शरीरमा गोली, मनमा पीडा

विनु तिम्सिना

विराटनगर — तेह्रथुमकी कल्पना घिमिरे (सञ्जु) माओवादी सशस्त्र युद्धकी घाइते योद्धा हुन् । उनी अहिले पनि शरीरभरि गोली र छर्रा लिएर बाँचिरहेकी छन् । सशस्त्र युद्धका समयमा तत्कालीन शाही सेनाले गोली बर्साएर मृत घोषणा गरी छाडिएकी कल्पना अझै ती गोली र छर्रा शरीरमा बोकेर हिँडिरहेकी छन् ।

‘पार्टीले सुम्पिएको जिम्मेवारीलाई बहन गर्दै अगाडि बढ्ने क्रममा हामी तेह्रथुमको श्रीजुङ पुगेका थियौं’, विगत सम्झँदै उनले भनिन्, ‘बेलुकाको समय, कम्पनी हेडक्वाटरबाट हामीलाई बाहिरी गतिविधि बुझ्न निर्देशन दिइयो । जेठको समय पहाडी क्षेत्र बाक्लो कुहिरोले ढपक्कै ढाकेको थियो । अकस्मात् शाही सेना मेरो अगाडि आइरहेको देखें, यत्तिकैमा ‘साथीहरूले दुस्मन’ मात्र के भन्न भ्याएथे, बन्दुकको आवाजसँगै म पनि ढलें ।’

‘शरीरभरि गोली बर्साइएको रहेछ,’ उनले भनिन्, ‘सेनाले त मृत घोषणा गरी त्यत्तिकै छाडेर गएको थियो तर म बाँचें ।’ आन्तरिक उपचारपछि विराटनगर, धरानको बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान, सिलिगुडीलगायत थुप्रै ठाउँमा उनको उपचार भयो । तर आर्थिक अभावमा अझै पनि ६ वटा गोली शरीरमै छन् ।

‘हातमुख जोर्न नै धौधौ छ । अपरेसन खर्च कसरी पो जुटाउने ?’ उनले गुनासो गरिन्, ‘तत्कालीन समयमा पार्टीको सहयोगमा उपचार त भयो तर अहिले पनि ६ वटा गोली मेरो शरीरमै छन् ।’

टाउको र दुवै हातमा भएको गोलीले झन्झन् समस्या थपिरहेको उनले बताइन् । सरकारले सामान्य जीवन निर्वाह भत्ताको व्यवस्था गरे पनि उपचारमा भने ध्यान नदिएको उनको गुनासो छ । भेलामै आएका सुनसरीका श्यामकुमार बस्नेत पनि सशस्त्र युद्धका घाइते योद्धा हुन् । तत्कालीन राज्यसत्ताको विरुद्ध लड्दा उनलेआफ्नो दाहिने खुट्टा गुमाएका छन् ।

पार्टी संगठनमा आबद्ध भएको केही समयपछि सेक्सन कमान्डर र सेनाको प्लाटुनसम्म भएका उनको पार्टी अहिले सत्तामा छ । तर उनलाई भनेआफ्नी श्रीमतीको अपरेसन गर्दा लागेको ५० हजार ऋण कसरी तिरौं भन्ने पीर छ । त्यतिमात्रै कहाँ हो र कृत्रिम खुट्टा धेरै पुरानो भइसके पनि त्यो फेर्न सकेका छैनन् ।

‘त्यो बेला जोस थियो । युद्धमा लागियो । खुट्टा गुमाइयो तर पनि कुनै गुनासो छैन,’ उनले भने, ‘अहिले यही खुट्टा नहुँदा काम गरेर खान समस्या भएको छ ।’

आफ्नो ३ कट्ठा र अरू आफन्तको ६ कट्ठामा खेती गरेर उनीहरूले जीविकोपार्जन गर्दै आएका छन् । उनकी श्रीमती अम्बिकालाई पथरिया भएपछि अपरेसन गर्नुपर्‍यो । त्यही ऋण अझै तिर्न नसकेको उनी बताउँछन् ।

संखुवासभाका कुलबहादुर कार्की (आनन्द) पनि युद्धकै दौरान घाइते भए । पाँचथरको गोपेटार, सिन्धुलीको भिमान, भोजपुरलगायत धेरै लडाइँमा सहभागी भएका कार्की सिन्धुलीको भिमानमा भएको भिडन्तमा भने घाइते हुन पुगे ।

‘तत्कालीन शाही सेनाका तर्फबाट फ्याँकिएको ३६ ग्रिनेट मेरै अघिल्तिर पड्केका थिए,’ उनले विगत सम्झिए, ‘थर्टी सिक्स ग्रिनेडका छर्रा अनुहार र टाउकोमा जताततै गाडिए अनि आँखा तत्कालै बन्द भए ।’

ज्यानको बाजी लगाएर सशस्त्र युद्धमा होमिएका कार्कीलाई त्यो बेला लिइएको लक्ष्यअनुसार देश नबनेको देख्दा धेरै पीडा महसुस हुन्छ । ‘त्यो बेला त ज्यान दिनुपरे पनि दिइन्छ भनेर हिँडिएको थियो, त्यसैको उपलब्धि हो अहिलेको गणतन्त्र,’ उनले भने, ‘तर पार्टी र नेताहरूले युद्धमा रगत बगाउनेलाई सम्मान दिन सकेनन् ।’

गणतन्त्र स्थापनाको मूल लक्ष्य लिएर तत्कालीन नेकपा माओवादीले १० वर्षसम्म सशस्त्र युद्ध गर्‍यो । युद्धमा हजारौंको मृत्यु भयो, हजारौं घाइते भए, सयौं अहिले पनि बेपत्ताको सूचीमा छन् । सशस्त्र युद्धको नेतृत्व गर्ने पार्टीले नै अहिले दुई तिहाइ मतका साथ सरकार सञ्चालन गरिरहेको छ ।

प्रकाशित : श्रावण ३, २०७६ ०९:०२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

लापरबाहीले बढी क्षति

विनु तिम्सिना

विराटनगर — लगातारको वर्षाले खोलाखोल्सी र पैनीमा पानीपानी थिए । झापा दमककी ६ वर्षीया एलिजा न्यौपाने घर नजिकै भालु खोलाको कल्भर्टमा जमेको पानीमा खेलिरहेकी थिइन् । पानीमा खसेकी उनको डुबेर मृत्यु भयो ।

वर्षाले बढेको लोहन्द्रा खोलामा पौडी खेल्न पसेका मोरङको जहदाका १६ वर्षीय आदर्श पोद्धारलाई भेलले बगायो ।
उर्लेको खोलालाई बेवास्ता गर्दै माछा मार्न गएका सुनसरीका सागर थापालाई पनि खोलाले बगायो ।

आफ्नो कुकुर बचाउन खोलाभित्र छिरेका उदयपुरका ३५ वर्षीय मनकुमार तामाङ न आफू बाँचे न त उनको कुकुर नै । बूढी खोलामा बाढीसँगै बगेर आएको दाउरा झिक्न पसेका सुनसरीका खालिद मियाँलाई तत्काल स्थानीय र प्रहरीले उद्धार गरेपछि बाँचे । दाउराका लागि उनको ज्यान जोखिममा परेको थियो । उनी अहिले विराटनगरमा उपचाररत छन् ।

अविरल वर्षासँगै आएको बाढीपहिरोका कारण प्रदेश १ का विभिन्न जिल्लामा २६ जनाको मृत्यु भएको छ । मारिएकामध्ये अधिकांश सावधानी नअपनाउँदा घटना भएको पाइएको प्रदेश प्रहरी कार्यालयले जनाएको छ ।

बाढीपहिरोमा परेर भोजपुरमा ५, ओखलढुंगा र उदयपुरमा ४/४, खोटाङ, झापा र मोरङमा ३/३, इलाम, सुनसरी, संखुवासभा र पाँचथरमा १/१ जनाको मृत्यु भएको छ । मृत्यु हुनेमा ११ जना बालबालिका र ६ जना महिला छन् । प्रहरीको तथ्यांकअनुसार सबैभन्दा बढी खोलाले बगाएका कारण मृत्यु भएको छ । १४ को खोलाले बगाएर र १२ जनाको पहिरोमा पुरिएर मृत्यु भएको हो ।

वर्षाले खोलामा बहाव बढेको, पोखरीमा पानीको सतह बढेको अवस्थामा पौडी खेल्ने, माछा मार्ने, जबर्जस्ती खोला तर्ने र बगेर आएका दाउरा समाउन जाने लगायतका आफ्नै असावधानीका मृत्युको घटना भएको पाइएको प्रदेश प्रहरी प्रमुख प्रहरी नायब महानिरीक्षक ठाकुरप्रसाद ज्ञवालीले बताए ।

‘खोलामा बाढी आएका बेला दाउरा बटुल्ने, पौडी खेल्न जाने र भेल तर्ने गर्नु दुस्साहस हो,’ उनले भने, ‘मृत्यु भएका घटनाहरू केलाउँदा धेरैमा असावधानी नै प्रमुख कारण देखिएको छ ।’ खोलाले बगाएका सुनसरीका १० वर्षीय अर्पण राई अझै बेपत्ता नै छन् । ‘माछा मार्न भनेर गएका उनको अझै खोजी भइरहेको छ,’ ज्ञवालीले भने, ‘बाढी आएका बेला खोलाको माछा खानु स्वस्थकर पनि मानिँदैन । चेतनाको अभावले पनि यस्ता घटना भइरहेको देखिएको छ ।’

बाढीपहिरोका विभिन्न घटनामा २० जना घाइते भएका छन् । खोलाले बगाएर झापा, मोरङ, सुनसरी र इलाममा गरी अझै ९ जना बेपत्ता नै छन् । मोरङका विभिन्न ठाउँमा बाढीमा परी बेपत्ता ५० वर्षीया शोभा सोरेन, १६ वर्षीय आदर्श पोद्धार, १८ वर्षीय सचिन मुर्मु र ११ वर्षीया सिर्जना तामाङ अझै फेला परेका छैनन् ।

यस्तै सुनसरीका १० वर्षीय अर्पण राई र झापाका ४५ वर्षीय सुफल हास्दा सतारलाई पनि खोलाले बगाएको छ । इलामकी १५ वर्षीया सुनिता साउदेन, १५ वर्षीया निशा सुनुवार र आकृति लिम्बू पनि खोलाले बगाएर बेपत्ताको सूचीमा छन् । उनीहरूमध्ये अधिकांश माछा मार्न र पौडी खेल्न गएका कारण खोलाले बगाएको देखिन्छ भने केही खोला तर्दा बगेको प्रहरी प्रमुख ज्ञवालीले बताए ।

भोजपुरको आमचोक गाउँपालिका–२ थामडाँडामा पोखरीमा पौडी खेल्न गएका दुई जनाको मंगलबार डुबेर मृत्यु भयो । आमचोक–१ का २५ वर्षीय निमा शेर्पा र २० वर्षीय गेल्बु शेर्पाको मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ । यस्तै सुनसरीको दुहबी–२ बस्ने सलिब मियाँका ४ वर्षीय छोरा जुगेरको गत सोमबार पोखरीमा डुबेर मृत्यु भयो ।

साँझको समयमा विवाहमा जान भनी हिँडेका जुगेर घर नजिकै रहेको पोखरीमा डुबेर सिकिस्त भएका थिए । उपचारका लागि सामुदायिक अस्पताल दुहबी हुँदै विराटनगर ल्याइएका उनको उपचारका क्रममा विराट टिचिङ अस्पतालमा मृत्यु भएको इलाका प्रहरी कार्यालय दुहबीले जनाएको छ ।

प्रकाशित : श्रावण २, २०७६ ०८:२१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT