दाहालको प्रश्न- ‘मलाई मारेर गणतन्त्र बच्छ ?’

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — नेकपा अध्यक्ष एवं पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालले आफूलाई मार्न नेक्रवित्रम चन्द नेतृत्वको समूहले टोली खटाएको सूचना पाएको खुलासा गरेका छन् । चन्द समूहले यसबारे माइन्युटमै निर्णय गरेको सूचना सरकारले आफूलाई दिएको उनले बताए ।

‘सरकारबाटै जानकारी आयो, प्रचण्डलाई नै पहिला मार्नुपर्छ भनेर माइन्युट गर्नुभा’छ रे, टिम पनि खटाउनुभएको छ रे,’ चन्दलाई लक्षित गर्दै उनले भने, ‘ती साथीहरूलाई देखेर मलाई साँच्चै दया, माया लागेको छ । मलाई मारेर संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र वा परिवर्तन बच्ने हो त ?’

Citizen

सहिद–बेपत्ता परिवार अभिनन्दन कार्यक्रमलाई बिहीबार नेकपा कार्यालय पेरिसडाँडामा सम्बोधन गर्दै दाहालले भने, ‘राज्यले जे गर्नुपर्ने हो ऐन, कानुनअनुसार गर्छ । मुख्य कुरा परिस्थितिलाई सही ढंगले विश्लेषण, मूल्यांकन गरेर अघि बढ्ने हो ।’ सरकारले कानुनअनुसार कारबाही गर्ने उल्लेख गर्दै उनले राम्रोसँग सोच्न (चन्द समूहलाई) सुझाव दिइरहेको बताए । तत्कालीन नेकपा माओवादीले २०५२ सालमा थालेको ‘जनयुद्ध’ को परिस्थिति अहिले नभएको उनले बताए । ‘०५२ सालजस्तो परस्थिति नितान्त छैन, यो ०७५ साल हो,’ दाहालले भने, ‘ठूलो राजनीतिक परिर्वतन हाम्रै कारणले आएको छ । यसलाई उल्टाउने भनेकै फेरि निरंकुशतातर्फ नेपाललाई लैजाने हो, विचार गर्न विशेष रूपले आग्रह गर्न चाहन्छु ।’ चन्दा, लुटपाट र आपराधिक गतिविधिमा लागेको भन्दै मंगलबार बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले चन्द समूहका गतिविधिलाई प्रतिबन्ध लगाउने निर्णय गरिसकेको छ ।

नक्कल, षड्यन्त्र तथा नाटक गरेर चन्द समूह परीक्षामा पास नहुने दाहालले बताए । ‘कुनै पनि आन्दोलन सफल बनाउन त्यो समय, अवस्था तथा आवश्यकताअनुसार सक्कलताबाट मात्रै सफल हुन्छ’, उनले कसैको नक्कल गर्दै, धाकधम्की दिँदै आफ्नो आधिपत्य देखाउँछु भन्ने सपना नदेख्न चेतावनी पनि दिए । पार्टी एकीकरणबाट बलिदानको कीर्तिमानी स्थापना गर्न सफल भएको बताउँदै उनले भने, ‘जनताको काम गर्दै जाँदा जनताले प्रचण्ड बनाएको हो । प्रचण्डको नक्कल गरेर वास्तविक प्रचण्ड हुन सकिदैन ।’ दाहालले सबै सहिदको एकै ठाउँमा पार्क बनाउन पार्टीमा सहमति भइसकेको जानकारी गराए । प्रधानमन्त्री केपी ओलीले पार्टीभिक्र असन्तुष्टि व्यत्त गरिरहेका नेताहरूलाई बोलाएर नेक्रवित्रम चन्द समूहका गतिविधिमाथि प्रतिबन्ध लगाउनुको कारण स्पष्ट पारेका छन् ।

चन्द समूह चन्दा असुली, नेता–व्यवसायीको हत्यालगायत योजनामा रहेकाले शान्तिसुरक्षाका लागि सरकारले कदम चालेको उनले बताए । ओलीले पार्टीभित्र पूर्वएमाले पृष्ठभूमिका नेताहरू माधव नेपाल, झलनाथ खनाल, वामदेव गौतमसँग बालुवाटारमा बिहीबार छलफल गरेका हुन् । नेताहरूले सीके राउतसँगको सम्झौता, चन्द समूहका गतिविधिमा प्रतिबन्ध लगाउनेलगायत गम्भीरखाले निर्णयमा आफूहरू बेखबर रहनुपरेको भन्दै गुनासो गरेका थिए । यिनै नेताले बुधबार अध्यक्ष दाहालसँग पनि भेटी पार्टीभित्र छलफल नभई निर्णय गर्ने परिपाटी बढेको भन्दै असन्तुष्टि व्यक्त गरेका थिए ।

प्रधानमन्त्री निवासमा सरकारको निर्णयबारे नेताहरूले असन्तुष्टि राखे पनि मुख्य रूपमा पार्टी एकताबारे छलफल भएको थियो । १० महिना भइसक्दा पनि पार्टी एकताले पूर्णता पाएको छैन । ‘मुख्य रूपमा पार्टी एकता लम्ब्याउनु हुँदैन भनेर त्यसको प्रस्ताव तयार गर्नेमा छलफल केन्द्रित भएको हो,’ एक नेताले भने, ‘अब छिट्टै एकताले आकार लिन सक्नेछ ।’ नेताहरूको गुटबन्दीका कारण एकता प्रस्ताव तयार हुन सकेको छैन । जिल्ला तहका कमिटी बनाउने सवालमा समेत नेताहरूले आफ्नो समूहको स्वार्थ हेरेपछि विवाद बढेको थियो । तल्लो तहबाट प्रस्तावित नाममा विवाद भएपछि पटक पटक बनेको कार्यदलले प्रस्ताव तयार गर्न सकेन । त्यसपछि सचिवालयले प्रस्ताव तयार गर्ने जिम्मा अध्यक्षद्वयलाई दिएको थियो । अध्यक्षहरूले प्रस्ताव तयार गर्ने क्रममा वरिष्ठ नेताहरूसँग परामर्श गरेका हुन् ।

प्रकाशित : चैत्र १, २०७५ ०७:३८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मगर गाउँमा ‘मही जाप्च’

माधव अर्याल

(भीरपानी, पाल्पा) — हरेक दिन डेढ घण्टा लगाएर पानी ओसार्नु, घाँस काट्नु अनि दाउरा बोक्नु । दुर्गमको विपन्न बस्तीमा यी दुःख बेसाउने यसपालि नयाँ अनुहार छन् । यसैलाई उनीहरू सुख मानिरहेका छन् । भन्छन्– ‘निकै रमाइलो लागिरहेको छ, हाम्रोमा यस्तो कहाँ पाउनु ?’

पाल्पाको निस्दी गाउँपालिका–४, मित्यालको भीरपानीमा गोबरग्यास प्लान्ट बनाउन श्रमदान गर्दै जापानी विद्यार्थी । तस्बिर : माधव/कान्तिपुर

निस्दी गाउँपालिकास्थित मित्यालको भीरपानी बस्ती । सदरमुकाम तानसेनबाटै गाडीमा ४ घण्टा लाग्छ । यही बस्तीमा १० दिनदेखि जापानका ३५ तन्नेरी गाउँले जीवन सिक्दै छन् । मगर गाउँका केटाकेटी, बूढाबूढी, अधबैंसेसँग रमाएका छन् ।

‘म दुई वर्षअघि पनि यही गाउँ आएकी थिएँ,’ साइतो सोयाले भनिन्, ‘त्यतिबेला २ कोठाको विद्यालय भवन बनाएर गयौं ।’ अहिले उनीहरूको लक्ष्य ११ वटा गोबरग्यास प्लान्ट बनाउन सघाउनु हो । त्यसका लागि हरेक दिन १० देखि ५ बजेसम्म खटिएर खाल्डा खनिरहेका छन् । प्रत्येक घरलाई गोबरग्यासका लागि १५ हजार नगद दिने घोषणा गरेका छन् । ‘जापानमा यस्तो काम कहिल्यै गरेका थिएनौं,’ अर्की विद्यार्थी मिसिमा रिहोकोले भनिन्, ‘कलेजमा गएर साथीहरूसँग अनुभव साट्दा निकै खुसी लाग्छ ।’ उनीहरूका अनुभवमा जापानमा यस्तो खटाइ दैवीप्रकोप आउँदा मात्र हुन्छ ।

स्थानीय रहनसहन मात्र होइन, खानेकुरा पनि नौला छन् यी विद्यार्थीलाई । ‘भुटेको मकै, कोदोको रोटी अनि मही जाप्च (मगरभाषामा मीठो) लाग्यो,’ रिहोकोले भनिन् । नेपाली समाज, संस्कृति र भाषा बुझ्न उत्साही उनीहरूलाई इन्टरनेसनल भोलेन्टियर युनिभर्सिटी अफ स्टुडेन्ट एसोसिएसन (इभुसा) ले यहाँ ल्याएको हो । संस्थाका प्रतिनिधि सुतोमु यामाजाकीका अनुसार प्रत्येक २ वर्षमा विद्यार्थीलाई विभिन्न देश लगेर त्यहाँको संस्कृति, रहनसहन सिकाइन्छ । ‘हामी संस्थाबाट समाजसेवा गर्न र गाउँले जीवन बुझ्न चाहनेहरूलाई सूचना आह्वान गर्छौं,’ उनले भने । संस्थामार्फत खानेपानी योजना, सिंचाइ कुलो, विद्यालय भवन, गोबर ग्यासलगायतमा श्रमदान र नगद सहयोग हुँदै आएको छ । ‘जापानको सहरमा बसेर विद्यार्थीले यस्तो परिवेश कहिल्यै सिक्न पाउँदैनन्,’ यामाकाजीले भने, ‘त्यसैले जापानी नागरिक काजुमासा काकिमी (ओकेबाजे) को सल्लाहमा यहाँसम्म विद्यार्थी ल्याउने गरेका हौं ।’

नेपाल आएपछि समाज बुझेको फुकुत सोताले बताइन् । उनी दोस्रोपटक आएकी हुन् । ‘मगर भाषा, जाँड, रक्सीजस्ता कुरासँगै यहाँको रहनसहन अध्ययन गरेका छौं,’ उनले भनिन्, ‘जापानमा कक्षाकोठा र सहरमा सीमित हुँदा केही बुझेका रहेनछौं ।’ यो सिकाइले नयाँ ठाउँ र परिवेशमा घुलमिल हुन, जीवनमा आइपर्ने समस्या समाधान गर्ने ज्ञान मिलेको विद्यार्थीहरूको अनुभव छ । ‘यी काम गर्न पाउँदा हातमा उठेको घाउ पनि सन्चो भएको छ,’ इमाइसी ताकुमाकाले भने, ‘हामी सबै जना धेरै खुसी छौं ।’

कतिपय जापानी विद्यार्थी दोहोर्‍याएर पनि आउने गरेको गोरखनाथ आधारभूत विद्यालयका शिक्षक पूर्णबहादुर सोमैले बताए । ‘दुई वर्षअघि आउनेले हाम्रो विद्यालयमा २ कोठे भवन बनाउन सघाएका थिए,’ उनले भने ।
स्थानीय ताराबहादुर थापाको बुझाइमा जापानी विद्यार्थी निकै मिजासिला छन् । स्थानीयकै घरमा बस्छन्, काममा सघाउँछन् । हरेक कुराको सकारात्मक विश्लेषण गर्छन् ।

प्रकाशित : चैत्र १, २०७५ ०७:३५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्