अत्यधिक चापले गर्दा नयाँ एयरलाइन्सलाई काठमाडौंमा उडान गर्नै रोक

सुरज कुँवर

काठमाडौँ — अत्यधिक हवाई ट्राफिक चाप व्यहोर्दै आएको त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थललाई सञ्चालन आधार (अपरेसन बेस) हुने गरी अब कुनै पनि नयाँ एयरलाइन्सले अनुमति पाउने छैनन् । 

काठमाडौं विमानस्थलमा आगमन र प्रस्थान विन्दु बनाउँदै नयाँ वायुसेवा कम्पनीहरूलाई अनुमति प्रदान रोक्न नागरिक उड्डयन प्राधिकरणले नयाँ नीति ल्याएको हो।

Yamaha

प्राधिकरणले आइतबार सार्वजनिक गरेको ‘नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरण वायुसेवा सञ्चालनसम्बन्धी नीतिगत व्यवस्थाहरू’ मा यो वियष उल्लेख छ। यसअघि प्राधिकरणले काठमाडौं विमानस्थललाई हब बनाउँदै प्रस्ताव गर्न चाहने वायुसेवा कम्पनीलाई अनुमति दिन्थ्यो।
अब निजी क्षेत्रले अब नयाँ वायुसेवा कम्पनी स्थापना गर्नुपरे काठमाडौं बाहिरका विमानस्थलहरूलाई हब बनाउँदै उतै जानुपर्नेछ। प्राधिकरणले हब विमानस्थलहरू विराटनगर, भैरहवा, पोखरा, नेपालगन्ज, धनगढी र सुर्खेत विमानस्थललाई सूचीमा राखेको छ। यी विमानस्थललाई बेस बनाउन चाहनेले प्रस्ताव गरे अनुमति पाउनेछन्। त्यहाँबाट तोकिएका विमानस्थलमा उडान सञ्चालन गर्ने गरी वायुसेवा सञ्चालन अनुमति पत्र पाउनेछन्। तर, उडान सेक्टरसमेत स्पष्ट उल्लेख गरी मात्रै अनुमति प्रदान गरिनेछ। देशका अन्य भूभागमा हवाई सेवा विस्तार गर्न यो नीति ल्याइएको हो।

अहिले काठमाडौंलाई बेस बनाएर सञ्चालनमा रहेका वायुसेवा कम्पनीमध्ये कुनै बन्द भएमा वा काठमाडौं बाहिर सरेमा पनि नयाँ एयरलाइन्सले काठमाडौंलाई हब बनाउन सजिलै पाउने छैनन्। यस्तो अवस्थामा काठमाडौंबाहिर हबको अनुमति पाएका पुरानामध्येबाट काठमाडौंभित्र स्थानान्तरण हुने अनुमति दिइनेछ।

‘काठमाडौं विमानस्थलको भौतिक तथा पूर्वाधार क्षमता भएमा मात्रै स्थानान्तरणका लागि अनुमति दिन सकिनेछ,’ प्राधिकरणका उपमहानिर्देशक राजन पोखरेलले भने। यसो गर्नुको उद्देश्य काठमाडौं बाहिरका ठूला आन्तरिक विमानस्थलको भौतिक पूर्वाधारको समुचित प्रयोग गर्ने र ती क्षेत्रलाई आन्तरिक उडानको केन्द्रका रूपमा विकास गर्ने रहेको छ।

त्यसैगरी अब नेपाली वायुसेवा कम्पनीले विदेशी पाइलट, इन्जिनियर ल्याउन पाउने छैनन्। ‘अर्बौं रुपैयाँका जहाज ल्याउने तर जनशक्तिमा लगानी नगर्ने प्रवृत्तिलाई रोक्न यसो गरिएको हो,’ उपमहानिर्देशक पोखरेलले भने। नयाँ नीतिअनुसार अबका दिन वायुसेवा कम्पनीले सेवा सञ्चालन गरेको ५ वर्षभित्र वायुयान चालक, इन्जिनियरजस्ता जनशक्ति पूर्ण रूपमा नेपाली नागरिक तयार गर्नुपर्नेछ। कुनै नयाँ प्रकारको वायुयान थप गरेमा ५ वर्षभित्रै नेपाली जनशक्ति तयार गरिसक्नुपर्नेछ।

‘नयाँ वायुसेवा कम्पनीलाई आवश्यक पर्ने चालक तथा वायुयान मर्मत सम्भार इन्जिनियर आवश्यक संख्यामा रहेको यकिन गरी मात्र सञ्चालन प्रमाणपत्रको प्रक्रिया अघि बढाइनेछ,’ नीतिमा भनिएको छ। यसको उद्देश्य हवाई सेवा उद्योगको दिगो विकासको लागि स्वदेशमै वायुयान चालक उत्पादन गर्ने र उड्डयन तालिम संस्था स्थापनालाई प्रोत्साहन गर्ने रहेको छ।

नयाँ नीतिले निजी क्षेत्रलाई उड्डयनसम्बन्धी जनशक्ति उत्पादन गर्ने, तालिम दिने संस्था, एभिएसन स्कुल स्थापनालाई प्रोत्सहान गरेको छ। उड्डयन क्षेत्रमा आवश्यक पर्ने वायुयान चालक उत्पादन गर्न र वायुयान चालकलाई आवश्यक पर्ने विभिन्न तालिमहरू सञ्चालन गर्न चाहनेलाई उपयुक्त विमानस्थल उपलब्ध गराइनेछ। त्यसैगरी जहाज राख्नका लागि यस्ता तालिम संस्थालाई विमानस्थलमा हयांगर निर्माण गर्न ५ वर्षसम्म जग्गा नि:शुल्क उपलब्ध गराइनेछ। ती सस्ंथाका विमानलाई अवतरण तथा पार्किङ शुल्कमा पूर्ण छुट दिइनेछ।

नयाँ नीतिले सबै वायुसेवा कम्पनीलाई विमान मर्मत गर्ने हयांगर अनिवार्य गरेको छ। वायुसेवा कम्पनीले सञ्चालन बेस तोकिएको विमानस्थलमा वायुयान सञ्चालन र मर्मत सम्भारका लागि आवश्यक सुविधासहितको हयांगर बनाउनुपर्नेछ। काठमाडौं बाहिर अपरेसन बेस स्थापना गरी सेवा सञ्चालनका लागि प्रोत्साहन गर्न ५ वर्षसम्म नि:शुल्क जग्गा प्राधिकरणले नै उपलब्ध गराउने भएको छ।

यो नीतिले रात्रि उडानलाई प्रोत्सहान गरेको छ। रात्रि उडानका वायुयानलाई अवतरण, बिसाउन, सुरक्षा शुल्कमा लाग्दै आएको थप अतिरिक्त शुल्कमा छुट प्रदान गरिने भएको छ। अतिरिक्त समय विमानस्थल सञ्चालन शुल्क तथा मौसमी सेवा शुल्कमा समेत छुट प्रदान गरिने भएको छ। आन्तरिक उडानका वायुसेवाहरूले आफ्नो संस्थागत सामाजिक उत्तरदायित्वअन्तर्गत दुर्गम पहाडी क्षेत्रका विमानस्थलहरूमा अनिवार्य रूपमा प्राधिकरणले तोके बमोजिम नियमित उडान सञ्चालन गर्नुपर्नेछ।

अहिले सञ्चालनमा रहेका कम्पनीको क्षमताको विस्तृत मूल्यांकन गरेर मात्रै वायुयान संख्या थप गर्न पाउनेछन्। भने वेट लिज (पाइलट, इन्जिनियर, जहाज भाडामा ल्याउने विधि) का आधारमा सञ्चालन प्रमाणपत्र दिइने छैन। त्यस्ता कम्पनीले वायुयान ल्याउन पनि पाउने छैनन्। अहिले नेपालमा १० वटा हवाईजहाज कम्पनी र १० वटा हेलिकप्टर कम्पनी छन्। यिनमा कुल वायुयान संख्या ९० हाराहारी छ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र २४, २०७५ २१:२२
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

चरा ठोकिएपछि निगमको एयरबस ग्राउन्डेड 

सुरज कुँवर

काठमाडौँ — मलेसियाको राजधानी क्वालालामपुरबाट १ सय ५८ यात्रु बोकेर आइपुगेको नेपाल वायु सेवा निगमको एयरबस ३२० (नाइनएन–एकेडब्लु) जहाजमा बिहीबार राति अवतरणका क्रममा चरा ठोकिएपछि ग्राउण्डेड भएको छ ।

नेपाली नाम ‘सगरमाथा’ दिइएको उक्त न्यरोबडी जहाज काठमाडौं उत्रिए लगत्तै दुबई जानुपर्ने तालिका रहेको थियो। तर, उक्त जहाज राति मर्मत गरी उडाउन नसकिने भएपछि १ सय ४३ जना यात्रुहरुलाई शुक्रबार अर्को विमानमा उडाउने तयारी भइरहेको निगमको एक अधिकारीले बताए।

दुबईकालागी राति नै अर्को विमान उडान गर्न नसकेपछि निगमले यात्रुहरुलाई गौशाला आसपासका काबेली, कल्पवृक्ष र राजस्थान नामका तीनवटा होटलमा राखेको थियो।

‘जहाजको बायाँ पखेटाको एयरफ्रेममा चरा ठोकिएको रहेछ,’ स्रोतले भन्यो, ‘पाइलटहरुले थाहै पाएनछन्।’ उक्त विमानका कमाण्डर विजय लामा थिए भने कोपाइलटमा अरविन्द पहाडी र अनुप मानन्धर थिए। ती कर्मचारीका अनुसार, जहाज पार्किङकाबेला इन्जिनियरहरुले निरीक्षण (पोष्ट ल्याण्डिङ्ग चेक) गर्दा पखेटामा प्वाल देखेका थिए। यो विमान साढे ८ बजे काठमाडौंमा अवतरण भएको थियो।

निगमले ०७१ माघमा सगरमाथा र ०७२ बैसाख लुम्बिनी नामका दुईटा न्यरोबडी विमान ल्याएको थियो। हाल निगमसग थप दुईटा वाइडबडी विमान पनि थपिएका छन्। अन्तर्राष्ट्रिय उडानमा एउटा बोइङसहित निगमसँग ५ वटा विमान छन्। यीनले भारत, मलेसिया, थाइल्याण्ड, हङ्गकङ्ग, कतार र दुवईका आठ गन्तव्यमा उडान भर्दै आएका छन्।

यसैबिच निगमका महाप्रबन्धक सुगतरत्न कशांकारले एयरबससँग छलफल गरी बिहीबार राती ग्राउन्डेड भएको विमान मर्मत गरेरमात्रै उडाउनुपर्ने भएकाले यो विमान केहिदिन ग्राउन्डेड हुने बताएका छन्।

निगमको विमान ग्राउन्डेड भएका केही घटनाहरु
निगमसँग भएका दुईटा एयरबस न्यरोबडी विमानमध्ये काठमाडौंमा चरासँग ठोकिएर जहाज ग्राउन्डेड भएको यो दोस्रो घटना हो। यसअघि ०७३ असारमा निगमको ‘लुम्बिनी’ नाम दिइएको न्यारोबडी विमानमा चरा ठोक्किँदा ११ दिन काठमाडौंमै ग्राउन्डेड हुन पुगेको थियो।

क्याप्टेनद्वय रविन्द्रपुरुष ढकाल र प्रदीप राजभण्डारीले हङकङकालागी उडाउन लाग्दा भएको उक्त घटनामपछि मर्मत गर्न कम्तीमा एक करोड खर्च लागेको थियो। विमान मर्मत गर्न एयरबसले आफ्ना इन्जिनियर काठमाडौं पठाएको थियो।

चरासँग ठोकिएको एक महिनापछि उक्त न्यरोबडी विमानको दिल्लीबाट काठमाडौं आउँदा धावनमार्गमा पांग्रा ब्रस्ट भएको थियो। क्याप्टेन विजय लामाले कमाण्ड गरेको विमानले टचडाउनपछिको रोल गरिरहेको बेला पछाडिको बाया पांग्रा ब्रस्ट भएको देखिएपछि विमानस्थलको टावरमा रहेका एयर ट्राफिक कन्ट्रोलरले पाइलटलाई सावधान गराउँदै विमान रोकाएका थिए।

त्यसदिन एक घन्टा विमानस्थल बन्द गर्नुपरेको थियो भने एक दर्जन उडान डाइर्भट भएका थिए। यात्रुलाई पार्किङवेमा नल्याई टेयाक्सीवेमै ओर्लानु परेको थियो।

यसअघि ०७२ असोजमा हङकङबाट काठमाडौंकालागी तय भएको उडानमा क्याटरीङको गाडीले निगमको एयरबसको पछाडीको भागमा ठोकेर प्वाल पारिदिएपछि यो विमान हङकङमा एक साता ग्राउन्डेड भएको थियो।

यात्रु बोर्डिङ गराउनेक्रममा भएको उक्त घटना इन्जिनियरले निरीक्षण (प्रि–टेकअफ इन्सपेक्सन) का क्रममा पत्ता लगाएपछि थाहा पाइएको थियो। निगमका अनुसार, इन्जिनियरले बेलैमा जानकारी नगराएको भए ठुलो दुर्घटना हुनसक्थ्यो। उक्त उडानमा क्याप्टेन विजय लामा नै थिए भने लुम्बिनी नामकै विमानमा यो घटना भएको थियो।

क्याप्टेन लामाले ०७३ कार्तिकमा इन्जिनको काउलिङ्गमा रहने रिर्भसर लक नझिकेरै काठमाडौंबाट दुवईको उडान गरेका थिए। ‘क्याप्टेन लामाले पनि भेउ नै पाएन छन्। उताका विदेशी इन्निनियरले अटोम्यासेज हेरेर थाहा पाएपछी लक झिकियो,’ निगमका एक अधिकारीले भने, ‘यदी काठमाडौं जस्तो सानो धावनमार्ग भइदिएको भए दुर्घटना हुनसक्थ्यो।’ यसमा इन्जिनियरको पनि कमजोरी देखिन्छ।


बिहीबार चरासँग ठोक्किएको विमानमा तीनपटक इन्जिनमा गम्भीर समस्या ब्यहोर्दै कम्तीमा एक सातादेखी दुई महिनासम्म ग्राउन्डेड हुँदै आएको निगमको दोस्रो न्यारोबडी विमान सगरमाथा हो।

निगमका अनुसार, यही विमानको इन्जिनमा समस्या देखिएपछि साउनमा कतारको राजधानी दोहामा करिब दुई साता ग्राउन्डेड भएको थियो। उक्त उडानमा क्याप्टेन गौतम बेनर्जी र कोपाइलट अरविन्द पहाडी थिए।

त्यसअघि जेठमा क्याप्टेन नरबहादुर विश्वकर्मा र कोपाइलट अरविन्द पहाडीले नै दिल्लीकालागी गरेको उडानमा विमानको कम्प्रेसर भेनमा समस्या देखिएपछि एक साता त्यहाँ ग्राउन्डेड भएको थियो।

सबैभन्दा धेरै यो विमान भारतमा दुई महिना थन्किएको थियो। क्याप्टेन श्रवण रिजालले कमाण्ड गरेको विमानको इन्जिन अन्र्तगत टरबाइन कम्प्रेसर तथा भेनमै समस्या आएपछि गत वर्ष (०७४–पुस) मा दिल्लीस्थित इन्दिरा गान्धी अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा ग्राउन्डेड भएको थियो। यी घटनाको छानबिन गर्न पर्यटन मन्त्रालयले सहसचिव सुरेश आचार्यलाई तोकेको थियो। तर, उनको समितिले अहिलेसम्म प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेकै छैन।

सगरमाथा नामको यो विमानमा देखिएका यी प्राविधिक घटनाअघि सबैभन्दा पहिले ०७३ भदौं २६ गते आफ्नै टायरबाट उप्किएको चोक्टा उछिट्टीएर पखेटामा हुने फ्ल्याप र अन्य सेन्सर सिस्टम ड्यामेज भएपछि क्याप्टेन सुवर्ण अवालेले काठमाडौंकालागी उडेको २५ मिनेटमै दिल्ली विमानस्थलमा आकस्मिक अवतरण गराएका थिए।

प्रकाशित : भाद्र २२, २०७५ १३:२७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT