यौन हिंसाको जोखिममा छन् कलिला बालिका

माया श्रेष्ठ

काठमाडौँ — गत साता राजधानीमा चार बालिका बलात्कृत भएका घटना सार्वजनिक भए । भक्तपुरको मध्यपुर ठिमी बस्ने सिन्धुपाल्चोककी १० वर्षीया बालिकालाई डरधम्की देखाई बलात्कार गरेको अभियोगमा सोलुखुम्बुका ३२ वर्षीय प्रेम राईलाई पक्राउ गरी प्रहरीले मुद्दा चलाएको छ । भक्तपुरमै धम्क्याएर १५ वर्षीया बालिकालाई बलात्कार गर्ने सिरहाका १८ वर्षीय विजय भुजेल पनि अहिले हिरासतमा छन् । 

यस्तै बर्दिया घर भई हाल भक्तपुरको दुवाकोटमा बस्ने २० वर्षीय आशिष चौधरी १५ वर्षीया बालिकालाई बलात्कार गरेको अभियोगमा पक्राउ परे । यता काठमाडौंको शान्तिनगरस्थित एक घरमा काम गर्ने महिलाले सात वर्षीया छोरीलाई बलात्कार गरेको किटानी जाहेरी दिएपछि ५० वर्षीय राजु खरेललाई महानगरीय प्रहरी वृत्त बानेश्वरले पक्राउ गर्‍यो ।

थुप्रैमध्ये यी प्रकाशमा आएका केही घटना हुन् । प्रत्येक दिन बालिकाहरू यौन हिंसाको सिकार भइरहेको घटनाक्रमले देखाइरहेका छन् । प्रहरीका अनुसार घटनाका तथ्यांकले बालिका बलात्कृत हुने क्रम बर्सेनि बढिरहेको देखाएको छ । काठमाडौं उपत्यकामा मात्रै गत वर्ष यस्ता १ सय १ वटा घटना भएका छन् ।

गत वर्ष प्रदेश नम्बर ३ मा ८८ बालिका बलात्कृत भएको प्रहरी प्रधान कार्यालयले जनाएको छ । प्रदेश नम्बर १ मा २ सय ३७, प्रदेश २ मा १ सय ३०, गण्डकीमा ७४ र प्रदेश ५ मा १ सय ५५ बालिका बलात्कारको सिकार भएका छन् । कर्णालीमा ५२ र सुदूरपश्चिम प्रदेशमा १ सय १ जना बालिका बलात्कृत भएको प्रहरी प्रधान कार्यालयको तथ्यांकमा छ । कानुनअनुसार १८ वर्ष मुनिका सबै बालबालिका हुन् ।

कुन उमेर समूहका बढी पीडित रहेको हेर्न तथ्यांक केलाउने हो भने समाजमा छोरीहरू सानैदेखि असुरक्षित छन् भन्ने देखाउँछ । जबर्जस्ती करणीमा परेका बालिकाका आफन्तले समाजको डर र लाजले उजुरी दिन ढुक्क भएर आउने नसक्ने भएकाले धेरै घटना गुपचुपमै रहने गर्छ भन्छिन् राष्ट्रिय महिला आयोगका मुद्दा व्यवस्थापक विमलाखड्का । घरपरिवारभन्दा टाढा भएका अन्य परिवारसँग आश्रित बालिकाहरू त्यस्ता घटना बढी परेको पाइने उनले बताइन् ।

‘अपांग, सुस्तमनस्थितिका बालिका पनि बलात्कृत भएका घटना छन्,’ उनले भनिन्, ‘घाँसदाउरा गर्न वन गएको र छाउपडी बसेको समयमा पनि बालिका जबर्जस्ती करणीमा पर्ने गरेका छन् ।’

बालिकाहरूलाई प्रभावमा परेर वृद्धदेखि युवा र आफन्तबाट नै बलात्कृत भएका उजुरी आयोगमा पनि आउने गरेको उनले बताइन् । आयोगले जबर्जस्ती करणीका उजुरी प्रहरीकहाँ पठाउने गरेको छ । उजुरीकर्ता कठिन अवस्थामा रहेका बेलामा आयोगले मुद्दा चल्ने अवधिभर सहयोग गर्ने उनले बताइन् ।

बाल्यकाल वा किशोरावस्था कतिपयलाई त आफूमाथि भएको व्यवहार यौन हिंसा हो भन्नेसम्म पनि थाहा हुँदैन । काठमाडौंमा बस्दै आएकी २४ वर्षीय गुल्मीकी एक महिलाले बाल्यकालमा आफू यौन हिंसामा परेको अहिले थाहा पाएको बताइन् ।

‘मीठो चकलेटको लोभ देखाएर घर नजिकको पसले काका पर्नेले मेरो छाती, सु गर्ने ठाउँ चलाउने गथ्र्याे,’ उनले भनिन्, ‘म कक्षा ४ पढ्ने बेलासम्म मौका छोपेर यस्तो काम गथ्र्याे उसले ।’ एकजना साथीलाई पनि त्यस्तै व्यवहार गर्ने गरेको अहिले सम्झना आउँदा अहिले भए मुद्दा चलाउन सकिन्थ्यो भन्ने लाग्ने गरेको उनले बताइन् । ‘हामी दुवै जना बाल यौन हिंसाका सिकार भएका थियौं ।

त्यो अपराध हो भन्ने पनि थाहा थिएन,’ उनले भनिन्, ‘अहिले थाहा भयो तर, प्रमाण नहुनाले कानुनी कारबाही गर्न असमर्थ छौं ।’ बितेका कुराले बेलाबेलामा गाह्रो हुने उनले बताइन् ।

मुलुकी अपराध संहिता २०७४ मा १० वर्षभन्दा कम उमेरकी बालिका, पूर्ण अशक्त, अपांगता भएका वा ७० वर्षभन्दा बढी उमेरका महिलालाई जबर्जस्ती करणी गरेकामा जन्म कैद सजाय तोकिएको छ ।

यस्तै १० वर्ष वा त्यसभन्दा बढी १४ भन्दा कम उमेरकी बालिका भए १८ वर्षदखि २० वर्षसम्म कैद सजाय तोकिएको छ । १४ वर्ष वा त्यसभन्दा बढी १६ भन्दा कम उमेरकी बालिका भए १२ वर्षदेखि १४ वर्षसम्म कैद सजाय तोकिएको छ । १६ भन्दा बढी १८ वर्षभन्दा कम उमेरकी बालिकालाई जबर्जस्ती करणी गर्नेलाई १० वर्षदेखि १२ वर्षसम्म कैद सजाय तोकिएको छ ।
मनोविज्ञका अनुसार बालिकालाई जबर्जस्ती करणी गर्ने व्यक्ति सामाजिक रूपमा सामान्य देखिए पनि मानसिक रूपम्ँँ असामान्य रहने गर्छ । मानसिक अवस्था असन्तुलित भएका मानिसले जबर्जस्ती करणी गर्नेे मनोविज्ञ सनम पौडेलले बताइन् । ‘त्यस्ताले अरूलाई दु:ख दिएर आनन्द लिने गर्छन्,’ उनले भनिन्, ‘अनि आक्रामक खालको बानी व्यवहँर देखाएर जबर्जस्ती करणी गर्न सक्छन् ।’

यस्तो स्वभाव हुनेहरूले अक्सर साना नानीहरूलाई खानेकुराको लोभ देखाएर पैसा दिई अनैतिक कार्य गर्ने गरेको उनले बताइन् । यौनजन्य दुव्र्यवहारमा परेका बालिकालाई मानसिक तथा शारीरिक रूपमा सक्षम बनाउन मनोसामाजिक परामर्श दिन आवश्यक हुने उनको भनाइ छ । त्यस्ता दुर्घटना हुन नदिन अभिभावकहरू बालबालिकाको साथी बन्नुपर्ने उनी बताउँछिन् ।

उनका अनुसार घरपरिवारमा झगडा भइरहने, अभिभावकको माया ममताको कमी र सौतेनी आमा बाबा भएका छोराछोरी प्राय: यौन हिंसाको सिकार भएका घटना पाइएका छन् ।

प्रकाशित : जेष्ठ ८, २०७६ १०:१९
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

इराकमा रहेका नेपाली भन्छन्- ‘चिन्ता छ तर आत्तिएका छैनौं’ 

होम कार्की

काठमाडौँ — अमेरिका र इरानबीचको बढ्दो तनावले इराकमा पुन: युद्ध भड्किने सम्भावनाले त्यहाँ कार्यरत नेपाली कामदार चिन्तित देखिएका छन् । इराकमा झन्डै २५ हजार नेपाली छन् ।

युद्धको अवस्था आउन सक्ने भन्दै केही देशले सतर्क गराउन थालेपछि इराकमा कार्यरत नेपालीमा चिन्ता बढेको हो । अमेरिकाले इराकको बग्दाद र इराकभित्रै रहेको स्वतन्त्र प्रशासित कुर्दिस्तानको अर्विलमा रहेका आपतकालीन क्षेत्रमा कार्यरतबाहेक सबै कूटनीतिक कर्मचारी तथा नागरिकलाई फिर्ता बोलाएको छ । बहराइनले पनि युद्धको अवस्था बढ्दै गएको भन्दै इरान र इराकमा रहेका आफ्ना नागरिकलाई स्वदेश फिर्न आह्वान गरेको छ ।

‘मिडियामा इरान र अमेरिकाबीच लडाइँ भए इराक चपेटामा पर्छ भन्ने खबर आइरहेका छन्,’ सुलेमानियाँस्थित गैरआवासीय नेपाली संघका सल्लाहकार लालकाजी गुरुङले कान्तिपुरलाई भने, ‘यहाँका नेपाली डराइहालेका भने छैनन् ।’

उनले नेपाल सरकारले यस विषयमा बेलैमा सतर्क गराउनुपर्ने बताए । ‘इराकमा नेपालीलाई प्रतिबन्ध छ । कुर्दिस्तानलगायत क्षेत्र बग्दादजस्तो असुरक्षित होइन,’ उनले भने, ‘भोलि केही भए हामीले कसलाई सम्पर्क गर्ने भन्ने विषयमा सरकारले केही प्रबन्ध मिलाएको देखिन्न ।’

कुर्दिस्तानस्थित प्रवासी नेपाली समाजका अध्यक्ष कमल तामाङ वाइवाले प्रवासी श्रमिकहरूबीच सूचना आदानप्रदान भइरहेको बताए । ‘इराककै संस्थाले बदलिँदो समयबारे जानकारी दिन हामीलाई बोलाएको थियो । उनीहरूले केही हुँदैन, ढुक्क भएर काम गर्नू भनेका छन् । केही भइहाले उद्धारमा सहयोग गर्ने आश्वासन दिएका छन्,’उनले भने ।

आठ वर्षदेखि इराकमा कार्यरत वाइवाका अनुसार कुर्दिस्तान क्षेत्रभित्र रहेको अर्विल, सुलेमानी, दोहक क्षेत्रमा झन्डै १३ हजार नेपाली कार्यरत छन् । बाँकी इराकको बग्दाद, टिर्किस र बसारा क्षेत्रमा छन् । चार वर्षदेखि कुर्दिस्तानमा कार्यरत जुगल गाउँपालिकाका रितु श्रेष्ठले आत्तिहाल्नुपर्ने अवस्था नआएको बताइन् ।

‘मालिकले हल्लाबाट डराउनुपर्दैन भन्नुभएको छ । युद्ध हुने निश्चित पनि छैन । युद्ध भए तुरुन्तै घर पठाइदिन्छौं भन्नुभएको छ,’ श्रेष्ठले कान्तिपुरलाई भनिन्, ‘अरू घरमा काम गर्ने साथीहरूलाई पनि मालिकले यस्तै भनेर सम्झाइरहेका छन् ।’

इराक मामिला हेर्ने कुवेतमा रहेका नेपाली राजदूत दुर्गाप्रसाद भण्डारीले इराकको बदलिँदो अवस्था मूल्यांकन गरिरहेको बताए । ‘इराकमा रहेका नेपालीसँग दूतावासले नियमित सम्पर्क गरिरहेको छ । त्यहाँको बदलिँदो वातावरणबारे परराष्ट्र मन्त्रालयलाई प्रतिवेदन पठाइरहेका छौं,’ उनले भने, ‘दूतावासको सम्पर्कमा बसिराख्न नेपालीलाई आग्रह गर्छौं ।’

प्रकाशित : जेष्ठ ८, २०७६ १०:१६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT