कर्णाली संसद्‍मा असंसदीय भाषा, सांसद बोलिरहे, सभामुख रमिते बने

चाँदनी कठायत

(वीरेन्द्रनगर) — कर्णाली प्रदेशसभा बैठकमा शुक्रबार भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्रालयको बजेटमाथि छलफल चलिरहेको थियो । नेकपा सांसद करवीर शाहीले मन्त्री खड्गबहादुर खत्रीतिर औंला ठडयाउँदै भने, ‘किताब बाहिर रातो भए पनि भित्र कालो छ, तपाईं त मान्छे कालो, मन पनि कालो ।’

गण्डकी प्रदेशका सभामुख र उपसभामुखसहितको टोली सोमबार कर्णाली प्रदेश सरकारको कार्यालय अवलोकन गर्दै ।  तस्बिर ः ज्योति कटुवाल /कान्तिपुर

संसद्मा हाँसो छुट्यो । सभामुख राजबहादुर शाहीले उनको भनाइप्रति कुनै प्रतिक्रिया जनाएनन् । यसबाट हौसिएका सांसद शाहीले थपे, ‘तपाईंका आँखा नै त्यस्तै छन्, मोतिबिन्दु रोग लागेको भए उपचार गर्नलाई म मेरो तलबबाट पैसा हालिदिन्छु ।’

संसद्मा अशोभनीय, अमर्यादित र आपत्तिजनक शब्द प्रयोग गर्न नहुने अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता छ । कर्णाली प्रदेशसभा नियमावली २०७४ को नियम २० (घ) मा समेत अशिष्ट, अश्लील, अपमानजनक, आपत्तिजनक शब्द वा सार्वजनिक शिष्टाचार वा नैतिकताको प्रतिकूल हुने गरी बोल्न नहुने स्पष्ट व्यवस्था छ । कर्णाली प्रदेशसभा बैठकमा भने सांसदले अमर्यादित र अशोभनीय भाषाशैली प्रयोग गरिरहेका छन् ।

यसलाई कडाइका साथ नियमन गर्ने प्रमुख पदाधिकारी सभामुख पनि रमितेजस्तै देखिन्छन् । शुक्रबारको बैठकमा कांग्रेस संसदीय दलका सचेतक हिमबहादुर शाहीले भौतिक पूर्वाधार विकासमन्त्री खड्कालाई ‘बोक्सी’ को संज्ञा दिए । ‘हाम्रा मन्त्रीलाई देउता नै लागेको हो कि ?,’ उनले भने, ‘मन्त्री यसैगरी बोक्सी नै भएर बस्ने हो भने झाँक्री बोलाएर झारफुक त गर्नैपर्‍यो ।’

संसद्मै मन्त्रीलाई बोक्सी भनिरहँदा सभामुख शाही मौन बसे । त्यसपछि बोलेकी नेकपा सांसद पद्मा खड्काले सांसद शाहीको भाषाप्रति आपत्ति जनाउँदै उक्त शब्द संसद्को रेकर्डबाट हटाउन माग गरिन् । त्यसपछि मात्र सभामुख शाहीले‘संसद्को मर्यादालाई कायम राखी मर्यादित र सन्तुलित शब्द प्रयोग तथा हाउभाउ प्रदर्शन गर्न’ आग्रह गरे ।

कतिपय अन्य सांसदले पनि अत्यन्तै आपत्तिजनक शब्द प्रयोग गर्ने गरेका छन् । सामान्य आचरण र मर्यादा नाघ्ने यस्ता अभिव्यक्तिको नियन्त्रण भने हुन सकेको छैन । बजेटमाथिको सैद्धान्तिक छलफल सुरु भएको पहिलो दिन नेकपा सांसद ठम्मरबहादुर विष्टले सन्तुलित बजेट ल्याउन दबाब दिइरहेको प्रमुख प्रतिपक्षी कांग्रेसलाई उकास्दै भने, ‘सदनमा गोली चले पनि (विरोध गर्न) नछाड्नुस् ।’ उनको यो वाक्यांश सम्मिलित ७ मिनेटको भिडियो सामाजिक सञ्जालमा भाइरल बन्यो । तर, संसदभित्र बोलिएको आपत्तिजनक शब्दमा न सभामुखले, न अन्यले ध्यान दिए ।

सांसद विष्टले संसदीय मर्यादामाथि थप प्रहार गरिरहे । उद्योग, वन, पर्यटन तथा वातावरण मन्त्रालयको बजेटमाथिको छलफलमा मन्त्रीलाई ‘भाङ खाएर बजेट ल्याएको’ अभिव्यक्ति दिए । ‘भाङ नै खाएको भए पनि एकछिन त छाडेहोला नि †’ सार्वजनिक नैतिकतामाथि प्रतिकूल हुने अभिव्यक्ति दिँदै उनले भने, ‘यसरी गाईजात्राको तालमा बजेट आएको छ ।’

प्रदेशसभामा पहिलोपटक प्रवेश गरेका नयाँ सांसद मात्र होइनन्, संघीयसंसद्मा अभ्यास गरेका अनुभवी सांसदले पनि संसदीय गरिमा गिराइरहेका छन् । दोस्रो संविधानसभामा सभासद रहेका नेकपा सांसद अमरबहादुर थापाले बजेट किताबमा पुँजीगत र चालु बजेट नभएको भन्दै ‘मन्त्रालयमा गणित पढेका मान्छे छन् कि छैनन् ?’ भनेर होच्याउने शब्दावली प्रयोग गरे । नेकपाकै अर्का सांसद गणेशप्रसाद सिंहले ‘मन्त्रीको आईसी उडेको’ अभिव्यक्ति दिए । ‘किताबका विवरण स्पष्ट छैनन्,’ उनले भनेका थिए, ‘यो लेखौं कि, त्यो लेखौं भनेर आईसी उडेजस्तो लाग्यो मलाई त ।’

प्रदेशसभा नियमावलीमा अमर्यादित भाषा बोल्ने सांसदलाई के–कस्तो कारबाही हुने भन्ने स्पष्ट व्यवस्था नभए पनि परिच्छेद– ७ मा उल्लिखित ‘बैठकमा सुव्यवस्था’ सम्बन्धी प्रावधानमा सभामुखले अभद्र व्यवहार गर्ने र नियमावली उल्लंघन गर्ने सांसदलाई चेतावनी दिने, बैठक कक्षबाट निष्कासन गर्ने र सदस्यको निलम्बन गर्नेसम्मको अधिकार छ ।

सभामुख शाही अन्तर्राष्ट्रिय मान्यताअनुरूप नै संसद्मा आफ्ना भनाइ राख्दा अवाञ्छित शब्द तथा हाउभाउ प्रस्तुत गर्न नपाइने प्रचलन रहिआएको बताउँछन् । बजेटमाथिको छलफलमा केही सांसदले अशोभनीय भाषा प्रयोग गरेकाले पहिलो पटक सचेत गराइएको उनले बताए ।

‘बारम्बार आग्रह गर्दा पनि सांसदहरूले असंसदीय शब्द प्रयोग गरिरहे उनीहरूको आवाज रेकर्डबाट हटाउनेलगायत अन्य कारबाहीको प्रक्रिया चलाउन पनि सकिन्छ’ उनले भने ।

प्रकाशित : श्रावण १, २०७६ ०९:४९
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

ट्रम्पको विरोधमा उत्रे महिला सांसद 

एजेन्सी

वासिङ्टन — अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आप्रवासी मूलका सांसदलाई ‘आफ्नो देश’ फर्कन भनेपछि विवादमा तानिएका छन् । 

फरक जातीय पृष्ठभूमिबाट ४ महिला सांसदहरू एलेक्जान्ड्रिया ओकासियो–कोर्टेज, इल्हान ओमार, आयान्ना प्रेस्ली र रासिदा तलाइबले मंगलबार एक पत्रकार सम्मेलनको गर्दै राष्ट्रपतिको भनाइ जातिवादी भएको बताएका छन् ।

उनीहरूका अनुसार ‘ट्रम्पले आफ्ना असफल नीतिहरूबाट जनताको ध्यान मोड्न विभेदकारी टिप्पणी गरेको’ दाबी गरेका छन् । राष्ट्रपति ट्रम्पले आफ्नो प्रतिरक्षा गर्दै थप आक्रामक टिप्पणी गरेका छन् । बीबीसीका अनुसार ट्रम्पले ‘ती सांसदहरूले अमेरिकालाई घृणा गर्ने गरेको’ आरोप लगाए ।

पत्रकार सम्मेलन उपस्थित चारैजना सांसदहरूले ‘ट्रम्पका भनाइमा नभई नीतिमा केन्द्रित हुनुपर्ने’ धारणा राखे । कोर्टेज, प्रेस्ली र तलाइब अमेरिकामै जन्मेका हुन् भने सोमालिया जन्मेकी ओमार बाल्यकालमै अमेरिका प्रवेश गरेकी हुन् । चारै जना सन् २०१८ को चुनावमा डेमोक्रयाटिक दलबाट सांसद निर्वाचित भएका हुन् ।

अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले सोमबार एकट्वीट गर्दै ती महिला सांसदहरूलाई लक्षित गर्दै ‘पूर्ण रूपमा असफल राष्ट्रबाट अमेरिका आएको’ भन्दै देश छाड्न भनेका थिए । ट्रम्पको ट्वीट ‘जातिवादी र विभेदकारी’ भन्दै निकै आलोचना भएको छ । चारमध्ये दुई सांसदले राष्ट्रपति ट्रम्पलाई महाभियोग लगाउनुपर्ने मागसमेत दोहोर्‍याएका छन् । पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै प्रेस्लीले ‘आफूहरूलाई एक्ल्याउने र चुप लगाउने प्रयास सफल नहुने’ बताइन् । उनले भनिन्, ‘हामी चार जना मात्रै होइनौं, न्यायसंगत राष्ट्र निर्माणका लागि विश्व समुदाय हाम्रो समूहमा आवद्ध छन् ।’

चारै सांसदहरूले स्वास्थोपचार, बन्दुकजन्य हिंसा र मेक्सिकोको सीमामा आप्रवासीहरूलाई बन्दी बनाइएका विषयमा ध्यान केन्द्रित गरिनुपर्ने जनाएका छन् । ओमारले अमेरिका–मेक्सिको सीमाक्षेत्रमा गैरकानुनी रूपमा आप्रवासीलाई थुनामा राखिएको र मानवअधिकारको चरम उल्लंघन भएको बताउँदै भनेकी छन्, ‘इतिहासले हामीलाई हेरिरहेको छ ।’

राष्ट्रपति ट्रम्पले भने ह्वाइटहाउसबाहिर आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा आफ्नो भनाइको बचाउ गर्दै भनेका छन्, ‘यदि तपाईंहरू असन्तुष्ट हुनुहुन्छ र सदैव गुनासो मात्र गर्नुहुन्छ भने तपाईंहरू जान सक्नुहुन्छ ।’ ट्रम्पले चार सांसदले अमेरिकाका शत्रु मन पराएको आरोपसमेत लगाएका छन् ।

ट्रम्पले ती सांसदलाई सभामुख नान्सी पेलोसीले नि:शुल्क यात्राको अवसर जुटाइदिने गरेकी भन्दै व्यंग्य गरेका थिए ।ट्रम्पको उक्त भनाइप्रति विपक्षी दलका नेताहरूले समेत आलोचना गरेका छन् । रिपब्लिकन पार्टीकी सिनेटर सुसन कोलिन्सले ट्रम्पको अभिव्यक्ति अस्वीकार्य रहेको बताएकी छन् ।

राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा ट्रम्पकी प्रतिद्वन्द्वी हिलारी क्लिन्टनले ‘अमेरिकी थुनुवा केन्द्रको अमानवीय अवस्था उठाएकाले ती सांसदमाथि आक्रमण गरिएको’ बताइन् । एक साता अघि ती चार महिला सांसद र अमेरिकी तल्लो सदन हाउस अफ रेप्रिजेन्टेटिभ्सकी सभामुख नान्सी पेलोसीको मतभेद भएको थियो । उनीहरूबीच सीमा सुरक्षासम्बन्धी एक विधेयकका विषमा विवाद भएको हो ।

कपितय डेमोक्रयाट नेताले ‘आफ्ना विरोधीलाई जातिवादीको संज्ञा दिने दाबी गर्दै राष्ट्रपति ट्रम्पले लेखेका छन्, ‘यदि डेमोक्रयाटिक पार्टीले अमेरिकाविरोधी भाषा र गतिविधि समर्थन गरिराख्छ भने चुनावमा हेरौंला ।’

प्रकाशित : श्रावण १, २०७६ ०९:४६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्