कोसेली ‘युरिया’

आनन्द गौतम

ताप्लेजङ — फुङलिङ नगरपालिका ९, हाङदेवाका वैकुण्ठ न्यौपानेले झापा चारआलीमा रहेकी छोरीलाई फोनबाट युरिया मल पठाइदिन आग्रह गरे । ‘दाजु बिर्तामोडमा आएको छ, यो पटक तिमीले सधैं पठाएजस्तो आँप, अंगुर पर्दैन, भेट्यौ भने युरिया मलचाहिँ एक बोरा पठाइदेऊ,’ उनले भने ।

छोरीले पनि कृषि सामग्री संस्थानबाट आफ्नै बालीमा लगाउन निकालेको १ बोरा पठाइदिइन् । वैकुण्ठ भन्छन्, ‘अहिले यो सबैभन्दा उत्तम कोसेली भइदियो ।’ वैकुण्ठकै जस्तो आफन्तले तराईबाट पहाड उक्लनेले यति बेला चिनी, चिउराको साटो १०/१५ केजी मल कोसेलीका रूपमा बोकेर आउन थालेका छन् ।

Citizen


मगाउनेले पनि त्यसै गर्न थाले । छिमेकी चन्द्र कालिकोटेले जिल्लामा नपाएपछि आफूले त्यसैगरी मगाएको तर आइनपुगेको सुनाए । मकै गोड्ने बेला मलको हाहाकार भएपछि पहाडमा बस्ने आफन्तको कोसेलीका रूपमा पहिलो रोजाइ युरिया मल भएको छ । यतिबेला मकैलाई मल दिने बेला भएको छ । दोस्रो पटक मकै धमाधम गोड्ने बेला भएको । मकै उम्रिएको एक महिनापछि पहिलो पटक गोठे मल लगाएर गोडिन्छ ।

त्यसको डेढदेखि २ महिनापछि रासायनिक मल लगाएर र मकैको बोटको फेदलाई माटोले छोपिन्छ । ताप्लेजुङ, पाँचथर, तेह्रथुमलगायत पहाडी जिल्लाका किसानले मकैमा धान चमर निस्किएपछि मल लगाउँछन् । त्यतिबेला घोगा लाग्न सुरु भएको हुन्छ । मलको सहायताले राम्रो दाना लाग्ने बुझाइ किसानको छ ।

यो बेला मल लगाउन नसके मकै पहेंलो हुने र राम्रो दाना नलाग्ने हुन्छ । ताप्लेजुङलाई वार्षिक कम्तीमा ७ सयदेखि १ हजार टनसम्म युरिया मल आवश्यक पर्छ । कृषि सामग्री संस्थान झापा बिर्तामोडका अनुसार यो वर्ष बल्ल २१ टन मल निकासा भएको छ ।

अनुदानको मल नभएकाले कम मात्रै दिन सकिएको संस्थानले जनाएको छ । मल आयात भने कृषि सहकारी संस्थाले गर्छन् । कृषि ज्ञान केन्द्रको सिफारिसमा सहकारीले भित्र्याउने गरेका हुन् ।

यसअघि तत्कालीन जिल्ला कृषि विकास कार्यालयले मलको व्यवस्थापन गर्दै आएको थियो । कृषिले पनि सहकारीमार्फत कृषकसम्म पुर्‍याउँथ्यो । पहाडमा गहुँ, मकै र चैते धानमा रासायनिक मल लगाइन्छ । हिउँदे धानमा भने यहाँका किसानले रासायनिक मल लगाउँदैनन । मुख्य गरी मकैमा अधिकांशले प्रयोग गर्छन् ।

कञ्चनजंघा सहकारी संस्थाका अध्यक्ष चन्द्र यवागुका अनुसार प्रतिकिसान १० देखि १५ किलोसम्म मल वितरण गरिएको छ । गत वर्ष ५ सय बोरा मल ल्याएको सहकारीले यो वर्ष जम्मा ५० बोरा मात्रै ल्याएको उनले बताए । संस्थानमा मल नपाएपछि साल्ट ट्रेडिङ कम्पनीबाट ल्याएको उनले बताए । मल पर्याप्त नभएको भन्दै झापाबाटै नदिए पनि सहकारी ल्याउन नसकेका हुन् ।

ग्रामीण क्षेत्रमा पनि पुर्‍याउने उद्देश्यले कृषि ज्ञान केन्द्रले सहकारी भने गाउँगाउँकालाई पनि छनोट गरेको छ । अबको १५ दिन पनि मल नपाए मकै सबै फाँडा हुने फुङलिङ नगरपालिका ३ का रुद्र बराल बताउँछन् । ६० रोपनीमा मकैबाली लगाएका बरालले अहिलेसम्म १२ किलो पाएको बताए । पर्याप्त नभएकाले दिनहुँ सदरमुकाम आएर मल सोधखोज गरिरहेको उनले बताए ।

प्रकाशित : जेष्ठ १, २०७६ १०:१३
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

उद्योगको जग्गामा घरटहरा

कान्तिपुर संवाददाता

उदयपुर — त्रियुगा नगरपालिका ६ जलजलेस्थित उदयपुर सिमेन्ट उद्योगको जग्गा अतिक्रमण गरी बनाइएका दर्जन बढी घर, टहरा मंगलबार भत्काइएको छ । 

भूमाफियाले उद्योगको जग्गा कब्जा गर्ने उद्देश्यले सर्वसाधारण प्रयोग गरी घरटहरा बनाउन लगाएका हुन् । अतिक्रमण गरिएको जग्गा सगरमाथा लोकमार्गको आसपासमा छ । उद्योग ०४५ सालमा स्थापना भएको हो । उद्योगले प्लान्ट निर्माणका लागि अहिले अतिक्रमणको भएको क्षेत्र खरिद गरेको थियो । उद्योगको प्लान्ट अहिले भएको स्थानमा निर्माण भई सञ्चालन भएपछि उक्त जग्गा खाली थियो ।

मुलुकका विभिन्न स्थानमा सरकारी, ऐलानी र गुठीको जमिन अतिक्रमण भइरहेको अवस्थामा उदयपुर सिमेन्टको पनि अतिक्रमण गर्न खोजेको स्थानीयको आरोप छ । उद्योगको जमिन अतिक्रमण गरी टहरा बनाउन सुरु गरेको नायब महाप्रबन्धक महेश काफ्ले बताउँछन् ।

‘दुई टहरा र अन्य अंशबन्डा गरी बाँस गाडिएका छन्,’ काफ्लेले भने, ‘स्थानीय प्रहरी प्रशासनको सहयोगमा अतिक्रमण गरी बनाइएको टहरा हटाइएको छ ।’ लोकर्मागसँग जोडिएको उद्योगको जमिन महँगो भएकाले पनि अतिक्रमण हुने खतरा कायमै रहेको उनको भनाइ छ । सोेमबार रातिदेखि नै दुई दर्जन बढी सर्वसाधारणले जग्गा ओगटेका थिए ।

वर्षौंदेखि संरक्षणमा रहेको उद्योगको जग्गामा एक-एक घर टहरा बनाउन सुरु भएको निमित्त महाप्रबन्धक नवलकिशोर साह बताउँछन् । ‘जग्गा कब्जा गर्ने उद्देश्यले बनाउन सुरु गरिएको घर टहरा र ओगटेको क्षेत्रको बास हटाइएको छ,’ उनले भने, ‘स्थानीय प्रशासनको सहयोगमा टहरा हटाइएको छ ।’ टहरा बनाएर कब्जा गर्न खोज्ने व्यक्ति र समूहको खोजी भइरहेकोउनले बताए ।

सरकारी स्वामित्वमा सञ्चालनमा रहेको सिमेन्ट उद्योगको जग्गा अतिक्रमण गर्ने उद्देश्यले कब्जा गर्न खोजिएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी विष्णुकुमार कार्कीले बताए । ‘जग्गा अतिक्रमण गर्न बनाएको टहरा र बास गाडेर बाँडफाँड गरिएको क्षेत्रमा खाली गरिएको छ,’ उनले भने ।

प्रकाशित : जेष्ठ १, २०७६ १०:१३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT