जंगल स्याहार्दै

आनन्द गौतम

ताप्लेजुङ — उपाध्यक्ष भए पनि जगेडा रानी सामुदायिक वनका शेरबहादुर फावेन जंगलमा पसेर अहिलेसम्म सफाइमा जुटेका थिएनन् । उनलाई जंगलमा कटनीछटनी कसरी गर्ने ज्ञानसमेत थिएन ।

ताप्लेजुङको आठराई त्रिवेणी गाउँपालिका ४, चाँगेको सामुदायिक वनमा सरसफाइ तालिम दिँदै जिल्ला डिभिजन वनका अधिकृत श्रीमोहनलाल कर्ण । तस्बिर : आनन्द/कान्तिपुर

सामुदायिक वनको सदस्य भएको ११ वर्षपछि पहिलोपटक खुकुरी, बन्चरो, हँसियालगायत हतियार बोकेर जंगल पसेको उनको टोलीले ४ हेक्टर सफाइ गर्‍यो । धेरै भएको हाँगा एउटामात्रै राख्यो, ठुटाहरू पन्छाइदियो र अनावश्यक झाडी हटाएर जंगल क्षेत्र सफा पार्‍यो ।

Citizen

छिमेकी वडा फाकुम्बाकी लाक्पा जाङ्मु पनि यसैगरी सरसफाइमा लागिन् । यसअघि घाँस र स्याउलाका लागि मात्रै जंगल पस्ने उनले विशुद्ध वन सफाइकै लागि भने पहिलोपटक जुटिन् । नेरुवा सामुदायिक वनकी सदस्य उनीसँग उनकी देउरानीहरू पेमाडोमा, मिङमालमु, ल्हामु र पेम्बा दिकी शेर्पा पनि गएका थिए । ३ दिनसम्म सामुदायिक वनको कार्ययोजना बनाएका उनीहरूले चौथोदेखि छैटौं दिनसम्म सरसफाइ गरे । ‘कस्तो रूख हटाउने, सरसफाइमा कस्ता हतियार कसरी प्रयोग गर्ने भनेर पहिला तालिम लियौं, त्यसपछि जंगल पस्यौं,’ लाक्पाले भनिन्, ‘सिकेपछि काम गर्न सजिलो हुँदो रहेछ ।’

साँघु र फाकुम्बा मात्रै नभएर आठराई त्रिवेणी गाउँपालिका ४ चाँगेको कोलबोटे काली सामुदायिक वनको पनि कटनीछटनी गरियो । उपभोक्तालाई प्रशिक्षित गर्न पुगेका जिल्ला वन डिभिजनका अधिकृत श्रीमोहनलाल कर्णले रूख, छटनी गर्दा पहिला तल्लो भागबाट काट्न र अन्तिममा माथिबाट छिनाउन सुझाव दिए । ‘रूख बिरुवाको उत्पादन बीउ, हाँगाबिंगा र ठुटाबाट पलाएर पनि हुन्छ,’ उनले भने, ‘हामीलाई चाहिएको प्रजाति के हो त्यसलाई पहिला यकिन गर्नुपर्छ, केलाई सुरक्षा गर्ने, हुर्काउने, बढाउने निश्चित गर्नुपर्छ । अनि त्यसको व्यवस्थापन गर्नुपर्छ ।’

लगुवा हतियारको प्रयोग गरी चट्ट छिनाए, त्यसले बिरुवा हुर्कनमा समस्या नपर्ने कर्ण बताउँछन् । ‘काट्दा पहिला चोट तलबाट लगाउनुपर्छ । त्यसपछि नलाछिने गरेर च्वाट्ट छिनाउनुपर्छ । नत्र कीरा लाग्छ । ठुटा काट्दा लगुवा औजार प्रयोग गर्नुपर्छ । सकभर ठुटालाई छड्के काट्नुपर्छ । छड्के काटे पानी तर्केर जान्छ ।

पानी नजमेपछि कीरा पर्दैन । कीरा नपरेपछि रोग लाग्दैन,’ उनले थपे, ‘एउटा ठुटो रूखबाट १०/१२ वटा मुना पलायो भने जुन मुना फेदैबाट आएको छ त्यसलाई राख्नुपर्छ । जुन मुना माटोसँग नजिक हुन्छ त्यसले माटोबाट खान पाउँछ र सजिलै बढ्छ । त्यसैले माटोबाट नजिक भएको सोझो सुरिलो छानेर राख्नुपर्छ ।’ बिरुवा र रूखको दूरी मिलाएर राख्न पनि उनले सुझाए ।

सामुदायिक वनलाई जिम्मेवारी लिएको तर पूरा नगरेको गुनासो सरकारी निकायको छ । डिभिजन कार्यालय ताप्लेजुङका पूर्ववन अधिकृत विष्णुलाल घिमिरेको गुनासो यस्तै थियो । उपभोक्ताले वनको सरसफाइमा ध्यान नदिएको गुनासो गर्ने गरेका थिए । मान्छेको जस्तै वनको पनि सरसफाइ अनिवार्य भएको कर्ण बताउँछन् । वर्षमा एकपटक सरसफाइ गर्नुपर्ने उनको धारणा छ । तर सरसफाइ कसरी गर्ने भनेर अहिलेसम्म कसैले नसिकाएको उपभोक्ताले सुनाए ।

यी सामुदायिक वनको सरसफाइ पनि तीनजुरे मिल्के लालीगुँरास संरक्षण क्षेत्र आयोजनाको सहयोग र सामुदायिक वन उपभोक्ता महासंघ जिल्ला शाखाको समन्वयमा भएको हो ।

कर्ण भने कर्मचारीको अभावमा काम गर्न कठिन भएको बताउँछन् । ‘एउटा इलाकामा एक जनाका दरले पुग्ने गरी अधिकृत पनि छैनन्,’ उनले भने, ‘कर्मचारी आउँदै आउँदैनन्, आए पनि बस्दैनन्, त्यसैले काम गर्न कठिन छ ।’ जिल्लामा १ सय १२ सामुदायिक वन छन् । विश्व वन्यजन्तु कोषको सहयोगमा सञ्चालित आयोजना ताप्लेजुङ, तेह्रथुम र संखुवासभाका १३ स्थानीय तहलाई समेटेर सञ्चालित छ ।

प्रकाशित : फाल्गुन १२, २०७५ ०८:०९
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

भेनेजुएला संकट–'शान्तिका लागि सीमा बन्द’

एजेन्सी

काराकस — सीमाक्षेत्रमा जम्मा पारिएको राहत सामग्री रोक्न भेनेजुएलाले कोलम्बियासँगको नाका बन्द गरेको छ । यसअघि भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मडुरोले ब्राजिलसँगको सीमा बन्द गरेको बताएका थिए । 

भेनेजुएलाका विपक्षी नेताको समर्थनमा सीमाक्षेत्रमा आयोजित र्‍यालीका सहभागी । तस्बिर : रोयटर्स

भेनेजुएलाको राष्ट्रिय निर्वाचक सभाका अध्यक्ष डिओस्डाडो काबेल्लोले देशमा शान्ति स्थापना गर्न छिमेकी मुलुक कोलम्बियासँगको सीमा बन्द गर्नुपरेको प्रतिक्रिया दिएका छन् ।

ताचिरा राज्यमा पर्ने सीमा बन्द गरिएको उनले शनिबार बताएका हुन् । ‘भेनेजुएलामा पूर्ण शान्ति स्थापनाका लागि यस्तो गरिएको हो,’ काबेल्लोले सीमा क्षेत्रको भ्रमणका क्रममा भने ।

‘विभिन्न स्थान शान्त छन्,’ सरकारी उच्च अधिकारीसँग आफूले देशका धेरै ठाउँको भ्रमण गरेको बताउँदै उनले भने, ‘हाम्रो चासो शान्ति, अहस्तक्षेप र स्वतन्त्र राज्यको सम्मान हो ।’ उपराष्ट्रपति डेल्सी रोड्रिगेजले कोलम्बियाली सीमा छोटो समयका लागि बन्द गरिएको बताएका छन् । अमेरिका लगायतका देशले कोलम्बियाको कुकुटा सहरमा जम्मा पारेको सहायता सामग्री रोक्न सरकारले उक्त रणनीति अख्तियार गरेको जनाइएको छ ।

सीमा क्षेत्रमा तैनाथ सुरक्षाकर्मीको गोली लागी दुई विपक्षी समर्थकको मृत्यु भएको छ । अमेरिकाले एक विज्ञप्तिमार्फत घटनाको विरोध गरेका छ । ‘भेनेजुएलाको सेनाले राहत सामग्री देशमा लैजान दिनैपर्छ । विश्वले हेरिरहेको छ,’ विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । राष्ट्रियसभाका अध्यक्ष तथा विपक्षी नेता खुवान गुआइडोले गत जनवरी २३ मा आफूलाई अन्तरिम राष्ट्रपति घोषणा गरेपछि भेनेजुएलामा राजनीतिक संघर्ष चर्किएको हो ।

भेनेजुएलाको आन्तरिक विवादका कारण विश्व समुदाय विभाजित छ । यद्यपि, अमेरिका लगायतका ५० भन्दा बढी देश गुआइडोको पक्षमा उभिएका छन् । रुस र चीन लगायतले भने मडुरोलाई समर्थन गर्दै आएका छन् ।

भेनेजुएलाका नागरिकलाई खाद्यान्न र औषधिको अभाव भएपछि विभिन्न देशले सहायता सामग्री पठाउने प्रयास गरेका हुन् । संयुक्त राष्ट्रसंघका अनुसार भेनेजुएलामा संकट चुलिएसगै ३२ लाखभन्दा बढी मानिसले खाद्यान्न र औषधिको खोजीमा देश छाडिसकेका छन् । राष्ट्रपति मडुरोले देशमा संकट नभएको दाबी गर्दै आएका छन् । उनले मानवीय सहायता सामग्रीका नाममा अमेरिकाले आफ्नो देशमाथि सैनिक हस्तक्षेपको षड्यन्त्र गरिरहेको बताउने गरेका छन् ।

एक विवादास्पद निर्वाचनपछि राष्ट्रपतिको दोस्रो कार्यकाल सुरु गरेका मडुरोविरुद्ध देशव्यापी रूपमा विरोध प्रदर्शन जारी छ । सन् २०१३ देखि सत्तामा रहेका मडुरोले जनतालाई आवश्यक राहत वितरण गर्न आफू तयार रहेको बताउने गरेका छन् ।

प्रकाशित : फाल्गुन १२, २०७५ ०८:०६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT