ठेलमठेल अस्पताल

राजेन्द्र मानन्धर

दाेलखा — चरिकोटस्थित अस्पतालको टिकट काउन्टर खुल्ने समय बिहान १० बजेदेखि मध्याह्न १ बजेसम्मको अवस्था हेर्ने हो भने कुनै आन्दोलन भइरहेजस्तै लाग्छ– ठेलमठेल, जताततै भीड । सम्पूर्ण सेवा नि:शुल्क भएको यहाँ दैनिक ३ सयभन्दा बढी बिरामीले जचाउँछन् ।

सबै सेवा नि:शुल्क पाइने चरिकोट अस्पताल । तस्बिर : राजेन्द्र/कान्तिपुर

तर भवन र स्थान अभाव छ । कोही भुइँमा बसेर उपचारको पर्खाइमा हुन्छन् । बहिरंग (ओपीडी) सेवा लिन बिरामी भीडमा च्यापिएर पर्खिरहेका हुन्छन् । दैनिक सरदर ४ जनालाई प्रसूति गराइने अस्पतालमा शिशु र सुत्केरी अप्ठयारो बसाइमा डिस्चार्जका दिन कुरिरहेका हुन्छन् । खासगरी, सरकार र निजी क्षेत्रको साझेदारीमा नि:शुल्क कार्यक्रम ल्याइएपछि अस्पतालमा भवन अभाव हुन थालेको छ ।

जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयका काम स्थानीय तहमा सर्दै गएपछि अस्पताल कम्पाउन्डभित्रका केही भवन खाली छन् । भूकम्पपछि प्रबलीकरण गरिएका एउटा भवन कोठाहरू झन्डै १ वर्षदेखि तालाबन्दी छ । अस्पताल सञ्चालनको जिम्मेवारी पाएको भीमेश्वर नगरपालिकाले उक्त भवन सञ्चालन गर्न तीन पटक पत्राचार गरिसकेको छ । तर, अस्पतालका लागि जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयले भवन दिन आलटाल गर्दै आएको कर्मचारीहरू बताउँछन् ।

जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयको उक्त भवन प्राथमिक केन्द्रको स्वामित्वको जमिनभित्र छ । निजी क्षेत्र न्याय हेल्थले १० वर्षका लागि व्यवस्थापनको जिम्मेवारी लिएपछि प्राथमिक उपचार केन्द्र हुँदै अस्पतालमा परिणत भएको हो । प्रस्तावित अस्पतालको नाम दिइएको उक्त स्वास्थ्य केन्द्रमा नि:शुल्क सेवा लिन जिल्लाभित्र र काठमाडौंबाट पनि बिरामी आउँछन् ।

अन्यत्र ५/६ लाख खर्च लाग्ने भनिएका शल्यक्रिया उक्त अस्पतालमा नि:शुल्क हुने भएपछि अधिक चाप बढेको हो । स्थान अभावकै कारण क्यान्सर परीक्षणलगायत कतिपय सेवा सुरु नै गर्न नसकिएको प्रमुख चिकित्सक विनोद दंगाल बताउँछन् । उनका अनुसार भवन भए सेवाका दायरा बढाइँदै लान सकिने र बिरामीले नि:शुल्क लाभ लिन पाउने अवस्था छ ।

दैनिक दुईदेखि तीन जनासम्मको जटिल शल्यक्रिया हुने गरेको अस्पतालले जनाएको छ । सुरक्षित आराम कक्ष र शय्या अभावले सातामा पाँचदेखि ८ जनासम्म सरल शल्यक्रियाका बिरामीसमेत राजधानी रिफर भइरहेका छन् । जिल्ला स्वास्थ्य प्रमुख रामेश्वरप्रसाद चौरसिया खाली रहेको एउटा भवनमा विभिन्न निकायको आँखा परेकाले निर्णय गर्न नसकेको बताउँछन् ।

अहिले भवनमा स्टोर तथा रेडक्रसको ब्लड बैंक भएको प्रमुख चौरसियाले बताए । माथिल्लो खाली कोठामा हालै नगरपालिकाले औषधि राखेको छ । अस्पतालका लागि नगरपालिका र न्याय हेल्थले चाहेमा स्थान अभाव नहुने दाबी पनि उनले गरे ।

प्रकाशित : आश्विन २१, २०७५ ०८:१३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

जोरायल बस दुर्घटना : अझै चर्‍याइरहन्छ घाउ

मोहन शाही

डाेटी — असोज २० लाई कालो दिन मान्छन्, डोटीका बासिन्दा । देश नै स्तब्ध हुने गरी जोरायल बस दुर्घटना भएको शनिबार ठीक चार वर्ष भयो । दुर्घटनामा देहान्त हुने केवल स्मृतिमा रहे । सामान्य घाइतेका घाउहरू पनि पुरिए । अपाङ्गता भएकाले जसोतसो जीवन चलाउँदै छन् ।

जाेरायल बस दुर्घटनामा मृत्यु भएकाहरुकाे संयुक्त फाेटाे । तस्बिर : माेहन शाही । कान्तिपुर

तर, उनीहरूका मनका घाउ पुर्न दुर्घटनाका मृतक तथा घाइतेका आफन्तले अझै क्षतिपूर्ति र राहत पाउन सकेका छैनन् ।

नियमानुसार पाउनुपर्ने क्षतिपूर्ति सम्बन्धित निकायबाट नपाएको गुनासो पीडितहरूको छ । ०७१ असोज २० गते भएको बस दुर्घटनामा २९ जनाको मृत्यु भएको थियो । ६८ भन्दा बढी घाइते तथा अंगभंग भएका थिए ।

दुर्घटनामा परी अपांग भएकी कृष्णा शाही र कल्पना विष्टले अझै उपचार पाएका छैनन् । कृष्णा शाही पूर्ण अपांग छिन् । उनको कम्मरमुनिका अंगले काम गर्दैनन् । कमजोर शारीरिक र आर्थिक अवस्थाका कारण अहिले कष्टकर जीवन बिताइरहेकी छन् । उनका भतिजा प्रकाश शाहीले कागजात सबै जुटाइसकेको भए पनि शिखर इन्स्योरेन्स कम्पनीले क्षतिपूर्ति नदिएको आरोप लगाए ।

कल्पना विष्टको झनै नाजुक अवस्था छ । सो दुर्घटनामा उनले श्रीमान् लक्ष्मण र १६ महिनाकी छोरी सन्ध्या ठकुराठीलाई गुमाएकी थिइन् । १६ महिनाकी छोरी सन्ध्याको बिमा रकम नपाएको उनले गुनासो गरिन् । ‘सुदूरपश्चिम यातायातले पनि उपचार गर्दा गर्दै अब सक्दैनौं भनेर अलपत्र छाड्यो,’ उनले भनिन्, ‘परिवारबाट पनि साथ पाइनँ, जीवन अन्धकार भयो ।’

कम्मरमुनिको भाग चल्दैन उनको । दिसा–पिसाब भएकोसमेत थाहा नपाउने उनी अहिले काभ्रेस्थित स्पाइनल इन्जुनियरिङ पुन:स्थापना केन्द्रमा छिन् । आफूसँग भएको पैसा उपचारका लागि सकिएको उनले बताइन् । सरकारबाट क्षतिपूर्ति र राहत नपाउँदा दु:ख लागेको उनको प्रतिक्रिया छ । दुर्घटनामा परी मृत्यु भएका आफन्तको पनि अवस्था नाजुक छ ।

पत्रकार कर्णबहादुर शाही पनि सोही दुर्घटनामा परी बितेका थिए । उनका भाइ प्रकाश शाहीले शनिबार दाजु बितेको सम्झनामा दृष्टिविहीनलाई धनगढीमा फलफूल तथा खाद्यान्न वितरण गरे । दाजुको मृत्युपछि परिवारको सहारा छिनिएको उनको दुखेसो थियो ।

दुर्घटनामा छोरी गुमाएका गायक सौगात ओझाले जोरायल बस दुर्घटनाबारे आफू घाइते अवस्थामा भारतमा उपचार गर्ने क्रममै गीतसमेत गाएका थिए । गीतमा उनले छोरी र आफन्तको अन्तिम दाहसंस्कारमा समेत सहभागी हुन नपाउँदा प्रत्येक वर्ष दसैंका बेला मन बल्झिएर आउने गरेको मार्मिक भावना व्यक्त गरेका छन् ।

जोरायल सरस्वती नगरस्थित इलाका हुलाक कार्यालयमा हल्करामा कार्यरत कृपाराज भट्टले भर्खरै सरकारी जागिरमा प्रवेश गरेका जवान छोरा टेकराज र बुहारीलाई दुर्घटनामा गुमाए । दुर्घटनापछि छोरा–बुहारी गुमाउँदा उनको परिवारको आर्थिक अवस्था कष्टकर बन्दै गएको छ । अझै पनि सरकारबाट राहत नपाएको गुनासो उनको छ ।

त्यस्तै जोरायल बेलटुक्रा गाउँकी महामती भण्डारीले श्रीमान् कृष्ण, छोरा भूमिलाई गुमाइन् । यति मात्र होइन अर्का छोरा खगराजको सोही दुर्घटनामा परी पैताला काटिएको छ । श्रीमान् र छोरा गुमाएकी महामतीलाई अर्का घाइते छोरा खगराजको उपचार गर्ने तनावले सताएको छ । दुर्घटना सम्झिएर महामतीको मन अहिले पनि अत्तालिन्छ ।

गाउँपालिका अध्यक्ष दुर्गा ओझाले पीडितहरूको राहत र क्षतिपूर्तिका लागि गाउँपालिकाले पटक–पटक पहल गरेको भए पनि सुनुवाइ नभएको बताए । उनले मृतकका आफन्तलाई आयआर्जनका कार्यक्रममा गाउँपालिकाले सहयोग गर्ने जानकारी गराए ।

केही पीडितहरूको भने दुर्घटनाका दोषीलाई कारबाही नभएकोप्रति सरकारसँग गुनासो छ । दुर्घटनापश्चात भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयले गठन गरेको छानबिन टोलीले तयार पारेको प्रतिवेदन कार्यान्वयन नभएको पीडित प्रकाश शाहीले बताए । ‘घटनाका दोषीहरू अहिले पनि खुला रूपमा हिंडिरहेका छन्,’ शाहीले भने, ‘गाडी चेकजाँच नगरी पठाउने प्रहरी, रुट परमिट दिने अञ्चल यातायात कार्यालय, क्षमताभन्दा बढी यात्रु हाल्ने बस मालिकलाई कारबाही हुनुपर्ने माग पीडितहरूको थियो ।

दसैंको रौनक सकिन नपाउँदै भएको बस दुर्घटनाका दोषी ठहर गर्दै चालक वीरेन्द्र साहूलाई मात्र पुनरावेदन अदालत दिपायलले ०७२ सालमा १० वर्षको जेल सजाय तोकेको थियो । उनकै दाजु तथा बस मालिक भने धरौटीमा रिहा भएका थिए ।

प्रकाशित : आश्विन २१, २०७५ ०८:१२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्