विकासले छेक्यो सम्बन्ध

जयबहादुर रोकाया

हुम्ला — चीनसँग सीमा जोडिएको लिमीमा बौद्ध धर्मालम्बीको बसोबास छ । चिनियाँ व्यापारिक केन्द्र तिब्बतका बासिन्दासँग उनीहरूको धर्म, भाषा, रहनसहन, वेशभूषालगायत जन्मदेखि मृत्युसम्मको संस्कार र संस्कृति मिल्छ ।

भौगोलिक अवस्था, व्यवसाय र खानपिनमा पनि समानता छ तर दुईबीच विकासले अझै सम्बन्ध जोड्न सकेको छैन ।

Yamaha


हुम्लामा हिमालपारिको बस्ती मानिने लिमीमा ३ गाउँ छन् । स्थानीय कोजुकओबजाङ तामाङका अनुसार सीमापारि चीनका बासिन्दा सुखी छन् । खान र लाउन पुगेको छ । सरकारले सुविधा दिएर सहयोग गरेकाले बेरोजगार अधिकांश रोजगारीमा छन् ।

तर लिमीका बासिन्दालाई दैनिक उपभोग्य सामग्री, खाद्यान्न, रोजगारीलगायतको जोहो तिब्बतबाटै गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको उनले बताए । विकासमा समानता नहुँदा दुई छिमेकका बासिन्दाबीच सम्बन्ध गाँसिन नसकेको उनले बताए । विकासले नै दुवै देशका बासिन्दाको सम्बन्धछेकेको छ ।

लिमी उपत्यकालाई नेपालतर्फका पहाडले छेकेको हुँदा स्थानीयका लागि सबैभन्दा नजिकको बस्ती तिब्बत हो । आफ्नै गाउँपालिकाको केन्द्र पुग्न झन्डै ५ हजार मिटर उचाइको लेक पार गरी एकतर्फी तीनदेखि ४ दिनको पैदल यात्रा गर्नुपर्ने बाध्यता छ । लिमीमा तिल, हल्जी र जाङ गरी ३ बस्ती छन् ।

साबिक गाविसका ३ बस्तीलाई नाम्खा गाउँपालिकाको ६ नम्बर वडा बनाइएको छ । तिब्बतले विकासमा निकै फड्को मारेको अवस्थामा लिमीका बासिन्दा न्यूनतम आधारभूत आवश्यकताबाट वञ्चित छन् । दुई छिमेकीबीच विकासको ठूलो असमानता र अन्तर छ ।

४ दशकअघिसम्म वैवाहिक सम्बन्ध भए पनि विकासमा निकै असमानता भएकाले आजभोलि सम्बन्ध बन्न नसकेको स्थानीय अगुवाको बुझाइ छ । विगत वर्षमा घर नभएका र भेडाबाख्रा पालेर जीवन निर्वाह गर्ने डुलुवा छोवो जाति पनि सम्पन्न बनेका छन् । तिब्बतीसँग टयाक्टर, मोटरसाइकललगायत सवारीसाधन छन् । नेपालतर्फ भने तिब्बतको सीमादेखि नै भारी बोकेर सामान ढुवानी गर्नुपर्ने बाध्यता छ ।

‘हामी उस्ताका उस्तै छौं, हाम्रो अवस्थामा कुनै सुधार आएको छैन,’ जाङ गाउँका तामाङले भने, ‘तिब्बतमा डुलुवासमेत सुखी भइसके हाम्रो अवस्था झन् खस्किँदै गएको छ ।’ उनका अनुसार तिब्बतीले आफ्नो आँगनसम्मै गाडी गुडाउने गरेका छन् । खेतीयोग्य जमिन नभएको गाउँमा सरकारी सहुलियतमा सहज तरिकाले खाद्यान्न प्राप्त गर्ने व्यवस्था रहेको उनको भनाइ छ ।

उनका अनुसार तिब्बततर्फ सबैले रोजगार पाएका छन् । ‘चीनमा शिक्षा र स्वास्थ्यको जिम्मा सरकारले लिएको छ । नेपालमा ठीक उल्टो छ,’ उनले भने । हिउँदको ६ महिना हिमपातका कारण लिमीमा आसपासका गाउँसँग सम्बन्ध टुट्छ ।

प्रकाशित : मंसिर २१, २०७५ ०८:२५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

पोखरा विश्वविद्यालयमा तनाव, चार विद्यार्थी पक्राउ

कान्तिपुर संवाददाता

लेखनाथ — स्ववियु सचिवको राजीनामा माग्दै विद्यार्थी विरोध प्रदर्शनमा उत्रिएपछि पोखरा ३०, ढुंगेपाटनस्थित पोखरा विश्वविद्यालय परिसर बिहीबार तनावग्रस्त बन्यो । 

विश्वविद्यालयका पदाधिकारीका कुर्सी कार्यकक्षबाट बाहिर ल्याएर जलाउन थालेपछि प्रहरीले धरपकड गरेको छ । प्रदर्शनमा उत्रिएका ४ विद्यार्थी पक्राउ परेका छन् । नेविसंघका विष्णु सुवेदी, फिरोज सुवेदी, विकास रानाभाट र दीपेन्द्र गौतमलाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको हो ।

उनीहरूलाई डाँडाको नाक प्रहरी चौकीमा राखिएको प्रहरीले जनाएको छ । प्रदर्शनमा उत्रिएका नेविसंघनिकट विद्यार्थीले उपकुलपति र स्ववियु अध्यक्षको कुर्सी जलाएका थिए । नेविसंघले सैद्धान्तिक परीक्षा सकिएपछि स्ववियुबाट विधानत: पदमुक्त हुनुपर्ने भन्दै आन्दोलन चर्काएको थियो ।

स्ववियु सचिव सुरज परियारले स्नातकको परीक्षा सकिएको १ महिनासम्म पनि राजीनामा नदिएको नेविसंघको आरोप छ । नेविसंघका विद्यार्थी प्रदीप सिग्देलले उपकुलपति र रजिस्ट्रारसमक्ष बुधबार आफ्नो माग पूरा गर्न २४ घन्टे अल्टिमेटम दिएको बताए । ‘स्ववियु सचिवले २ तिहाइको दम्भ देखाएर राजीनामा दिएका छैनन्,’ उनले भने, ‘विधानविपरीत गएपछि बाध्य भएर आन्दोलन गर्नुपर्‍यो ।’

स्ववियु अध्यक्ष सुनील तिमिल्सिनाले भने नेविसंघले स्ववियुलाई कुनै ज्ञापनपत्र नबुझाई एक्कासि कुर्सी जलाएको बताए । उनले विधान आफैंमा बाझिने खालको भएको दाबी गरे । ‘विधानमा स्ववियुको कार्यकाल दुई वर्षको हुनेछ भनिएको छ । अर्को बुँदामा सेमेस्टर सकिएपछि कार्यकाल सकिन्छ पनि भनिएको छ,’ उनले भने, ‘पद रिक्ततासम्बन्धी बुँदामा सेमेस्टर सकिएपछि रिक्त हुन्छ भन्ने कतै उल्लेख छैन ।’

बाधा अड्काउ फुकाउन अन्तिम निर्णय विश्वविद्यालयको कार्यकारी बोर्डले गर्ने भएकाले स्ववियुले निवेदन पठाइसकेको उनले जनाए । त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा गत वर्ष यस्तै अवस्थामा निर्वाचित भएपछि दुई वर्ष रहन पाउने निर्णय गरेकाले पोखरा विश्वविद्यालयमा पनि उक्त नियम लागू हुनुपर्ने आफ्नो माग रहेको उनले बताए ।

प्रकाशित : मंसिर २१, २०७५ ०८:२४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT