आकर्षण थप्न बुद्धमूर्ति

मनोज पौडेल

कपिलवस्तु — विश्व सिमसार क्षेत्रमा सूचीकृत जगदीशपुर ताललाई थप आकर्षित बनाउन मध्यभागमा बुद्धको प्रतिमा राखिने भएको छ ।

विश्व सिमसारमा सूचीकृत कपिलवस्तुको जगदीशपुर तालको बीच भागमा बुद्धमूर्ति राख्न बनाइएको ढिस्को । तस्बिर : मनोज /कान्तिपुर 

चराको बासस्थानमा बुद्धको आध्यात्मिक महिमा बढाउन मूर्तिले सहयोग पुर्‍याउने हुँदा त्यसो गर्न लागिएको उनीहरूले बताए । स्थानीयको आयआर्जन, रोजगारी एवं शान्तिको खोजी गर्नेका लागि यसो गर्न लागिएको कपिलवस्तु नगरपालिका ९ का वडाध्यक्ष शिवबहादुर वाग्लेले बताए । ‘सिमसार क्षेत्रमा सूचीकृत ठाउँमा केही गर्नै हुन्न भने मान्यताले जगदीशपुर पछि पर्‍यो,’ उनले भने ।

Yamaha

तालको बीचमा बुद्धमूर्ति राख्न भौतिक संरचना निर्माण पूरा भएको छ । जगदीशपुर ताल व्यवस्थापन बहुसरोकार मञ्चले ताल विकास र पर्यटकीय आकर्षण थप्न बुद्धमूर्ति राख्न थालिएको बतायो । मूर्तिका लागि तालको मध्यभागमा ७० फिट गोलाइ माटोको ढिस्को गत जेठमा बनाइएको थियो ।

ढिस्कोलाई चारैतिरबाट १५ फिट उचाइले ढलान गरी मजबुत बनाएको स्थानीयले बताए । ढिस्को जमिनको सतहदेखि १० फिट अग्लो छ । त्यसमा उक्लिन उत्तर र दक्षिणबाट पक्की सिँढी बनाइएको छ । मूर्ति राखिएपछि डुंगाबाट बीचमा रहेको ढिस्कोसम्म आवतजावत गर्न सकिनेछ ।

तालका चरालाई कुनै असर नपुर्‍याउने गरी बुद्धमूर्ति राख्न लागिएको मञ्चका सदस्य ललित गुरुङले बताए । ‘बीच भागमा मूर्ति राख्नासाथ आकर्षण थपिन्छ,’ उनले भने, ‘त्यसपछि पर्यटकको आगमन बढेर अझ राम्रो हुन्छ ।’ चरा असुरक्षित हुन्छन् भन्ने हल्ला मात्र भएको उनले दाबी गरे ।

पर्यटकीय आकर्षण थप्न तालमा कपिलवस्तु नगरपालिका ९ र १० ले संयुक्त रूपमा ६ डुंगा सञ्चालनमा ल्याएका छन् । दुवै वडाले १० लाख रुपैयाँमा डुंगा खरिद गरेका हुन् । गत असोज २२ बाट चलाइएका डुंगामा रमाउने पर्यटक बढेका छन् । डुंगा शयर गर्दै चरासँग रमाउन धेरै स्वदेशी पर्यटक दिनहँु आउने गरेका छन् । ‘चरा र जैविक विविधतालाई असर पुर्‍याएकै छैनौं,’ डुंगा सञ्चालक मनोज परियारले भने, ‘हल्ला मात्र बढी हो ।’

‘ठूलो कुरा चरा हो,’ मञ्चका सदस्य अब्दुलरसिद खाँले भने, ‘त्यसकारण मूर्ति राख्ने विषयमा बहस गर्नु जरुरी छैन ।’ संरक्षणकर्मीको सुझावलाई ध्यान दिनुपर्ने र सिमसार क्षेत्रको बुद्धिमत्तापूर्ण उपयोग गर्न सक्नु ठूलो उपलब्धि हुने उनले बताए । यो ताल सन् २००३ मा विश्व सिमसारमा सूचीकृत भएको थियो । जैविक विविधता, सिमसार र चराका कारण महत्त्वपूर्ण मानिएकाले स्वीट्जरल्यान्डमा रहेको रामसार सचिवालयले सूचीकृत गरेको थियो । पानी चरा खासगरी जाडो छल्न हिउँदयाममा यहाँ आउँछन् ।

खासगरी साइबेरिया, रुस, चीन, मंगोलिया, मध्यएसियाका तुर्कमिनिस्तान र किर्गिस्तानलगायतबाट चरा यहाँ आउने गर्छन् । प्रत्येक वर्ष संख्या बढ्नुले तराईमा जगदीशपुर उपयुक्त बासस्थल बनेको थियो । १ सय ५७ हेक्टरमा फैलिएको तालमा विगत ५ वर्षदेखि चरा आवागमन बढ्दै आएको छ । कृत्रिम रूपमा बनेको मुलुकको सबैभन्दा ठूलो यस तालमा १ सय ६७ प्रजातिका चरा पाइने अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण संघ (आईयूसीएन) ले जनाएको छ ।

प्रकाशित : मंसिर २१, २०७५ ०८:२६
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

विकासले छेक्यो सम्बन्ध

जयबहादुर रोकाया

हुम्ला — चीनसँग सीमा जोडिएको लिमीमा बौद्ध धर्मालम्बीको बसोबास छ । चिनियाँ व्यापारिक केन्द्र तिब्बतका बासिन्दासँग उनीहरूको धर्म, भाषा, रहनसहन, वेशभूषालगायत जन्मदेखि मृत्युसम्मको संस्कार र संस्कृति मिल्छ ।

भौगोलिक अवस्था, व्यवसाय र खानपिनमा पनि समानता छ तर दुईबीच विकासले अझै सम्बन्ध जोड्न सकेको छैन ।

हुम्लामा हिमालपारिको बस्ती मानिने लिमीमा ३ गाउँ छन् । स्थानीय कोजुकओबजाङ तामाङका अनुसार सीमापारि चीनका बासिन्दा सुखी छन् । खान र लाउन पुगेको छ । सरकारले सुविधा दिएर सहयोग गरेकाले बेरोजगार अधिकांश रोजगारीमा छन् ।

तर लिमीका बासिन्दालाई दैनिक उपभोग्य सामग्री, खाद्यान्न, रोजगारीलगायतको जोहो तिब्बतबाटै गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको उनले बताए । विकासमा समानता नहुँदा दुई छिमेकका बासिन्दाबीच सम्बन्ध गाँसिन नसकेको उनले बताए । विकासले नै दुवै देशका बासिन्दाको सम्बन्धछेकेको छ ।

लिमी उपत्यकालाई नेपालतर्फका पहाडले छेकेको हुँदा स्थानीयका लागि सबैभन्दा नजिकको बस्ती तिब्बत हो । आफ्नै गाउँपालिकाको केन्द्र पुग्न झन्डै ५ हजार मिटर उचाइको लेक पार गरी एकतर्फी तीनदेखि ४ दिनको पैदल यात्रा गर्नुपर्ने बाध्यता छ । लिमीमा तिल, हल्जी र जाङ गरी ३ बस्ती छन् ।

साबिक गाविसका ३ बस्तीलाई नाम्खा गाउँपालिकाको ६ नम्बर वडा बनाइएको छ । तिब्बतले विकासमा निकै फड्को मारेको अवस्थामा लिमीका बासिन्दा न्यूनतम आधारभूत आवश्यकताबाट वञ्चित छन् । दुई छिमेकीबीच विकासको ठूलो असमानता र अन्तर छ ।

४ दशकअघिसम्म वैवाहिक सम्बन्ध भए पनि विकासमा निकै असमानता भएकाले आजभोलि सम्बन्ध बन्न नसकेको स्थानीय अगुवाको बुझाइ छ । विगत वर्षमा घर नभएका र भेडाबाख्रा पालेर जीवन निर्वाह गर्ने डुलुवा छोवो जाति पनि सम्पन्न बनेका छन् । तिब्बतीसँग टयाक्टर, मोटरसाइकललगायत सवारीसाधन छन् । नेपालतर्फ भने तिब्बतको सीमादेखि नै भारी बोकेर सामान ढुवानी गर्नुपर्ने बाध्यता छ ।

‘हामी उस्ताका उस्तै छौं, हाम्रो अवस्थामा कुनै सुधार आएको छैन,’ जाङ गाउँका तामाङले भने, ‘तिब्बतमा डुलुवासमेत सुखी भइसके हाम्रो अवस्था झन् खस्किँदै गएको छ ।’ उनका अनुसार तिब्बतीले आफ्नो आँगनसम्मै गाडी गुडाउने गरेका छन् । खेतीयोग्य जमिन नभएको गाउँमा सरकारी सहुलियतमा सहज तरिकाले खाद्यान्न प्राप्त गर्ने व्यवस्था रहेको उनको भनाइ छ ।

उनका अनुसार तिब्बततर्फ सबैले रोजगार पाएका छन् । ‘चीनमा शिक्षा र स्वास्थ्यको जिम्मा सरकारले लिएको छ । नेपालमा ठीक उल्टो छ,’ उनले भने । हिउँदको ६ महिना हिमपातका कारण लिमीमा आसपासका गाउँसँग सम्बन्ध टुट्छ ।

प्रकाशित : मंसिर २१, २०७५ ०८:२५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT