सगरमाथामा पुगे ४५० आरोही 

सुरज कुँवर

काठमाडौँ — सगरमाथा आरोहण खुला भएको १० औं दिन बिहीबारसम्म साढे ४ सय आरोही चुचुरामा पुग्न सफल भएका छन् । यसमा विदेशीको संख्या अत्यधिक छ ।

आरोहण नियमन गर्ने पर्यटन विभागले बिहीबारसम्म एकिन तथ्यांक आइनसके पनि कम्तीमा साढे ४ सय आरोही चुचुरामा पुगेको जनाएको हो । ‘कम्तीमा ४५० आरोही यस सिजनमा विश्वको सर्वोच्च शिखर पुग्न सफल भएका छन्,’ विभागका निर्देशक मीरा आचार्यले भनिन् ।

सगरमाथा आधार शिविरमा रहेका विभागका सम्पर्क अधिकृत ज्ञानेन्द्र श्रेष्ठका अनुसार बिहीबार कम्तीमा १ सय २० जना चुचुरामा पुगेका छन् । अघिल्लो दिन (बुधबार) २ सय हाराहारीले आरोहण गरेका थिए ।

श्रेष्ठका अनुसार शुक्रबारपछि मौसम प्रतिकूलका कारण आरोहण रोकिनेछ । त्यसपछि सोमबार मात्रै एक दिन मौसम सुधार हुने पूर्वानुमान रहेकाले त्यस दिन केही आरोही चुचुरामा जाने कार्यक्रम छ । यसैबीच सगरमाथामा ज्यान गुमाएका दुई शेर्पा आरोहीका पत्नीको ‘एकल महिला आरोहण दल’ बिहीबार सगरमाथा चुचुरामा पुग्न सफल भएको छ । ‘हामी पनि गर्न सक्छौं’ अभियानका सदस्य ३६ वर्षीया ङिमाडोमा शेर्पा र ४२ वर्षीया फुरदिकी शेर्पा चुचुरामा पुगेका हुन् ।

फुरदिकीका पति मिङमार शेर्पा ६ वर्षअघि बाटो बनाउने क्रममा र ङिमाका पति छिरिङवाङछुको ५ वर्षअघि हिमपहिरोमा परेर निधन भएको थियो । त्यस्तै, लेवनानकी ३४ वर्षीया जोयस एजमले बिहीबार सगरमाथा आरोहण गरेकी छन् ।

सगरमाथा आरोहणसँगै सातवटै महाद्वीपका ७ वटा अग्ला हिमचुचुरा आरोहण गर्ने उनी पहिलो लेवनानी महिला झएकी छन् । यसैबीच, यस सिजनको हिमाल आरोहण क्रममा सगरमाथा, ल्होत्से, मकालु र कञ्चनजंघा आरोहण त्रममा मृत्यु भएकाको संख्या ९ र बेपत्ता भएकाको संख्या तीन पुगेको छ । ८ दिनअघि हराएका यी तीनै आरोहीको बाँच्ने सम्भावना न्यून रहेको एक्सपिडिसन एजेन्सीहरूको दाबी छ ।

पर्यटन विभागका अनुसार आरोहण सकेर फर्कंदै गर्दा भारतीय आरोही कल्पना दासको ८ हजार ६ सय मिटर आसपासमा पर्ने बाल्कोनीमा बिहीबार मृत्यु भएको छ । कल्पना काठमाडौंमा रहेको ड्रिम्स डेस्टिनेसन व्यवस्थापनमा सगरमाथा आरोहणमा गएकी थिइन् ।

त्यसैगरी, सगरमाथा आरोहणकै क्रममा ५४ वर्षीया भारतीय महिला अञ्जली शरद कुलकर्नीको पनि मृत्यु भएको छ । भारत मुम्बई निवासी कुलकर्नी उनका पति शरदसँगै आरोहणमा थिइन् । यसपटक सगरमाथा आरोहण क्रममा चार, विश्वकै तेस्रो अग्लो हिमाल कञ्चनजंघामा दुई, मकालु आरोहणमा दुई, विश्वकै चौथो अग्लो हिमाल ल्होत्सेमा एक गरी नौ विदेशी आरोहीकोमृत्यु भइसकेको छ ।

त्यस्तै, आरोहणकै क्रममा सगरमाथामाएक, मकालुमा एक र कञ्चनजंघामा एक गरी तीन आरोही हराइरहेका छन् । आरोण सुरु भएको १० दिनमै भएको मानवीय क्षतिलाई विभागले यसपटक विगतका वर्षको दाँजोमा अत्यधिक भनेको छ ।

चार विदेशीका शव काठमाडौंमा
‘पहिलोपटक’ थालिएको सगरमाथा सफाइ अभियानले चारवटा विदेशी आरोहीका शव बिहीबार हेलिकप्टरबाट राजधानी ल्याएको छ । मनाङ एयरको हेलिकप्टरले ती शव सगरमाथा आधार शिविरबाट लुक्ला ल्याएको थियो । त्यहाँबाट शव काठमाडौंको महाराजगन्जस्थित शिक्षण अस्पतालमा ल्याएको थियो ।

मे २९ मा पर्ने १२ औं अन्तर्राष्ट्रिय सगरमाथा दिवसलाई छेको पारेर खुम्बु पासाङल्हामु गाउँपालिका, पर्यटन
विभाग, नेपाली सेनालगायत आठ वटा निकायले यसपटक ५ हजार ३ सय ८० मिटरमा रहेको सगरमाथा आधार
शिविरदेखि ७ हजार ९ सय मिटर उचाइमा रहेको साउथकोलसम्म सफाइ गरेको थियो । त्यस क्रममा १२ हजार किलोफोहोर र ४ वटा शव संकलन गरेको सगरमाथा प्रदूषण नियन्त्रण समितिका अधिकृत निशान श्रेष्ठले बताए । यी शवमध्ये एउटा रसियन नागरिकको भएको र अन्य तीन शव पहिचान हुन सकेका छैनन् ।

पोस्टमार्टमपछि मात्रै यी शवको पहिचान गरेर आफन्तलाई हस्तान्तरण गरिनेछ । यसपटकको सफाइ अभियानका लागि मात्रै २ करोड ३२ लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरिएको थियो । अभियान वैशाख १ गतेदेखि लुक्लाबाट सुरु भएको थियो ।

प्रकाशित : जेष्ठ १०, २०७६ ०८:०९
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

रंगशालामा परिणत हुँदै च्यासल

सीमा तामाङ

काठमाडौँ — च्यासलस्थित एन्फा टेक्निकल सेन्टरको काम तीव्र गतिमा भइरहेको छ । यस मैदानलाई स्तरोन्नति गरेर अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको रंशगाला बनाइँदै छ । यस च्यासल मैदानलाई १३ औं दक्षिण एसियाली खेलकुद (साग) सम्म तयार पार्ने गरी निर्माणको काम भएको जनाइएको छ । १३ औं साग खेलकुद मंसिर १५ देखि नेपालमै हुने मिति तय छ ।

निर्माणाधीन च्यासल फुटबल मैदान । प्यारापिट निर्माण गर्दै कामदार (तल) ।तस्बिर : हेमन्त श्रेष्ठ/कान्तिपुर

करिब ४८ रोपनी जग्गामा फैलिएको च्यासल मैदानको पूर्व र दक्षिणतर्फ प्यारापिट बढाइएको छ । पश्चिमपट्टि नयाँ संरचना निर्माण गरिएको छ भने उत्तरतर्फ खाली नै रहनेछ ।

१ हजार २ सय दर्शक क्षमताको प्यारापिट बढाएर १० देखि १२ हजार क्षमताको बनाइने लक्ष्यका साथ निर्माण गरिरहेको निर्माण कम्पनी प्रतिष्ठा कन्स्ट्रक्सन प्रालिले जनाएको छ । ६५ प्रतिशत काम पूरा भइसकेको ठेकेदार कम्पनीको दाबी छ ।

तीनतर्फको प्यारापिटअन्तर्गत दुईतर्फ बनिसकेको र एकातर्फ बन्दै गरेको कम्पनीका साइड सुपरभाइजर दिनेश मण्डलले बताए । ‘प्यारापिटलगायत सबै ठाउँमा रंगरोगन, डिजाइनको हिसाबले कोठा छुट्याउन बाँकी छ,’ उनले भने ‘टिकट काउन्टर, पर्खाल निर्माण र विद्युतको काम पनि बाँकी छ ।’

३३ करोड ५० लाख रुपैयाँको लागतका निर्माण भइरहेको रंगशालामा अहिलेसम्म २० करोड रुपैयाँ खर्च भइसकेको कन्स्ट्रक्सनका इन्जिनियर महेशमंगल जोशीले बताए । उनले भने, ‘काम तीव्र गतिमा भइरहेको छ । कामसँगै बजेट निकासाका लागि राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् (राखेप) मा बिल पेश गर्ने काम जारी छ । परिषद्ले छिटै बजेट निकासा गरिदियो भने असार मसान्तमै काम सकिन्छ ।’ निर्माण चाँडो वा ढिलो सम्पन्न गर्ने हात परिषद्मा निर्भर रहने जोशीको भनाइ छ ।

रंगशाला वरिपरिको संरचना बनाउने तथा नयाँ थप्ने काममात्र प्रतिष्ठा कन्स्ट्रक्सनको हो । खेल्न योग्य मैदान तयार पार्ने काम भने अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा) आफैंले गर्नेछ । कम्पनीको कामसँगै एन्फाले मैदान बनाउने काम सुरु गरिसकेको एन्फा टेक्निकल सेन्टर च्यासलका अध्यक्ष दिनेश व्यञ्जनकारले बताए ।

उनले च्यासल मैदान बनिसकेपछि ललितपुरवासीले गौरवान्वित महसुस गर्ने बताए । उनले भने, ‘जिल्लाले अन्तर्राष्ट्रियस्तरको रंगशाला पाउँदै छ । यो हाम्रा लागि ठूलो उपलब्धि हो । यसले खेलप्रेमी, टोलछिमेक र जिल्लाका खेलाडीलाई ठूलो हौसला थप्ने आशा छ ।’

डाँफे कन्स्ट्रक्सन कम्पनी, प्रेरा निमार्ण सेवा र प्रतिष्ठा कन्स्ट्रक्सन प्रालिले संयुक्त रूपमा निर्माण गरिरहेको निर्माण काम असार मसान्तसम्म सक्नुपर्ने राखेपका इन्जिनियर पूर्ण सुन्दासले बताए । ‘परिषद्मा बजेटका लागि बिल पेश भएपछि क्रमबद्ध रूपमा पास हुन्छ,’ उनले भने, ‘ठेकेदार कम्पनीले बिल पेश गर्नेबित्तिकै पाउनुपर्छ भन्ने मान्यता राख्छन्, तर यो नियमअनुसार हुन्छ ।’

एन्फाले ग्रासरुटको फुटबल विकासका लागि फिफाको सहयोगमा च्यासलमा आवासीय सुविधासहित टेक्निकल सेन्टर स्थापना गरेको हो । धरान र बुटबलमा पनि टेक्निकल सेन्टर स्थापना भएका थिए । फिफाको गोल प्रोजेक्टअन्तर्गत एन्फाले २०५९ सालमा च्यासल, बुटवल र धरानमा टेक्निकल सेन्टर निर्माण सुरु गरेको थियो । तीनै ठाउँमा एन्फासँगै सम्बन्धित नगरको २० प्रतिशत सहयोग पनि रहेको छ ।

च्यासलस्थित टेक्निकल सेन्टर पहिले खोलाको बगर भएको जनश्रुति छ । बगरलाई २०५३ सालमा ललितपुरका फुटबलप्रेमी तथा च्यासल युवा क्लबले मैदानको रुप दिएको जिल्ला फुटबल संघ ललितपुरका अध्यक्ष सहदेव व्यञ्जनकारले स्मरण गराए । बगरलाई मैदान बनाउन र वरपर काँडेतार राख्न तत्कालीन नगरपालिकाको सहयोगमा रहेको थियो । फुटबल मैदान अभाव हुँदा टोलैपिच्छे हुने भेदभावले गर्दा च्यासल क्लब बगरलाई मैदान बनाउन लागिपरेको थियो ।

उक्त मैदानलाई स्टेडियमको आकार दिन तत्कालीन एन्फा अध्यक्ष गणेश थापाले प्रस्ताव अघि सारेका थिए । त्यसपछि एन्फा, ललितपुर महानगर र च्यासल क्लबको त्रिपक्षीय सहमतिमा निर्माण भएको हो । महानगरको जग्गामा च्यासल क्लबले संरक्षण गर्ने गरी टेक्निकल सेन्टर निर्माण भएको थियो ।

उक्त टेक्निकल सेन्टरको तत्कालीन एसियाली फुटबल महासंघ (एएफसी) का अध्यक्ष मोहम्मद बिन हमामले २०६३ सालमा उद्घाटन गरेका थिए । त्यसपछि उक्त मैदानमा बी डिभिजन र सी डिभिजन लगायतका प्रतियोगिता भएको छ ।

–(प्रशिक्षार्थी)

प्रकाशित : जेष्ठ १०, २०७६ ०८:०५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT