको तथ्यांकअनुसार ३० जिल्लाका ३ लाख सर्वसाधारण अझै साधारण लेखपढसम्म गर्न सक्दैनन् ।

१५ देखि ५९ वर्ष उमेर समूहका निरक्षरलाई दुई वर्षभित्र पढ्न र लेख्न सक्ने बनाउने उद्देश्यले २०६५ मा राष्ट्रिय साक्षरता अभियान सुरु भएको थियो । त्यसयता ४७ जिल्ला मात्र साक्षर घोषित भएका छन् । यसका लागि ७ अर्बभन्दा बढी रकम खर्च भइसकेको छ ।

शिक्षाविद् विद्यानाथ कोइराला मन्त्रालयको यो तथ्यांकमा पनि विश्वास गर्ने आधार नरहेको बताउँछन् । ‘परीक्षण गरेर होइन, रिपोर्टका आधारमा साक्षर जिल्ला घोषणा गरिएको हो,’ उनले भने । शिक्षा विकास तथा मानव स्रोत केन्द्रले प्रदेश ४ का सबै जिल्ला साक्षर घोषणा गरिएको जनाएको छ ।

केन्द्रका अनुसार प्रदेश २ का कुनै जिल्ला साक्षर घोषणा भएका छैनन् । ‘सरकारी उद्देश्य पूरा गर्न तामझामसाथ घोषणा मात्र गरिएको हो,’ कोइरालाले भने, ‘भनिएजसरी सर्वसाधारण साक्षर हुन सकेका छैनन् ।’ शिक्षा मन्त्रालयले साक्षरता प्रतिशत ९० प्रतिशतभन्दा बढी पुगेको दाबी गरे पनि कतिपय सरकारी निकायले ६५ प्रतिशत मात्रै रहेको जनाएका छन् ।

आगामी २३ गते राजधानीमा विविध कार्यक्रमसाथ साक्षरता दिवस मनाउने तयारी छ । यसका लागि आइतबारबाट साताव्यापी कार्यक्रम सुरु गरिएको छ । २०६७ भित्रै साक्षर नेपाल घोषणा गर्न दुई अर्बभन्दा बढी बजेट विनियोजन गरेर अभियान चलाइयो । उक्त अवधिमा एउटा जिल्लाले पनि लक्ष्य पूरा गर्न सकेनन् ।

२०६७ मा पुन: अभियान घोषणा गरियो जसमा घरधुरी सर्वेक्षण गर्दा ५१ लाख ७३ हजार ९ सय ७९ जना निरक्षर भेटिएका थिए । पहिलो अभियान सुरु भएको ४ वर्षपछि २०६९ असार १४ गते चितवन जिल्लाको साविक फूलबारी गाविसलाई पहिलो साक्षर गाविस घोषणा गरियो । दोस्रो चरणको अभियानले पनि लक्ष्य पूरा गर्न नसक्दा अहिले पनि निरन्तर शिक्षाको कक्षा चलाइएको छ । ‘साक्षरता भनेको निरन्तर हुने प्रक्रिया रहेछ, घोषणा र दिवस मनाउने मात्रै भन्दा पनि सबैलाई साक्षर बनाउने कार्यक्रम गर्दै आएका छौं,’ शिक्षा मन्त्रालयका प्रवक्ता वैकुण्ठ अर्यालले भने ।

औपचारिक शिक्षा लिन छुटेकालाई साक्षर बनाउन सरकारले वर्षौंदेखि गाउँटोलमा प्रौढ कक्षा चलाए पनि उद्देश्य पूरा हुन नसकेको हो । केन्द्रका महानिर्देशक बाबुराम पौडेलले केही कमीकमजोरी भए पनि अभियानलाई सकारात्मक रूपमा लिनुपर्ने बताए । ‘पहिले साक्षर भएका पनि नियमित लेखपढ नगर्दा फेरि निरक्षर हुन पुगेका पनि छन्,’ उनले भने, ‘देशलाई नै साक्षर घोषणा गरेर क्रमिक रूपमा कमीकमजोरी सुधार्दै जाने योजना छ ।’

केन्द्रले साक्षर स्थानीय तह, जिल्ला घोषणा गरिएजस्तै नगरपालिका र गाउँपालिकाले अनिवार्य आधारभूत शिक्षा सुनिश्चितता घोषणा गर्न थालेको जनाएको छ । सरकारले भदौ मसान्तसम्म दोस्रो चरणको भर्ना अभियान घोषणा गरेको थियो ।

अहिलेसम्म १७ वटा स्थानीय तहले आधारभूत तह (५(१२) वर्ष उमेर समूहका सबै बालबालिका विद्यालय भर्ना भएको घोषणा गरेका हुन् । ७ सय ५३ वटै स्थानीय तहलाई घोषणा गर्न अपिल गरिएको पौडेलले जनाए । ६० हजार बालबालिका विद्यालयबाहिर रहेको तथ्यांक छ ।

प्रकाशित : भाद्र २२, २०७५ ०७:३०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT