मधेसमा शीर्षनेताको दौड

मधेसको राजनीतिलाई तरंगित बनाएर लाभ लिने दाउमा ठूला दलसँगै नयाँ पार्टीले आफ्नो गतिविधि बढाएका छन्
अजित तिवारी

(जनकपुर) — सीके राउतले विखण्डनको राजनीति परित्याग घोषणालगत्तै प्रदेश २ मा शीर्ष नेताको दौडधुप तीव्र भएको छ । फागुन २५ गते सत्तासीन नेकपाका दुवै अध्यक्ष मधेस झरे । रौतहटको गरुडामा आयोजित कार्यक्रममा अध्यक्षद्वय प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालले एउटै स्वरमा भने, ‘नेकपा मधेसविरोधी होइन । भ्रममात्र फिजाइयो ।’

फागुन १९ गते कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवा जनकपुर पुगे । कला–साहित्य उत्सव उद्घाटनमा पुगेका देउवाले पत्रकार सम्मेलनमार्फत प्रदेश २ कोसरकारलाई सुझाव दिए, ‘प्रदेशको नाम मिथिला र राजधानी जनकपुर राख्नुस् ।’

Citizen


फागुन १९ मै राप्रपा नेपाल अध्यक्ष कमल थापा र फागुन २६ गते राप्रपा (संयुक्त) का नेता पशुपतिशम्शेर राणा र प्रकाशचन्द्र लोहनी पनि जनकपुर आए । थापाले राउत र विप्लवको गतिविधिले देशमा ‘विखण्डन र सुरक्षा थ्रेट’ बढेको धारणा राखे । सरकारसँग ११ बुँदे सहमतिपछि जनकपुर पुगेका राउतकै उपस्थितिमा उनका समर्थकले स्वतन्त्र मधेसको नारा लगाए ।

४ दिने धार्मिक यात्राका लागि पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र फागुन २९ गते जनकपुर आए । जनकपुरमै बसेर सर्लाही, उदयपुर र सप्तरीको धार्मिक भ्रमण गर्ने ज्ञानेन्द्रको स्वागतमा उपस्थितले ‘राजा आऊ, देश बचाऊ’ को नारा घन्काए ।

फागुनमै शीर्ष नेताको बाक्लो दौडधुप र पूर्वराजा ज्ञानेन्द्रको चारदिने बसाइले मधेसमा राजनीतिक चहलपहल बढेको छ । लगालग भइरहेको शीर्ष नेताको भ्रमणले मधेसको राजनीति तरंगित छ ।

नयाँ शक्ति पार्टीका अध्यक्ष बाबुराम भट्टराई फागुन २८ गते सप्तरी पुगे । फागुन २६ मा लहान र २८ गते जनकपुरमा साझा विवेकशील पार्टीले मधेस मन्थन कार्यक्रम राख्यो । आफ्नै दलको सरकार प्रदेशमा रहे पनि मधेसी जनअधिकार फोरम अध्यक्ष एवं स्वास्थ्य मन्त्री उपेन्द्र यादव फागुनमै दुईपटक जनकपुर पुगे । सत्ता गठबन्धनका अर्का मधेसवादी दल राष्ट्रिय जनता पार्टी (राजपा) अध्यक्ष मण्डलका सबै सदस्य ४ दिनसम्म जनकपुर बसेर स्थानीय तह, प्रदेश सरकार र संघीय संसद्मा रहेका जनप्रतिनिधिको ‘क्लास’ लिए ।

राजनीति वा सार्वजनिक कार्यक्रम उपयोग गर्दै दौडधुप बढाएका शीर्षनेताले मधेसलाई फकाउने दाउपेच तीव्र पारेका छन् । गरुडाको आमसभामा प्रधानमन्त्री ओलीले मधेसको विकासका लागि संघीय सरकारले ३ सय ५२ करोड रुपैयाँ विनियोजन गरेको सुनाए । तराई–मधेस विशेष पूर्वाधार कार्यक्रमअन्तर्गत संघीय सरकारले मधेसको कृषि, शिक्षा, स्वास्थ्य र खानेपानी क्षेत्रमा त्यो रकम खर्चिने उनको भनाइ थियो ।

विश्लेषकहरू शीर्ष नेताको पछिल्लो समय मधेससँग बढेको ‘अपनत्व’ मा राजनीतिक स्वार्थ लुकेको बताउँछन् । स्थिर हुन नसकेको मधेसको राजनीतिलाई तरंगित बनाएर लाभ लिने दाउमा ठूला दलसँगै नयाँ पार्टीले पनि आफ्नो गतिविधि बढाएको विश्लेषकको बुझाइ छ । मधेस मामिलाका जानकार सञ्जय सिंहका अनुसार राजनीतिक परिवर्तन भए पनि मधेसी जनतामा असन्तुष्टि र निराशा हटेको छैन । ‘मधेसमा जसको प्रभाव देखिन्छ, उसलाई फल प्राप्त हुन्छ,’ सिंहले भने, ‘त्यसैले शीर्ष नेता र पूर्वराजा चटपटाउनु स्वाभाविक हो ।’

सिंहको अर्को बुझाइ पनि छ । ‘पहाडका १० गाउँ घुम्दा जति मानिस भेटिन्छ, मधेसमा एकै ठाउँमा त्योभन्दा बढी मानिस हुन्छन्,’ उनले भने, ‘जनघनत्वको पनि राजनीतिमा प्रभाव हुन्छ । मधेस कांग्रेसको गढ थियो । ऊ त्यो फर्काउने कसरतमा छ । नेकपा आफ्नो प्रभाव बढाउन खोज्दै छ । पूर्वराजाले पनि आफ्नो स्पेस खोजेका हुन् ।’ सिंहका अनुसार यही रस्साकस्सीले मधेसमा गतिविधि बढदो देखिन्छ ।

प्रदेश २ को प्रदेशसभा बनोट संख्याले पनि राजनीतिक दललाई मधेसमा गतिविधि बढाउन हौस्याएको देखिन्छ । कुनै पनि दलको स्पष्ट बहुमत नरहेको प्रदेश २ मा दुई मधेसवादी दल फोरम र राजपा गठबन्धनको सरकार छ । १ सय ७ सदस्यीय प्रदेशसभामा फोरमका ३० र राजपाका २५ सांसद छन् । विपक्षी दल नेकपाका ३३ र कांग्रेसका १९ सांसद छन् । मधेसवादी दल फोरम र राजपालाई अलग राखेर प्रदेश २ मा सरकार बनाउने बहुमत ठूला दल नेकपा र कांग्रेससँग छैन । सत्ता समीकरण फेरिए पनि प्रदेश २ मा मधेसवादी दलसहितको मात्रै अर्को सरकारको कल्पना गर्न सकिन्छ ।

विश्लेषक विजय मिश्रका अनुसार प्रदेश २ को राजनीतिक गणितको यही दाउपेचमा आफ्नो दलको प्रभाव बढाउन हरेक दल मधेसमा गतिशील बनेका हुन् । साझा विवेकशील पार्टीको लहान र जनकपुरको मधेस मन्थन कार्यक्रमा सहभागी मिश्रले राजनीतिबाट सर्वसाधारणको असन्तोष र निराशा हटेको नदेखिएको बताए । ‘मधेसमा असन्तुष्टि चुलिएकै छ । जनताको निराशा हटाउने र आस जगाउने काम दलहरूले गर्नुपर्थ्यो, जुन देखिएन,’ उनले भने ।

अलगाववादको मुद्दा बोकेका राउतलाई अखण्डको पक्षमा ल्याएर नेकपाले मधेसमा ‘एक तीरले दुई सिकार’ गर्न खोजेको बुझाइ पनि छ । राउतलाई अघि सारेर मधेसवादी दललाई कमजोर बनाउने र आफ्नो प्रभाव बढाउने नेकपाले दाउ रचेको तर्क छ । राउत, जनकपुर आएदेखि मौन छन् ।

प्रकाशित : चैत्र १, २०७५ ०८:४८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

भक्तपुरमा भिन्न होली

कान्तिपुर संवाददाता

भक्तपुर — फागुन शुक्ल अष्टमी (बिहीबार) देखि भक्तपुरमा सुरु भएको फागु अर्थात् होली भिन्न रूपमा सुरु भएको छ । दत्तात्रय मन्दिर अगाडिको भीमसेन मन्दिरको पाटीमा गुन्जने नेवारी भाषाको गीतसँगै मदनोत्सव (प्रेमको प्रतीक) का रूपमा भीमसेनलाई पुज्दै होली मनाइन्छ । मध्यकाल करिब हजार वर्ष पहिलेदेखि भीमसेन मन्दिरमा काठबाट बनेको भीमसेनको लिंग र द्रौपतीको योनिको प्रतीक रातो कपडालाई जुधाएर एक सातासम्म होली पर्व मनाइने परम्परा रहेको इतिहासविद् डा. पुरुषोत्तमलोचन श्रेष्ठ बताउँछन् ।

भीमसेन गुठीका गायजूहरूले भीमसेन मन्दिरको पाटीमा बसेर अष्टमीदेखि पूर्णिमासम्म ‘भीमसेन देया लज खङ्लो वानला ल्यासे, बिस्युवाने म्वायक सो झायला’ अर्थात् ‘भीमसेनको लिंगले मन लोभिएकी, भाग्नु नपर्ने गरी हेर्न आउनुभएकी’ जस्ता यौनसँग सम्बन्धित गीत गाएर होली पर्व मनाइने परम्परा छ । संगीतमा रमाउँदै प्रेमपर्व अर्थात् वसन्तको आगमनको सूचकका रूपमा भक्तपुरका बासिन्दाले एक सातासम्म भीमसेनको लिंग र द्रौपतीको योनिलाई पूजा गरी होली पर्व मनाउने परम्परा रहेको श्रेष्ठले बताउँछन् ।

काठबाट निर्मित भीमसेनको लिंगलाई फागुन शुक्ल अष्टमीका दिन दुईजनाले काँधमा बोकेर नगरको इनाचो, बाचुटोल, जेंला, जगाती, ब्रह्मायणी, च्यामासिंह हुँदै, तचपालस्थित दत्तात्रय मन्दिर परिसरमा पूजा गरी साँझ भीमसेन मन्दिरको पाटीमा झुन्ड्याइन्छ । नेवार परम्पराअनुसार यसलाई चीर स्वायगू भनिने गरिन्छ । चीर स्वायगू अर्थात् लिंग घुमाएपछि फागु सुरु हुन्छ । घुमाएको लिंगलाई स्थानीयले पूजा गर्ने र दान दक्षिणा दिने परम्परा छ । भीमसेनको लिंग पूजा गरे सुख, शान्ति र समृद्धि बढ्ने जनविश्वास छ ।

प्रकाशित : चैत्र १, २०७५ ०८:३३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT