प्रोटोकल मिच्दै राजदूत

घनश्याम खड्का

काठमाडौँ — भारतीय राजदूत मञ्जिवसिंह पुरीले नवनियुक्त प्रधानसेनापति पूर्णचन्द्र थापालाई पद बहालीको भोलिपल्टै सोमबार सैनिक मुख्यालय पुगेर शिष्टाचार भेट गरे । नेपालले भारतमा बिमस्टेक राष्ट्रको संयुक्त सैन्य अभ्यासमा भाग नलिएको पृष्ठभूमिमा भएको यो भेटघाटबारे परराष्ट्र मन्त्रालय भने बेखबर छ ।

‘विदेशी राजदूत या पदाधिकारीले सरकारको कुनै निकायका अधिकारी भेटदा परराष्ट्र मन्त्रालयलाई जानकारी गराउनुपर्ने प्रोटोकल छ,’ मन्त्रालयका एक अधिकारीले भने, ‘तर प्रधानसेनापतिलाई राजदूत पुरीले गरेको भेटघाटबारे हामीलाई कुनै जानकारी छैन ।’


विज्ञहरूले प्रोटोकल मिचेर गरिएको भ्रमणलाई नेपालको कूटनीतिको अपमान भन्दै सरकारले यस्तो प्रवृत्ति रोक्न नसकेको टिप्पणी गरेका छन् ।

Yamaha


‘विदेशी राजदूतले सरकारका कुनै पनि अंगका अधिकारी भेटदा परराष्ट्रलाई बाइपास गर्न मिल्दैन,’ पूर्वराजदूत दिनेश भट्टराई भन्छन्, ‘परराष्ट्रमार्फत भेटघाट गरे पनि उनीहरूबीच के कुराकानी भयो भन्ने जानकारी सरकारलाई दिनुपर्छ । यसरी आफूखुसी भेट्न र भेटघाटमा उठाइएका कुरा गोप्य राख्न पाइन्न ।’ प्रोटोकल पालना नहुँदा कूटनीतिक तहमा ठूलो कमजोरी रहने गरेको उनले बताए ।


नेपाली सेनाका प्रमुखलाई राजदूतहरूले आफूखुसी भेट्नु राष्ट्रिय हित र लोकतान्त्रिक मूल्यमान्यताका दृष्टिले पनि अनुचित हुने अर्का पूर्वराजदूतको विश्लेषण छ ।


‘सेना देशको सुरक्षासँग जोडिएको संवेदनशील अनि मुख्य निकाय हो जो पूरै सरकारको मातहतमा रहनुपर्छ,’ उनले भने, ‘तर सरकारको समानान्तर निकाय भएजसरी सेनासँग सिधै कूटनीतिक भेटघाट भइरहेको छ । यसबारे सरकार केही नबोल्नु लज्जास्पद विषय हो ।’ उनका अनुसार संयुक्त अभ्यासमा समेत परराष्ट्रलाई थाहै नदिई सिधै सेनालाई निम्ता गएपछि चर्काे आलोचना भएको थियो । त्यसैलाई ध्यानमा राखेर सरकारले भाग नलिने निर्णय गरेको उनको बुझाइ छ ।


‘यस्ता शिष्टाचार भेटघाट पहिले पनि हुन्थे । राजदूत पुरीसँगको भेट पनि त्यस्तै हो,’ नेपाली सेनाका प्रवक्ता गोकुल भण्डारीले भने, ‘तर परराष्ट्रमार्फत जानकारी वा अनुमति लिएर भेटघाट भए/नभएको हामीलाई थाहा हुँदैन ।’ अवकाश प्राप्त रथी बालानन्द शर्माको अनुभवमा पनि विदेशी राजदूतसँग नेपाली सेनाका नवनियुक्त प्रधानसेनापतिले भेटेको यो पहिलो घटना होइन ।


‘सेनापतिसँग भेट्न राजदूतहरूको होड नै लाग्छ,’ उनले भने, ‘तर यो कुनै आपत्तिजनक विषय होजस्तो मलाई लाग्दैन । किनभने यो शिष्टाचारपूर्वक भएको भेटघाटमात्र हो । यसमा लेनदेनको कुनै क्रियाकलाप नै नहुने भएकाले भेटदा केही फरक पर्दैन ।’ परराष्ट्र मन्त्रालयको प्रोटोकल भने सेनालाई थाहा नहुने शर्माको भनाइ छ ।

प्रकाशित : भाद्र २९, २०७५ ०७:४०
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सम्बन्धविच्छेदविरुद्ध श्रीमतीद्वारा मुद्दा

आफूलाई थाहै नदिई श्रीमान्ले सम्बन्धविच्छेद गरेको आरोप
प्रतीक्षा काफ्ले

स्याङ्जा — श्रीमान्–श्रीमतीबीच सहमतिमा गरिएको सम्बन्धविच्छेदलाई समाजले पनि सामान्य रूपमा लिन्छ । यहाँकी एक महिलाले भने श्रीमान्ले सम्बन्धविच्छेदको जानकारी आफूलाई नदिएको भन्दै मुद्दा हालेकी छन् ।

झुटा विवरण बनाई श्रीमान्ले एक्लै सम्बन्धविच्छेद गरेको भीरकोट नगरपालिका ३ की ५० वर्षीया मीनाकुमारी क्षेत्रीले बताएकी छन् । सम्बन्धविच्छेद गर्न श्रीमान्/श्रीमती दुवैको सहमति हुनुपर्नेमा आफूलाई थाहै नदिई जालसाजी गरेर श्रीमान् मोहनकुमार क्षेत्रीले सम्बन्धविच्छेद गराएको भन्दै उनले जिल्ला अदालतमा मुद्दा दर्ता गराएकी हुन् ।


फैसला हक कायम गरिपाउँm, जालसाजी र लिखित गाली बेइज्जती गरी उनले अदालतमा गत सोमबार तीनवटा मुद्दा दर्ता गराएकी हुन् । ‘०४६ माघ १६ गते हाम्रो मागीविवाह भएको हो,’ उनले भनिन्, ‘मलाई थाहै नदिई श्रीमान्ले गलत नियतले सम्बन्धविच्छेद गरेकाले मुद्दा हाल्न बाध्य भएँ ।’ श्रीमान्ले खान, लाउन नदिने र कुटपिट गर्ने गरेपछि माइतीको सहयोगमा पोखरा बसेर दुई छोरीलाई पढाउँदै आएको उनले बताइन् । ०५७ माघ २९ मा जेठी छोरीको विवाहपछि मीना र कान्छी छोरी बस्दै आएका थिए ।


गत असार ११ मा जिल्ला अदालतमा कान्छी छोरी कृष्टिका नामबाट बाबुविरुद्ध माना चामल र अंशको मागसहित मुद्दा दर्ता गर्न आउँदामात्रै आफ्नो श्रीमान्सँग सम्बन्धविच्छेद भइसकेको थाहा पाएको उनले बताइन् । ‘मलाई थाहै नदिई कसरी हुन्छ सम्बन्धविच्छेद ?,’ उनले भनिन्, ‘अदालतमा आएपछि मात्रै थाहा पाएँ, अनि वकिलसँग सल्लाह गरेर मुद्दा हालेँ ।’ मीनाले आफू र कान्छी छोरीले नाता कायम गरी अंश पाउनुपर्ने बताइन् ।


मीनाको बिरुवाअर्चले–६ का राजेन्द्र अधिकारीसँग ०५५ फागुन १३ मा अर्को विवाह गरेको प्रमाण खुल्ने कागजातसहित मोहनले पेस गरेपछि अदालतले सम्बन्धविच्छेदको फैसला गरेको जिल्ला न्यायाधीश रमेशकान्त अधिकारीले बताए । १८ वर्षपछि मोहनले ०७३ साल भदौ १६ मा स्वत: सम्बन्धविच्छेदको फिरादपत्र दायर गरेको अभिलेख अदालतमा छ ।


मीनाले अर्को विवाह गरेर गएको फिरादपत्रमा देखिएपछि अदालतबाट म्याद जारी गरी सूचना लिएर जाँदा ठेगानामा उनलाई नभेटिएपछि सूचना पीपलको रूखमा टाँगिएको बताउँदै न्यायाधीश अधिकारीले अदालतबाट दोस्रोपटक ०७३ पुुस १५ मा पोखराबाट प्रकाशित हुने आदर्श समाज दैनिक पत्रिकामा म्याद जारीको सूचना गरेको बताए । ‘जिल्ला प्रशासनबाट ल्याएको पत्र पनि छ,’ उनले भने, ‘हामीले प्रशासनका पत्रलाई अविश्वास गर्ने कुरा भएन ।’ साक्षी बुझिएको, प्रतिउत्तर नआएको र आवश्यक कागजात पुगेकाले अदालतले नियमानुसार फैसला गरेको उनले बताए ।


प्रक्रिया पुर्‍याएर ०७४ वैशाख ६ मा अदालतले सम्बन्धविच्छेदको फैसला गरेको जनाए पनि ती सबै नक्कली भएको भन्दै मीनाले नक्कली कागजात बनाउन सहयोग गर्ने सबैलाई कारबाही गर्नुपर्ने माग गरिन् । ‘मेरो दोस्रो बिहे भएकै छैन,’ उनले भनिन्, ‘बरु मोहनले नै कान्छी ल्याएका छन् । उनले सन्तान पनि जन्माएकी छन् ।’

प्रकाशित : भाद्र २९, २०७५ ०७:४०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT