स्याउ बगैंंचामा रम्छन् पर्यटक

जयबहादुर रोकाया

हुम्ला — मानसरोवर कैलाश दर्शन गरेर फर्केका एक हुल भारतीय तीर्थयात्री आफू बसेको होटलपछाडि स्याउका बोट देखेपछि रमाउँदै बगैंचा पसे । स्याउ बगैंचामा पसेर उनीहरूले झन्डै एक घण्टा फोटो खिचे र आवश्यकताअनुसार स्याउ किनेर लगे ।

हुम्लाका किसानको बगैंचामा फलेका लटरम्म स्याउ । तस्बिर : जयबहादुर

भारतको मुम्बईबाट तीर्थाटनका लागि आएका उनीहरूले बजारमा स्याउका दाना देखे पनि रूख अहिलेसम्म नदेखेको बताए । लटरम्मै फलेका बोटसँगै फोटो खिच्दै मुम्बईकी संगीता रायले जिन्दगीमा पहिलोपटक स्याउको बोट छुन पाएको बताइन् । ‘सिमकोट अत्यन्तै रमणीय स्थल रहेछ, स्याउका रूखले झनै शोभा बढाएको छ,’ उनले भनिन्, ‘ताजा र अर्गानिक स्याउले मनै लोभ्यायो, अनि निकै स्वादिलो रहेछ ।’ उनले स्याउ बगैंचामा रमाएको खुसीमा किसानलाई ५० रुपैयाँ टिप्ससमेत दिइन् ।


Yamaha

हवाईजहाजको प्रतीक्षा गर्दै होटलमै आराम गरेका तीर्थयात्रीले समूह–समूहमा किसानको अनुमतिमा बगैंचामा घण्टौं रमाइलो गर्ने गरेका छन् । भारतीयले बगैंचाभित्रै व्यक्तिगत र सामूहिक फोटो खिचेका छन् । भारतीय युवादेखि ८५ वर्षकी वृद्धासम्म बगैंचामा रमाए ।


वर्षाका कारण हवाई उडानमा समस्या भएपछि अहिले भारतीय तीर्थयात्री यहाँका स्याउ बगैंचामा रमाउन पाएका छन् । मानसरोवर–कैलाश दर्शनका लागि चीन सरकारले केरुङ र हुम्लाको हिल्सामात्र खुला गरेको छ । केरुङ नाका यो वर्षमात्र खुलाएको हो । केरुङ खुलेसँगै हिल्सा नाका भएर जाने भारतीयको संख्या घटेको भारतीय दूतावासका हुम्ला प्रतिनिधि जनकबहादुर शाहीले बताए । पर्यटन व्यवसायी रिन्जनी लामाका अनुसार अघिल्लो वर्ष १२ हजार ९ सय भारतीय तीर्थयात्री यहाँबाट कैलाश–मानसरोवर गएका थिए ।


भारतीय यात्रीका अनुसार केरुङ नाकाभन्दा हिल्सा सहज र छिटो छ । हिल्सा नाका महँगो भए पनि सजिलो भएको मुम्बई घाटकोयाका कैलाश पटेलले बताए । उनले भारतीयका ट्राभल एजेन्सीमार्फत नेपालका ट्राभल एजेन्सी हुँदै तिब्बतका मार्फत यात्रा गर्नुपरेकाले महँगोमा परेको बताए ।


उनका अनुसार यात्रा अवधिभर २ लाख खर्च गर्ने सम्झौतासहित उनी मानसरोवर–कैलाश आएका हुन् । यात्रा अवधिमा नेपालभन्दा तिब्बतमा सास्ती खेप्नुपरेको उनीहरूको गुनासो छ । पटेलका अनुसार तिब्बतमा अक्सिजनका कारण श्वासप्रश्वासमा समस्या हुन्छ । ‘कैलाश परिक्रमा गर्न साउन पूर्णिमाका अवस्थामा घोडा पाइँदैन,’ उनले भने, ‘कसैसँग दलाई लामाको फोटो फेला परे फर्काइदिन्छ ।’


हुम्लामा सामान्यतया प्रतिगोटा ५ रुपैयाँमा स्याउ बिक्री भइरहेको छ । भारतीय तीर्थयात्रीलाई बगैंचा अवलोकन गराउन र यहाँको स्याउको महत्त्व बुझाउन सके किसान लाभान्वित हुने पर्यटन व्यवसायी बताउँछन् । यहाँ आएका अधिकांश तीर्थयात्रीले स्याउ किनेर लाने गरेका छन् ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र २७, २०७५ ०७:४६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

१५ सय तिर्न ३० हजार खर्च

जयबहादुर रोकाया

हुम्ला — जिल्लाका साना व्यवसायीलाई करबापत १५ सय रुपैयाँ तिर्न ३० हजार बढी रकम खर्च गर्नुपर्ने बाध्यता छ । करसम्बन्धी कारोबार गर्ने कुनै पनि निकाय जिल्लामा नहुँदा साना व्यवसायीसमेत प्रदेश ५ को नेपालगन्ज जान बाध्य छन् ।

साना व्यवसायीले वार्षिक रूपमा तिर्नुपर्ने कर रकम १५ सय मात्रै हो । तर नेपालगन्ज आवतजावत र बसाइका लागि कम्तीमा ३० हजार रुपैयाँ खर्च हुन्छ ।


संघीय संरचनाअनुसार कर्णाली प्रदेशमा पर्ने जिल्ला भए पनि करको सबै कामकाज प्रदेश ५ को नेपालगन्जस्थित आन्तरिक राजस्व कार्यालयबाट हुने गरेको छ । हुम्ला उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष नामग्याल तामाङ साना व्यवसायीलाई कर तिर्न ठूलो सास्ती भएको बताउँछन् ।

‘यातायातको सुविधा छैन, त्यसैले महँगो भाडा तिरेर हवाई यात्राको विकल्प छैन,’ उनले भने, ‘विगतमा केही वर्ष घुम्ती शिविर स्थापना गरी जिल्लामै कर संकलन गरिएको थियो, तर निरन्तरता दिइएन ।’ घुम्ती टोलीले जिल्लामै अस्थायी प्यान नम्बर वितरण र कर असुल गथ्र्यो । कम्तीमा १/२ दिन नेपालगन्जमा बस्नुपर्ने भएकाले साना व्यवयायीले सास्ती पाएको उनको भनाइ छ ।


संघमा करिब २ सय व्यवसायी आबद्ध छन् । अधिकांश व्यवसायीले सानो लगानीमा व्यवसाय सञ्चालन गरिरहेका छन् । होटल, निर्माण, खुद्रा व्यापारी, फेन्सी, किराना व्यवसाय चलेका छन् । संघको सदस्यता नलिएर व्यवसाय गर्ने पनि उत्तिकै छन् ।

कर तिर्न समस्या भएकाले संघमा धेरैको आबद्धता नभएको अध्यक्ष तामाङले जनाए । प्रक्रिया पूरा गरी दर्ता भएका र दर्ताको पर्खाइमा रहेका व्यवसायी घुम्ती शिविरको प्रतीक्षामा छन् । चालु आवका लागि कर्णाली प्रदेशको सबै राजस्वको कारोबार सुर्खेतबाट हुने निर्देशन आएको संघले जनाएको छ । ‘माथिल्लो निकायबाट निर्देशन आए पनि सबै व्यवस्थापन गर्न समय लाग्ने भएकाले थप अन्योल छ,’ उनले भने ।


यहाँका सर्केघाट, हिल्सा, श्रीनगरका बस्ती बजारउन्मुख छन् । ती क्षेत्रमा व्यवसाय गर्नेको संख्या पनि बढिरहेको छ । सदरमुकामकै व्यवसायीलाई कर तिर्न समस्या भएपछि उनीहरू कानुनी प्रक्रियामा भने आएका छैनन् । सदरमुकाम आउनै ३/४ दिन पैदल हिँड्नुपर्ने बाध्यता छ । सदरमुकामै कर लिने निकाय भए आफूहरू कानुनी प्रक्रियाअनुसार दर्ता हुने उनीहरूको भनाइ छ ।

उनीहरूले स्थानीय तहमा दर्ता हुने र जिल्लास्तरमा कर संकलनको व्यवस्था गर्न माग गरे । व्यवसाय दर्ता गर्ने घरेलु तथा साना उद्योग विकास समितिको कार्यालय सदरमुकाममै सीमित छ । ‘स्थानीय तहमै व्यवसाय दर्ता र जिल्लास्तरमा कर तिर्ने व्यवस्था भए पालिकास्तरीय संघ गठन गर्ने हाम्रो योजना छ,’ अध्यक्ष तामाङले भने ।

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७५ ०७:२८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT