जाडोले रोकियो कालोपत्रे

विमल खतिवडा

काठमाडौँ — चिसो अत्यधिक बढेपछि उपत्यकाभित्र निर्माणाधीन सडक कालोपत्रेको काम रोकिएको छ । काम रोकिँदा सबैभन्दा बढी समस्या त्रिपुरेश्वर-कलंकी-नागढुंगा र चाबहिल-जोरपाटी-साँखु सडकमा परेको छ । 

फाइल तस्बिर ।

कलंकी-नागढुंगा खण्डको १२ किमिमध्ये ७ किमि मात्रै कालोपत्रे भएको छ। निर्माण थालेको ३ वर्ष पूरा भइसकेको छ। ठेक्का सम्झौताको समय सकिइसकेको छ। काम भने आधाजसो मात्रै भएको छ।

Citizen

चार भागमा विभाजन गरेर ठेक्का लगाइएको सडकमा तीनवटा खण्डको ठेक्का शैलुङ कन्स्ट्रक्सनले ज्वाइन्ट भेन्चरमा लिएको थियो। काठमाडौं उपत्यका सडक विस्तार आयोजनाले यो आर्थिक वर्षभित्र उक्त खण्डको निर्माण पूरा हुने जनाएको छ।

‘जाडो महिनामा पिच हुँदैन, पिचबाहेकको काम भइरहेको छ,’ आयोजनाका प्रवक्ता एवं इन्जिनियर विश्वविजयलाल श्रेष्ठले भने, ‘दिउँसो गाडी धेरै गुड्छन्। यस्तो अवस्थामा पिच गर्न सकिँदैन। राति काम गर्नुपर्ने हुन्छ। राति चिसोका कारण पिचका लागि तापक्रम मिल्दैन।’

उनका अनुसार पुस १० देखि पिच निर्माणको काम रोकिएको छ। माघमा पनि पिचको काम हुने छैन। ‘पिच गर्नका लागि १५/२० डिग्रीसम्मको तापक्रम चाहिन्छ,’ उनले भने, ‘चिसोमा तापक्रम माइनसमा झर्छ। त्यसैले फागुनबाट मात्रै पिच सुरु हुनेछ।’ उनका अनुसार अहिले पिच गर्दा कालोपत्रेले काम गर्दैन। ‘सडकमा खन्याउन नपाउँदै कालोपत्रे जम्छ,’ उनले भने, ‘यस्तो अवस्थामा पिच गर्दा सडक टिकाउ हुँदैन।’

चाबहिल(जोरपाटी खण्डमा अहिलेसम्म ४/५ सय मिटरभन्दा बढी पिच हुन सकेको छैन। ‘खासै काम भएको छैन,’ इन्जिनियर श्रेष्ठले भने, ‘तोकिएको समयभन्दा ढिलो हुने निश्चित छ।’ अहिले गोकर्ण रिसोर्टअगाडि मात्रै पिच भएको छ।

ठेक्का सम्झौता सकिए पनि थपेर काम गराउने उनले बताए। ‘कतै मुआब्जा, कतै विद्युतीय पोल/तारले गर्दा निर्माणमा समस्या भएको थियो,’ उनले भने, ‘साउनमा मात्र मन्त्रिपरिषद्ले यथास्थितिमा काम गर्नू भनेको हो।

त्यसैले निर्माण व्यवसायीलाई काम गर्न दिनुपर्ने हुन्छ।’ अहिले नाली बनाउने, ह्युमपाइप राख्ने, सडक खन्ने काम भइरहेको उनले बताए। निर्माण ढिलो हुँदा स्थानीय आक्रोशित छन्। कतै धूलोले गर्दा व्यापार घटेको छ, कतै खाल्डाखुल्डीले दुर्घटनाको जोखिम छ।

‘कहिलेसम्म धूलो खाएर व्यापार गर्ने?’ चाबहिलका कपडा व्यवसायी धीरज श्रेष्ठले भने, ‘धूलोले गर्दा व्यापार चौपट भएको छ। भाडा तिर्नसमेत धौधौ छ। सडक लथालिंग पारिएको छ। बनाउनेभन्दा बिगार्ने काम धेरै भएको छ।’

कलंकीदेखि नागढुंगा क्षेत्रका स्थानीय र व्यापारी यही समस्या झेलिरहेका छन्। मास्क नलगाई पसलमा बस्न र सडकमा हिँडडुल गर्न सकिँदैन। बार्दलीमा लुगा सुकाउँदा धूलोले पुर्ने गरेको छ।

सडक विभागका उपमहानिर्देशक एवं प्रवक्ता मुक्ति गौतमले सडक निर्माणमा ढिलाइ नहुने र चैतसम्म निर्माण सक्ने दाबी गरे। त्रिपुरेश्वर-कलंकी-नागढुंगा सडकको पहिलो खण्डको ठेक्का बज्रगुरु/बिरुवा/सीएम जेभीले लिएको छ।

०७२ असार ३१ मा ठेक्का सम्झौता भएको यो खण्डको काम ०७५ कात्तिक ३० मा सक्नुपर्ने हो। अन्य खण्डको ठेक्का लिएका शर्मा/शैलुङ/कान्छाराम जेभी र लुम्बिनी/शैलुङ/साप जेभीले ०७२ असार ३१ मा ठेक्का सम्झौता गरी ०७५ असोज ३० मा काम सक्नुपर्ने हो।

त्यस्तै यही खण्डको शर्मा/शैलुङ/कान्छाराम जेभीले ०७२ असार ३१ मा सम्झौता गरी ०७५ पुसमा ठेक्का सक्नुपर्ने थियो। चार खण्डको ठेक्का रकम १ अर्ब ६३ करोड ८८ लाख ९४ हजार रुपैयाँ छ। चाबहिल-जोरपाटी-वाग्मती-साँखु खण्डको ठेक्काको समयावधि केहीको सकिएको छ, केहीको बाँकी छ। ५ खण्डमा विभाजन गरेर निर्माण जारी राखिएको छ।

प्रकाशित : पुस २८, २०७५ १९:४३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

प्रसारणलाइन भूमिगत बनाउन चन्द्रागिरिको दबाब

केबुलकार र प्रसारणलाइनबीच १० मिटरभन्दा बढी दूरी हुने भएकाले कुनै जोखिम रहँदैन : घिसिङ
अब्दुल्लाह मियाँ

काठमाडौँ — चन्द्रागिरि हिल्स लिमिटेडले केबलकार रहेको क्षेत्रमा विद्युत् प्रसारणलाइन भूमिगत गराउन प्रधानमन्त्री केपी ओलीसहित सरकारका विभिन्न निकायलाई दबाब दिएको छ ।

चन्द्रागिरीले प्रधामन्त्रीलाई लेखेको, प्रधानमन्त्री कार्यालयले उर्जा मन्त्रालयलाई निर्देशन दिएको र उर्जा मन्त्रालयले प्राधिकरणलाई लेखेको पत्र ।

६० मेगावाटको माथिल्लो त्रिशूली थ्री-एबाट उत्पादन हुने बिजुली मातातीर्थ स्टेसनसम्म ल्याउन विद्युत् प्राधिकरणले २२० केभीए क्षमताको प्रसारणलाइन निर्माण गरिरहेको छ। केबलकारको टावर नम्बर ३ र ४ को बीचबाट ल्याउन लागिएको प्रसारणलाइनले दुर्घटना निम्त्याउन सक्ने भन्दै कम्पनीले जमिनमुनिबाट लैजान पहल थालेको हो।

हिल्सले करिब ५ सय मिटर प्रसारणलाइन भूमिगत गराउन प्रधानमन्त्री केपी ओलीमार्फत ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालय हुँदै प्राधिकरणसम्म ताकेता गरिरहेको छ। प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालयले प्रधानमन्त्रीको निर्देशन भन्दै ‘कम्पनीले भनेअनुसार आवश्यक कारबाही अघि बढाउन’ भदौ ४ मा ऊर्जा मन्त्रालयलाई पत्राचार गरेको थियो। ऊर्जा मन्त्रालयले समेत प्रधानमन्त्रीको निर्देशन भन्दै आवश्यक कार्य अघि बढाउन भदौ ७ मा प्राधिकरणलाई पत्राचार गरेको छ।

प्राधिकरणका प्रबन्ध निर्देशक कुलमान घिसिङले भने उक्त क्षेत्रमा प्रसारणलाइन भूमिगत गराउँदा आयोजनाको निर्माण अवधि र लागतसमेत बढ्ने माथिबाटै लैजानुको विकल्प नरहेको बताए।

‘चन्द्रागिरि हिल्सले भनेअनुसार गर्दा ५ सय मिटर तार भूमिगत गर्नुपर्छ,’ उनले कान्तिपुरसित भने, ‘त्यो क्षेत्र भौगर्भिक हिसाबले पनि जटिल र टनेल बनाएर काम गर्नुपर्ने भएकाले तत्काल असम्भव छ। अहिलेलाई माथिबाट नै तार तानिन्छ।’

आयोजनाको निर्माण यसै वर्षभित्र सम्पन्न भई विद्युत् उत्पादन सुरु हुन्छ। प्रबन्ध निर्देशक घिसिङका अनुसार प्रसारणलाइनको पहिलेकै डिजाइनमा ठेकेदार चाइना इन्टरनेसनल वाटर एन्ड इलेक्ट्रिक ग्रुपले काम गरिरहेको छ। भूमिगत बनाउन अलग्गै सम्झौता गर्नुपर्ने र भौगर्भिक अनुसन्धानलाई नै एक वर्षभन्दा बढी लाग्ने उनले बताए।

‘तार हचुवाको भरमा भूमिगत गराउन सकिँदैन,’ घिसिङले भने, ‘प्रधानमन्त्री कार्यालयबाट पनि पत्र आएको छ तर अहिलेलाई पूर्ववत् सम्झौताअनुसारै काम हुन्छ।’ हिल्सका अध्यक्ष चन्द्र ढकालले प्रसारणलाइन माथिबाट लैजाँदा प्राकृतिक प्रकोपबाट केबलकारको तार चुँडिने, पोल ढल्न सक्ने, उच्चस्तरको भोल्टेजले ल्याउने म्याग्नेटिक फ्लक्सका कारण स्वास्थ्यमा प्रतिकूल प्रभाव पर्न सक्ने भन्दै भूमिगत गराइदिन प्रधानमन्त्रीको ध्यानाकर्षण गराएका थिए।

‘एकीकृत पर्यटकीय पूर्वाधारसहितको केन्द्र चन्द्रागिरिमा नेपाल तथा बाह्य मुलुकबाट विशिष्ट व्यक्तिको समेत आगमन हुने हुँदा सुरक्षा र सौन्दर्यका हिसाबले पनि प्रसारणलाइन केबलकारको तारमाथिबाट लैजानु उपयुक्त देखिन्न,’ पत्रमा हिल्सले लेखेको छ, ‘पर्यटकमा मनोवैज्ञानिक त्राससमेत सिर्जना हुन सक्छ।’

प्रबन्ध निर्देशक घिसिङले केबलकार र प्रसारणलाइनबीच १० मिटरभन्दा बढी दूरी रहने र अन्यत्र पनि प्रयोगमा भएकाले कुनै जोखिम नभएको प्रस्ट्याए। ‘जोखिमको सम्भावना शून्य हुन्छ,’ उनले भने, ‘प्रसारणलाइन जमिनमुनिबाट भइदिए हुन्थ्यो भन्ने उहाँहरूको आग्रह हो, त्यसलाई हामीले सकारात्मक हिसाबले लिएका छौं।’

प्रकाशित : पुस २८, २०७५ १९:३६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्