जथाभावी चलाइएका डोजर नियन्त्रण

वसन्तप्रताप सिंह

बझाङ — सडक निर्माणमा तोकिएको मापदण्ड विपरीत चलाइएका डोजरलाई जिल्ला प्रशासन कार्यालयले विभिन्न गाउँपालिकाबाट नियन्त्रणमा लिन थालेको छ ।

सरकारले तयार गरेको मापदण्ड विपरीत निर्माण कार्यमा संलग्न ४ वटा डोजरको साँचो नियन्त्रणमा लिई जिल्ला प्रशासन कार्यालयले कारबाहीको प्रक्रिया अगाडि बढाएको छ ।

प्रहरीको सहयोगमा सोमबार साँझसम्म दुर्गाथली गाँउपालिकामा २, वित्थडचिर गाउँपालिकामा एउटा र तल्कोट गाउँपालिकाको एउटा गरी ४ वटा डोजर नियन्त्रणमा लिएको हो । अन्य स्थानीय तहमा पनि सरकारले तोकेको प्रावधान र मापदण्ड मिचेर चलाइका डोजर नियन्त्रणमा लिने काम भइरहेको प्रमुख जिल्ला अधिकारी सुरेश सुनारले बताए ।

बिनाकुनै सर्भे डिजाइन जथाभावी डोजर लगाएर निर्माण भएका सडकका कारण महिनैपिच्छे सडक दुर्घटना हुन थालेपछि जिल्ला प्रशासन कार्यालयले मनपरी डोजर सञ्चालनमा रोक लगाएको हो । निर्माण गर्नुअघि सम्भाव्यता अध्ययन, डिजाइनइस्टेमेट नगरिएका, वातावरणीय प्रभाव अध्ययननगरीकन हचुवाको भरमा काम थालिएका सडकमा काम गरिरहेका सबै डोजरहरू तत्काल बन्द गर्न प्रशासनले सबै स्थानीय तहलाई पत्राचारसमेत गरेको थियो ।

प्रशासनले अव्यवस्थित सडकका कारणले हजारौं हेक्टर वन र कृषियोग्य भूमिमा क्षति पुगेको, गाउँबस्ती नै जोखिममा परेको, विपद् जोखिम बढाएको तथा सडक दुर्घटना बढेको उल्लेख गर्दै हचुवामा सडक निर्माण नगर्न स्थानीय तहलाई सुझावसमेत दिएको छ । सरकारले २०७५ फागुन १ देखि लागू हुने गरी एक करोडभन्दा कम रकमका योजनामा डोजर प्रयोग नगर्न दिएको निर्देशनसमेत अवज्ञा गरिएको गुनासो आएकोले त्यसो नगर्न भनिएको छ ।

मापदण्डको बेवास्ता गर्दै जथाभावी डोजर चलाइएको पाइएमा सार्वजनिक हित विपरीतको कसुर अन्तर्गत कारबाही गरिने प्रशासनले प्रस्ट पारेको छ । ‘हामीले पटकपटक लिखित र मौखिक सुझाव दिँदा पनि डोजर चलाउन नरोकेपछि नियन्त्रणमा लिन थालेका हौं’ प्रमुख जिल्ला अधिकारी सुरेश सुनारले भने, ‘नियम र मापदण्ड एकातिर छ । गाउँबस्ती जोखिममा पारेर मानिसहरूको उठीबास लगाएर डोजर चलाउने काम भइरहेको छ ।’ ‘प्रत्येक महिना दुर्घटना भएर मान्छे मरिरहेका छन् । अति हुन थालेपछि हस्तक्षेप गर्नु परेको हो,’ प्रमुख जिल्ला अधिकारी सुनारले भने ।

जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा विभिन्न ठाउँबाट डोजरका कारण आफूहरूको उठीबास हुन लागेको भनेर लिखित उजुरीसमेत आएपछि नियन्त्रणको प्रयास थालिएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी सुनारले बताए । उनले वातावरणीय दायित्व पूरा नगरीकन गरेको विकासका कारण विनाश बढेकाले यसको नियमन गर्न थालिएको बताए ।

गत हप्ता चालु आर्थिक वर्षमा मात्र बझाङ जिल्लामा भएका सडक दुर्घटनामा २५ जनाले ज्यान गुमाइसकेका छन । ४० भन्दा बढी अंगभंग भएका छन् । गत आर्थिक वर्षमा विभिन्न सडक दुर्घटना र सडक खन्दा आएको पहिरोमा परेर वा ढुंगा लागेर २७ जनाले ज्यान गुमाएका थिए । जथाभावी सडक निर्माण गरेका कारण यहाँको ५ हजार रोपनीभन्दा बढी खेतीयोग्य जमिन नष्ट भएको छ भने दर्जनौं गाउँ पहिरोको जोखिममा परेका छन् ।

दुई सयभन्दा बढी परिवार सडककै कारण विस्थापनमा परिसकेका छन् । सडक निर्माणकै कारण जिल्लाको २ सय ५० भन्दा बढी सिँचाइ कुलोमा क्षति पुगेको र जिल्लाभरिको सिँचाइ सञ्जाल ध्वस्त भएको कृषि ज्ञान केन्द्रको तथ्यांक छ । यस्तै बझाङमा निर्माण भएका १ सय ६३ वटा खानेपानी आयोजनासमेत सडकमा परेर क्षतिग्रस्त भएका छन् । ६ वटा विद्युत् आयोजना पनि सडककै कारण अवरुद्ध भएका छन् ।

सांसदको दबाब
प्रशासनले मापदण्ड विपरीत चलाइका डोजर नियन्त्रणमा लिन थालेपछि त्यसो नगर्नका लागि नेता तथा सांसदहरूले प्रमुख जिल्ला अधिकारीलाई दबाब दिन थालेका छन् ।

स्रोतका अनुसार सोमबार दिनभरि बझाङबाट प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभामा प्रतिनिधित्व गर्ने सांसदले सीडीयोलाई फोन गरेर डोजरको साँचो फिर्ता गर्न र अरु डोजर नियन्त्रण नगर्न दबाव दिएका थिए । उनीहरूले डोजर नियन्त्रण गर्ने निर्णयबाट पछाडि नहटे राम्रो नहुने भन्दै सीडीयोलाई धम्कीसमेत दिएको स्रोतले बतायो । यस्तै डोजर सञ्चालकहरूले पनि विभिन्न शक्ति केन्द्रहरूबाट सीडीयोलाई दबाब दिइरहेको बुझिएको छ ।

यता प्रमुख जिल्ला अधिकारी सुरेश सुनारले भने सांसदहरूले डोजर नियन्त्रण गरेको विषयमा चासो लिएको तर दबाब नदिएको बताए । उनले सार्वजनिक हित विपरीतको कामलाई नियन्त्रण गर्ने जिल्ला प्रशासनको दायित्वबाट आफू पछि नहट्ने र जति दबाब आए पनि मापदण्ड विपरीत चलाइका डोजरहरू नियन्त्रण गरेरै छाड्ने बताए । ‘एकातिर डोजरका कारणले जिल्ला ध्वस्त भइसक्यो भन्ने अर्कातिर मनपरी डोजर चलाउन पनि नछाड्ने । दिनहुँ मान्छे मरिरहेका छन् । प्रशासन टुलुटुलु हेरेर बस्छ ?’ उनले भने ।

सर्वसाधारणबाट प्रशंसा
डोजर नियन्त्रण गर्ने प्रयासको सर्वसाधारणले भने खुलेर प्रशंसा गरेका छन् । विभिन्न सामाजिक सञ्जालमार्फत यस निर्णयको स्वागत गर्दै सीडीयोले बझाङ बचाउने अभियान थालेको प्रतिक्रियाहरू आउन थालेका छन् ।

जयपृथ्वी क्याम्पसका पूर्वप्राध्यापक ईश्वरनाथ जोशीले प्रशासनको यो निर्णय सबैको हितमा रहेको बताउँदै यसको कार्यान्वयनमा जिल्लावासीले सहयोग गर्नुपर्ने प्रतिक्रिया दिएका छन् । यस्तै नेकपाका जिल्ला कमिटी सदस्य दीपक रोकायाले भनेका छन्, ‘ढिलै भए पनि प्रशासनले राम्रो काम थालेको छ । यसमा हाम्रो पनि साथ छ ।’

नेपाली कांग्रेसका नेता केशवराज जोशीले डोजरका कारण जनता अकालमा मर्ने र नेता मोटाउने खेल भएको भन्दै यसलाई बन्द गरेर मानव श्रमबाट मात्र सडक निर्माण गर्नुपर्ने बताएका छन् । बझाङकै सांसद आशाकुमारी विकले आइतबार प्रतिनिधिसभा संसद्मा बोल्दै जथाभावी डोजर चलाएर बनाएका सडकहरू जनताको चिहान बन्दै गएको भन्दै यसलाई रोक्नका सरकारको ध्यानाकर्षणसमेत गराएकी थिइन् ।

प्रकाशित : असार ११, २०७६ ०९:२७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

ताक्लाकोट सडक : छिटाे सम्पन्न गर्न ताकेता

अनुगमन टोली आउँदा मात्र चल्छन् मेसिन, अघिपछि थन्किन्छन्
वसन्तप्रताप सिंह

बझाङ — सुदुरपश्चिमको समृद्धीको मार्ग मानिएको चैनपुर –ताक्लाकोट सडक निर्माण समयमै सम्पन्न गर्न जनप्रतिनिधि तथा सरोकारवाला निकायहरूले निर्माण कम्पनीलाई ताकेता गर्ने काम तीव्र बनाएका छन् । ठेक्का अवधी घर्किन लाग्दा पनि तोकिएको समयमै काम सम्पन्न हुने नदेखिए पछि सरोकारवालाहरू चिन्तित भएका छन् । 

प्रमुख जिल्ला अधिकारी, पत्रकार तथा सरोकारवालाको टोलीले सडक अनुगमन गरेको दुई हप्ता नवित्दै प्रतिनिधी सभा सदस्य आशाकुमारी विक र अनेरास्ववियुका केन्द्रिय संयोजक ऐन महरले पनि आयोजना स्थलको भ्रमण गरेका छन । स्थलगत भ्रमण पछि प्रतिक्रिया दिदै उनीहरूले सडक निर्माणको प्रगती सन्तोषजनक नरहेको प्रतिक्रिया दिएका छन ।

‘जिल्लाबाट अनुगमन आउँदै छ भन्ने थाहा पाए पछि तामझाम सहित काम गर्न थाल्दा रहेछन । अरु वेला मेसिन बन्द गरेर घाम तापेर बस्छन भनेर स्थानीयले सुनाए,’ अनेरास्वियूका केन्द्रिय संयोजक महरले भने, ‘सुदुरपश्चिम मात्र नभएर देशकै आर्थिक विकासलाई गति दिन सक्ने आयोजनाको काममा ढिलाई भएको देख्दा नराम्रो लाग्यो ।’ बझाङका स्थानिय समेत रहेका महरले आफुले सडक निर्माणको काम समयमै सम्पन्न गर्नका लागि केन्द्र सम्म पनि कुरा पुर्‍याउने बताए ।

यस्तै आयोजना अनुगमनकै लागि भनेर हाल काम भैरहेको अन्तिम विन्दु किरकिट्या सम्म पुगेकी प्रतिनिधीसभा सदस्य आशाकुमारी विकले पनि निर्माणको गति सन्तोषजनक नभएको बताएकी छन । ‘हामी जाँदा खेरी दुइवटा डोजर लगाएर काम भैरहेको थियो’ उनले भनिन ‘स्थानियसँग बुझा एक महिनामा दुई सय मिटर मात्र काम भएको रहेछ । यही गति हो भने तोकिएको समयमा काम सम्मन्न हुन गाह्रो छ ।’ उनले यो सडक सुदुरपश्चिमवासीको बहुप्रतिक्षित सपना भएका कारण समयमै सम्पन्न गर्नका लागि आफुले सदनमा समेत कुरा उठाउने बताईन ।

दुइवटा अलग अलग ठेकेदार कम्पनीले यो सडक निर्माण तथा विस्तारको काम गरिरहेका छन । १८ किलोमिटर दुरी रहेको चैनपुर( रुवातोला सडकलाई चौडा बनाउने कामको लागि २०७३ सालमा ठेक्का सम्झौता भएर काम सुरु गरेको लुम्बिनी र राजेन्द्र निर्माण सेवाले हाल सम्म १२ किलोमिटर मात्र चौडा बनाउने काम सम्पन्न गरेको छ । यो प्रगती ७० प्रतिशतको हाराहारी हो । हालको अवधीमा भएको यो प्रगती हेर्दा तोकिएको म्याद भित्र काम सम्पन्न हुनेमा शंका रहेको आयोजना कार्यालयका प्रमुख ऐन बहादुर सिंहले बताए ।

यो कम्पनीको ठेक्का अवधी समाप्त हुन अव ५ महिना मात्र बाँकी छ । २२ करोडको लागतमा काम गर्ने गरि निमार्णको जिम्मा लिएको यस कम्पनीले १८ किलोमिटर सडकलाई ठुला सवारी साधनहरू संचालन गर्न मिल्ने गरी ७.५ मिटर चौडा बनाउने जिम्मेवारी पाएको थियो ।

यस्तै तल्कोट गाउँपालिकाको रुपातोला देखी साइपाल गाउँपालिकाको धुली सम्म ३० किलोमिटर सडक निर्माणको जिम्मा लिएको स्वच्छन्द नागार्जुन जेभी कम्पनीको काम झन सुस्त देखिएको छ । ५० महिना भित्र काम सम्पन्न गर्नुे गरी ठेक्का लिएको यस कम्पनीले २ वर्षको अवधीमा १४ किलोमिटर ट्रयाक खोल्ने काम सम्पन्न गरेको छ ।

धुली सम्म नै ठुला सवारी संचालन गर्न मिल्ने गरी ८ मिटर चौडा सडक बनाउने जिम्मा लिएको यस कम्पनीको काम निकै ढिलो गतिमा भैरहेको आयोजना प्रमुख सिंहको भनाई छ । ‘कहिले मेसिन विग्रियो भन्छन । कहिले डिजेल सकियो भनेर वहाना बनाइरहेका छन’ उनले भने ।

यो सडकको काम समयमै सम्पन्न गराउन आफुले पनि निरन्तर ताकेता गरिरहेको प्रमुख जिल्ला अधिकारी सुरेश सुनारले बताए । उनले आफुले २ महिनाको अवधीमा तीन पटक सडकको अनुगमन गरिसकेको बताउदै काम गर्ने क्रममा भएका अफ्ट्याराहरू सुल्झाउनका लागि पनि प्रशासनले मध्यस्थता गर्ने जानकारी दिए ।

चीन र भारतलाई जोडने सबै भन्दा छोटो त्रिदेशीय सडक समेत रहेको यसको कुल लम्बाई १ सय १८ किलोमिटर छ । साइपाल गाउँपालिकाको धुली देखी सीमा क्षेत्र उरै भञ्ज्याङ सम्म ६० किलोमिटरको विस्तृत आयोजना प्रतिवेदन तयार समेत भैसकेको छ । धुली भन्दा माथी हिमाली क्षेत्रमा सुरुङ निमार्ण गर्न सके यो दुरी आधा भन्दा बढी घट्ने र वर्ष भरी सवारी साधन सञ्चालन गर्न सकिने प्राविधिक अध्ययनले देखाएको छ । निर्माण पश्चात यो सडक त्रिदेशीय व्यापारीक र पर्यटकिय प्रयोजनका लागी प्रयोग हुने छ ।

प्रकाशित : असार ६, २०७६ १०:२६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT