बन्दरगाहको नाका खुल्यो, बाटो छैन

आनन्द गौतम

ताप्लेजुङ — चीनले ओलाङचुङगोलालाई समुद्री बन्दरगाहसम्म पुग्ने नाकाको रूपमा खुलाए पनि त्यहाँसम्म पुग्ने सडक अव्यवस्थित छ । ताप्लेजुङ सदरमुकाम फुङलिङदेखि चीनको तिब्बतसँग सिमाना जोड्ने सडक निर्माणको काम १२ वर्षमा बल्ल ४४ किलोमिटर हुँदै छ ।

ताप्लेजुङमा उत्तर दक्षिण लोकमार्ग आयोजनाअन्तर्गत निर्माणाधीन सडक । चीनले ओलाङचुङगोला नाका हुँदै बन्दरगाहसम्मको वाटो खुलाए पनि सडक निर्माणको गति भने सुस्त छ । तस्बिर : आनन्द

सुकेटार विमानस्थलबाट सुरु भएको ट्रयाक खोल्ने काम फक्तालुङ गाउँपालिका ६ लेलेप पुगेको छ । अब ३० किलोमिटर ट्रयाक खोल्न बाँकी छ । बनाइएको स्थानमा सडक निकै साँघुरो छ ।
सुकेटारदेखि रानीपुलसम्मको ४० किलोमिटर सडक यसअघि नै निर्माण भएको हो । यो वर्षदेखि कामको जिम्मा काठमाडौंको एलाइट निर्माण कम्पनीलाई दिइएको छ । उसले ३९ करोड ७६ लाखमा कामको जिम्मेवारी पाएको हो ।

यो रकमले ओलाङचुङगोला पुग्नेमा ठेकदार कम्पनी नै विश्वस्त छैन । निर्माण कम्पनीका प्रतिनिधि राजीव लामिछाने बाटोमा पर्ने चट्टानमा भरपर्ने बताउँछन् । ‘खन्दै जाँदा कस्तो चट्टान निस्कन्छ त्यसमा भरपर्छ,’ उनले फोनमा भने, ‘सामान्य खाले चट्टान निस्कियो भने ओलाङचुङगोलाको बस्तीसम्म पुग्न पनि सक्छ, कडा निस्कियो भने यसै भन्न सकिन्न ।’

कम्पनीले जिम्मेवारी पाएपछि रानीपुलदेखि साढे ४ किलोमिटर ट्रयाक खोलेको छ । चट्टान नभएको यो सडक निर्माणमा दुई करोड रुपैयाँ खर्च भएको कम्पनीले जनाएको छ । अब निर्माण हुने सडकको चौडाइ १० मिटर बनाउन प्राविधिकले अनुमति दिएका छन् । पहिला खनिएका सडकको चौडाइ भने ठूला सवारी चल्ने अवस्थाको छैन ।

यो खण्डमा सबैभन्दा बढी चट्टान लुङथुङदेखि छ । टँसीगाउँ र लुङथुङको बस्तीपछि धेरै चट्टान रहेको राजीव बताउँछन् । यहाँ भने ब्लास्टिङ हानेरै फुटाउनुपर्ने भएकाले धेरै खर्च हुनसक्ने कम्पनीको अनुमान छ । ओलाङचुङगोलाका बासिन्दाले भने गोलाको बस्तिबाट पनि ट्रयाक खोल्न अनुरोध गरेका छन् ।

मेसिन नेपालबाट लैजान सक्ने भए पनि डिजेल ल्याउन समस्या हुने भएकाले कम्पनीले मेसिन लगेको छैन । स्थानीयले उपभोक्तालाई जिम्मा दिएर काम गराउन अनुरोध गरिरहेका छन् ।
नेपाल र चीनको सिमाना टिप्ताला भन्ज्याङदेखि गोलाको बस्तीसम्म यसअघिनै स्थानीयले ट्रयाक खोलेर सडक जोडेका छन् । ओलाङचुङगोलामा जन्मेर देशविदेशमा बसेकाहरूले रकम संकलन गरेर २४ किलोमिटर सडक निर्माण गरेका हुन् । तर बीचमा पुल र मर्मत नहुँदा अहिले नै सडक नचल्ने अवस्थामा पुगिसकेको छ ।

सडकको मर्मत तथा पुल निर्माणमा सरकारले बेवास्ता गरेको छ । अहिले खोलिएको ट्रयाकमा फक्तालुङ गाउँपालिका ५ र ६ नम्बर वडाको लेलेप र तापेथोक जोड्ने तमोर नदीमाथि ठूलो पुल बनाउनुपर्छ । सिसेवा, तावा, थिवा, सिस्नेखोला, हाङदेवा, फुरुम्बु खोलामा पुल बनाउनु अनिवार्य छ । अहिलेसम्म फुरुम्बु खोलामा मात्रै पुल बनाइएको छ । ट्रयाक खोल्दा तीनदेखि छ मिटरसम्मको मात्रै भएकाले माथिबाट ढुंगा झरे पनि सडक अवरुद्ध हुने गरेको छ ।

आयोजना रातो किताबबाटै हट्यो
उत्तर दक्षिण लोकमार्ग आयोजनालाई सरकारले ‘रातो किताब’ बाटै हटाइदिएको छ । वर्तमान अर्थमन्त्रीको वजेट वक्तव्यमा प्राथमिकतामा नपरेको सडकका लागि यो वर्ष वजेट नछुट्याइएको हो । यही सडकको नाममा १२ वर्षअघि खोलिएको उत्तर दक्षिण लोकमार्ग आयोजनाको कार्यालय पनि बस्ने कि उठ्ने अन्योल छ ।

पूर्व सांसद डम्बरध्वज तुम्बाहाम्फे बजेट नदिएर सरकारले कार्यालय उठाउन खोजेको आशंका व्यक्त गर्छन् । रातो कितावबाट आयोजना हटाएर अन्याय गरेको पनि तुम्बाहाम्फेको गुनासो छ । उनले यो विषयमा आफूले प्रतिनिधिसभा सदस्य र मन्त्रालयमा समेत ध्यानाकर्षण गराएको बताए ।

प्रतिनिधिसभा सदस्य योगेश भट्टराई सडकलाई रकम अभाव हुन नदिन पहल गर्ने बताउँछन् । यो सडक निर्माण भए संखुवासभाको किमाथांकाभन्दा सय मिटर दूरी छोटो हुन्छ । अझ तमोर नदीको किनारै किनार निर्माण भइरहेको तमोर करिडोरबाट २ सय ५१ किलोमिटरमा टिप्ताला भन्ज्याङवाट विराटनगरको रानी भन्सार जोडिन्छ ।

प्रकाशित : भाद्र २७, २०७५ २१:१५
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

एउटा फसे सबै पछिपछि...

आनन्द गौतम

फावाखोला, ताप्लेजुङ — चौंरीलाई खर्क लगेर त्यत्तिकै छाडिदिए हुन्छ । यत्ति हो– जंगली जनावरले आक्रमण गर्ला कि भन्ने ध्यान मात्रै दिए पुग्छ । तर, खर्कमा चरनका लागि लगिने भेडीगोठ हेर्न भने उति सजिलो छैन । भेडा लस्करका अघि र पछि दुवैतिर गोठालो लाग्नैपर्छ ।

ताप्लेजुङका गाउँमा भेडाको बथान । तस्बिर : आनन्द

कारण हो, ‘अरू जनावर फसे एउटा फस्छ, एउटा भेडा फसे सबै फस्छन् ।’ किन यस्तो हुन्छ भन्नेबारे लामो समयदेखि भेडापालन गर्दै आएका रैथानेलाई पनि थाहा छैन । तमोर नदी किनारदेखि कञ्चनजंघा हिमालको फेदसम्म भेडा धपाएर हिँड्ने फुङलिङ–११, फावाखोलाका ‘अनुभवी गोठाला’ कमल विष्ट आफैं पनि अन्योलमा छन् । ‘एउटा भेडाको पछि किन सबै लाग्छन् भन्ने बुझ्न सकेको छैन,’ विष्ट भन्छन् ।


स्थानीय पाथीभारा बहुमुखी क्याम्पसमा स्नातक पढ्दै गरेका विष्टले ‘एउटा भीरमा गएर अगुवा भेडो लडेमा अरू पनि पछ्याउँदै गएर जानाजान लड्ने गरेको’ घटना आफूले थुप्रैपटक बेहोरेको सुनाए । तर, यसरी किन लर्को लाग्ने गरेका हुन् भन्नेबारे सोधीखोजी गरे पनि थाहा नपाएको सुनाए । एउटासँगै अरू पनि फस्ने भएकैले भेडापालकले ‘चोक मिसाएर’ भेडा पाल्ने गरेका छन् ।


एउटा बथानमा कम्तीमा तीन/चार जनाका भेडा मिसाइन्छ । मिसाएर पाले कम जनशक्तिले पुग्ने भएकाले यसो गरिएको उनीहरूको भनाइ छ । बर्खाभन्दा हिउँदमा गोठालो जान कठिन हुन्छ । बर्खामा बढीमा ५ सयसम्मको एउटा गोठ बनाइन्छ । यो गोठको रखबारी गर्न ४ देखि ६ जना गोठाला खटिएका हुन्छन् । तर, हिउँदमा त्यसलाई कम्तीमा ४ वटा गोठमा बाँड्नुपर्छ । कमलले भने, ‘एउटा गोठमा कम्तीमा दुईवटा कुकुर पनि पाल्नैपर्छ, बथानको अगाडि एक र पछाडि एक कुकुर लगाएर हिँड्नुपर्ने हुन्छ । कुकुरले अगाडि हुत्तिएर जानबाट रोक्ने र पछाडिबाट धपाउन पनि मद्दत गर्छ ।’


भेडीगोठलाई बेलुका भकारीले वरपर बारेर राख्नुपर्छ । बर्खामा धेरै घाँस हुँदा कम हिँड्ने र हिँउदमा घाँसको खोजीमा धेरै हिँड्ने भएकाले जनशक्ति धेरै चाहिने हुन्छ । हिउँदमा अप्ठ्यारो ठाउँमा हरियो घाँस देखिने र त्यसका लागि सिधै जाँदा धेरै दुर्घटना हुने अर्का भेडापालक ठाकुरसिंह विष्टले बताए । ‘यसो ओझेल परेका बेला धेरैवटा भेडा हराए भने पहिलो लडे/मरेको वा कतै फसेको नत्र जंगली जनावरले खाएको हुन्छ, एक/दुईवटा हराए कतै एकोहोरिएर गएको गयै गरेको हुन सक्छ,’ चतुरमान लिम्बूले भने, ‘अगाडि बढेको भेडा फर्काउन निकै कसरत गर्नुपर्छ, निकै गाह्रो हुन्छ ।’


फेरि भेडालाई लाग्ने रोग पनि उस्तै । ‘एउटालाई भेटे अरूलाई पनि सताइहाल्छ,’ ठाकुरसिंहले भने, ‘नौ वर्षअघि ५० भेडा तीन दिनमै फटाफट मरे ।’ स्याउलेखर्कमा पुर्‍याएका भेडामा झोक्राउने र मर्ने समस्या देखिएपछि पशु स्वास्थ्यकर्मी बोलाए पनि रोग पत्ता नलागेको उनी बताउँछन् । ज्योतिषीले ‘पशुचौपायामा क्षति नभएको भए घरपरिवारमै केही विघ्न हुन सक्थ्यो’ भनेपछि त्यसैमा चित्त बुझाएको कमलले सुनाए ।


जिल्ला पशु कार्यालयका अनुसार स्थानीय फावाखोलामा सबैभन्दा बढी भेडापालन हुने गरेको छ । यो पुख्र्यौली व्यवसायसमेत हो । भेडापालकले हिउँदमा नदी किनार र बर्खामा हिमालको फेदसम्मै चरनमा पुर्‍याउने गरेका छन् ।


ताप्लेजुङको फुङलिङ–११ फावाखोलाका बासिन्दा अहिले पनि भेडापालनमा क्रियाशील छन् । यहाँका भेडाहरू हिउँदमा तमोर किनारदेखि बर्खामा कञ्चनजंघा हिमालको बेसक्याम्पसम्मै पुर्‍याइन्छ । जिल्लाको फुङलिङ, सिरिजंगा, फक्तालुङ, मिक्वाखोलाका वडामा बढीजसो भेडापालन हुने गरेको छ ।

प्रकाशित : भाद्र २७, २०७५ ०७:३९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT