नेपाली राजनीतिका मिथक

सन्दर्भ : गणेशमान सिंह स्मृति दिवस
लोकेश ढकाल

काठमाडौँ — संयोगले गणेशमान सिंहको २० औं पुण्य–स्मृति दिवसका दिन आज प्रदेश नं. २ मा स्थानीय तहको निर्वाचन सम्पन्न हुँदैछ । गणेशमान सिंहको आफ्नो पुरै जीवन जनताका निर्वाचित प्रतिनिधिले शासन गर्ने प्रजातान्त्रिक पद्धतिका लागि संघर्ष गरेर देश र जनताको पक्षमा समर्पण गरेर बित्यो ।

तर दुर्भाग्य सिंहको निधनको २० वर्षपछि पनि देशमा उनले कल्पना गरे बमोजिम प्रजातन्त्रले स्थायित्व पाउनसकेको छैन। देशले राजनीतिक स्थायित्वसँगै समृद्धिको बाटो लिनसकेको छैन।

सिद्धान्तनिष्ठ, साहस, वीरता र संघर्षको अर्को नाम गणेशमान सिंह हो। विचार, सिद्धान्त र लगनशीलतामा अत्यन्त हठी स्वभावका सिंहको संघर्षले भरिएको गौरवशाली जीवनगाथा एक प्रकारले सिङ्गो नेपाली राजनीतिको मिथक हो। निश्चय नै उनले प्रजातान्त्रिक आन्दोलनमा खेलेको गौरवशाली जीवनगाथा र राजनीतिक जीवन युवा पुस्ता र भविष्यका लागि कुनै तिलश्मी दन्त्यकथाको नायकजस्तै काल्पनिक तथा अलौकिक पात्रजस्तै लाग्न सक्छ।

Yamaha

निरंकुश राणा शासनकालमा गणेशमानले खेलेको साहस, सुरता र वीरता निश्चय नै अहिले यथार्थभन्दा कुनै तिलश्मी घटनाजस्तै लाग्न सक्छ। कठोर राणाकालमा जेलको पर्खाल नाघेर भागेर भारत पुग्नु त्यसबेलाको कठोर राजनीतिक परिवेश र सामाजिक वातावरणमा पत्याउनै नसकिने एक अद्भुत एवं चमत्कारी राजनीतिक घटना बनेको थियो।

लामो राजनीतिक क्रान्ति र प्रजातान्त्रिक आन्दोलनमा गणेशमान सिंहले देखाएको अदम्य साहस, खेलेको भूमिका, व्यवहार र चरित्रअनुसार सबैभन्दा धेरै उपनाम वा सम्मानबाट विभूषित हुने सम्भवत: गणेशमान सिंह रोचकमात्र हो। दह्रो र अटल राजनीतिक अडान, नेतृत्वदायी क्षमता र आमस्वीकार्यताले लौहपुरुष, सर्वमान्य नेता, सर्वोच्च नेता, शिखर पुरुष आदि उपनामले उनको छुट्टै विशिष्ट परिचय बनेको थियो।

राजनीतिमा लागेको मानिसको लागि प्रधानमन्त्री पद नै सबैभन्दा ठूलो वा उच्च अवसर हो। हातमा आएको देशको सबैभन्दा उच्च कार्यकारी पद त्याग गर्नु, राजनीतिक इतिहासमा एउटा दुर्लभ राजनीतिक घटना हो। अहिले गणेशमान सिंहका कथित अनुयायीहरू पार्टीको देशप्रेम, सिद्धान्त, आदर्श, निष्ठा र सदाचारलाई विलकुलै पर्वाह नगरी मन्त्री, प्रधानमन्त्री पद प्राप्त गर्न हुने/नहुने जे गर्न पनि तयार भइरहेको अवस्थामा उनले हातमा आएको प्रधानमन्त्री पद अस्वीकार गर्नु र आफ्नो साथीलाई उक्त अवसर प्रदान गर्ने घटना त्यागको अतुल्य उदाहरण हो। उनको त्यागको सम्बन्धमा सन्तनेता कृष्णप्रसाद भट्टराईको शब्दमा, ‘त्यतिबेलासम्म पदप्रतिको गणेशमान सिंहको चाहनाबारे मैले सुनेको र अनुभव गरेको थिएँ। तर राजनीतिक सफलताको सर्वोत्कृष्ट पुरस्कार ठानिने प्रधानमन्त्री पद पनि यति सहज निष्ठुरतासाथ त्याग गर्न सक्नुहुन्छ भनी मैले सपनामा पनि सोचेको थिइन।’ भट्टराईको यो प्रतिक्रियाबाट पुष्टि हुन्छ, गणेशमान सिंह त्यागका प्रतिमूर्ति थिए, त्यसका एक महान मिशाल थिए।

गणेशमान सिंह राजनीतिक रूपमा जति कठोर थिए, मनको त्यतिकै कोमल र सहृदयी पनि थिए। अहिले राजनीतिक पहुँच हुनेले सुविधा र अवसर खुब पाएका छन्। नेताले व्यक्तिगत तवरमा कार्यकर्तालाई कुनै सहयोग गर्नुपरेको छैन। डनशाली र धनशाली कार्यकर्ताको बाहुल्यता रहेको अहिलेको जमानामा कार्यकर्ताले नेता होइन कि नेतालाई कार्यकर्ताले पोस्ने समय हो। त्यसबेलाको पार्टी प्रतिबन्धित कालमा बिरामी, नि:सहाय दीनदु:खी कार्यकर्तालाई नेताले हेर्नुपथ्र्यो। त्यस मामिलामा अन्य नेताभन्दा गणेशमान सिंह धेरै नै अगाडि थिए। कार्यकर्ताहरूलाई सहयोग गर्नेमात्र होइन, उनी लेखक, पत्रकार, साहित्यकार आदि राष्ट्रिय स्तरका प्रतिभाहरू बिरामी पर्दा घर वा अस्पताल पुगेर उपचारमा चासो राख्ने, सहयोग गर्ने र सहयोग जुटाउने काम पनि त्यतिकै गर्थे। उनमा दया, करुणा र सहयोगको भाव प्रचुर मात्रामा थियो। त्यस्तो नेता अब कहाँ पाउनु र?

गणेशमान सिंह कति प्रजातन्त्रवादी थिए, त्यो त भन्नै परेन, त्यसैका लागि जीवन समर्पण गरे। तर उनी त्योभन्दा पनि महान राष्ट्रप्रेमी थिए। राणाकालमा सम्भ्रान्त काजी परिवारको मान्छे भएर पनि उनी राष्ट्रप्रेमको भावनाबाट ओतप्रोत भएर नै प्रजातन्त्र स्थापना गर्ने बाटोमा अग्रसर भए। राणाहरूले देशलाई जर्जर बनाएका छन्, देशलाई त्यसबाट मुक्त नगरी उन्नतिको बाटो समाउन सकिँदैन भन्ने उनको मान्यता थियो। उनको राष्ट्रप्रेम वा भक्ति कस्तो थियो भन्ने विषयमा कवि केदारमान व्यथितले सुनाएको ००७ सालको क्रान्तिपूर्ण भएको एउटा रोचक एवं मर्मस्पर्शी घटनाको प्रसङ्ग नै पर्याप्त हुन्छ– ‘गर्मीको बेला थियो, एकदिन भारतको जयनगरस्थित नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेसको कार्यालय अगाडि हामी ८ जनाजति एउटै घरमा बस्यौं। राति सुतेको ठाउँको बाहिर खस्याक–खुसुक गरेको आवाज आयो। के भयो भनी हल्लाखल्ला भयो। सबैजना बाहिर निस्केर हेरेको त अँध्यारोमा एकजना मान्छे सबैको जुत्तामा अड्केको माटोलाई ब्रसले झार्दै गरिरहेको रहेछ। ‘यो के गरेको आधा रातमा?’ अत्तालिँंदै सबैजना कराउन थाले। ‘तिमीहरू मलाई मातृभूमि फर्कन नदिने, पक्रन्छ भन्ने, तिमीहरू चाहिँ जान्छौ, फर्किन्छौ, जुत्तामा अड्केको माटो मेरो मातृभूमिको हो भनी छाम्दा पनि मलाई मेरै देशमा पुगेको झैं लाग्छ, यही धुलो छामिरहेको।’ गणेशमानले आँखामा आँसु पार्दै भने।’ अहा ! गणेशमान सिंहमा कति ठूलो मातृभूमिप्रतिको प्रेम र समर्पण।

१९९३ देखि ०४६ सालसम्म निरन्तर रूपमा निष्ठापूर्वक मूल्य–मान्यता, सिद्धान्त र आदर्शको राजनीति गर्दै प्रजातन्त्रको लागि संघर्षको राजनीति गरेका सिंहको जीवनमा उनको नेतृत्वमा ०४६ सालको राष्ट्रिय जनआन्दोलन सफल भएर प्रजातन्त्र पुन:स्थापना भएपछि निश्चय नै लोकप्रियताको चरम उत्कर्षमा पुगे, तर पनि उनको संघर्ष रोकिएन। संघर्षको रूपमात्र परिवर्तन भयो। विधि र पद्धतिका लागि उनले आफ्नै पार्टीभित्र संघर्ष गर्नुपर्‍यो।
आधा शताब्दीभन्दा लामो समय गणेशमानले प्रजातन्त्रको लागि संघर्ष गरे। त्यसमा उनले कहिल्यै पराजय भोग्नु परेन। उनकै नेतृत्वमा भएको क्रान्तिले निरंकुश राणाशाही सत्ता र निरंकुश पञ्चायती सत्ता धराशायी भए। तर दुर्भाग्य ०४६ सालमा प्रजातन्त्र पुन:स्थापनापछि भने उनी आफ्नैबाट परातित हुनुपर्‍यो।

आफ्नैबाट पराजयकै परिणाम गणेशमान सिंहले आफै समेतले स्थापना गरेको र सिङ्गो राजनीतिक जीवन बिताएको देशको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनको पर्याय बनेको ऐतिहासिक गौरवशाली दल नेपाली कांग्रेस पार्टीबाट नै गह्रौं र कुँडिएको मन लिएर दु:खपूर्वक अलग भएर बस्नुपर्‍यो।

निश्चय अवसरले दिएको प्रधानमन्त्री पद त्याग गर्ने गणेशमानले ०४८ सालको प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचन उठ्ने कुरै थिएन। तत्कालीन पार्टी सभापति एवं अन्तरिम सरकारका प्रधानमन्त्री कृष्णप्रसाद भट्टराईले निर्वाचनमा पराजित भएपछि स्वभावले नै गिरिजाप्रसाद कोइराला प्रधानमन्त्री बने। तर सरकार स्वेच्छाचारी ढङ्गले चल्न थालेपछि गणेशमानले सतर्क गराउन थाले। तर उनको कुरा सुनिन छोडेपछि उनले चित्त दु:खाउन थाले।

पार्टीबाट चित्त दु:खाएर ०५३ सालमा भएको नेपाली कांग्रेसको ९ औं महाधिवेशनमा गणेशमान सहभागी बनेनन्। त्यसबेला ९ औं महाधिवेशनको अवसरमा प्रकाशित हुनलागेको स्मारिकालाई, स्मारिका प्रकाशन समितिको संयोजकको नाताले यो पंक्तिकारले सिंहलाई शुभकामना सन्देश दिन गरेको अनुरोधलाई गह्रौं मनले स्वीकार गर्दै दिएको शुभकामना सन्देशमा भनेका थिए, ‘पार्टीलाई व्यक्तिवादी तथा जालझेलमुखी अराजक प्रवृत्तिबाट मुक्त गरी सैद्धान्तिक निष्ठा एवं तदनुरूप नीति तथा कार्यक्रमको बाटोमा अघि बढाउन सक्दामात्र कुनै पनि महाधिवेशनको सार्थकता प्रमाणित हुन्छ र त्यसैमा संगठनको सशक्तता, जीवन्तता एवं भविष्यसमेत निर्भर हुन्छ। महाधिवेशनका अवसरमा सहभागीहरूले यो सत्य आत्मसात् गर्नसकेमा नै पार्टीको भलो हुन सक्नेछ।’

पार्टीले त्यसबेला आफ्नो लोकलाज जोगाउन यो पंक्तिकारले स्मारिकाका लागि लिएको शुभकामनालाई नै महाधिवेशनमा गणेशमानको शुभकामना सन्देश भन्दै उद्घाटन सत्रमा प्रस्तुत गरेको प्रसङ्ग विशेष उलेख्य घटना थियो। सम्भवत: औपचारिक रूपमा गणेशमानको पार्टी र पार्टीका कार्यकर्ताका लागि यो नै अन्तिम सन्देश पनि थियो।

त्यसको करिब डेढ वर्षपछि गणेशमानले यो धर्तीबाट बिदा लिए। गणेशमानको निधनमा तत्कालीन पार्टी सभापति गिरिजाप्रसाद कोइरालाले शोक सन्देश जारी गर्दै, ‘स्वर्गीय गणेशमान सिंहले राणाशासन विरुद्ध १९९६ सालदेखि सुरु गर्नुभएको राजनीतिक संघर्षको यात्रा ०४६ सालको जनआन्दोलनको सफलतामा आफ्नो चरम विन्दुमा पुगेको थियो। मलाई लाग्छ, त्यो त्याग, तपस्या र बलिदानले भरिएको उहाँको लामो संघर्षपूर्ण यात्राले नेपालको वर्तमान र भावी युवा पिढीलाई प्रजातन्त्रको विकास र सुदृढीकरणका लागि काम गरिरहन सदैव प्रेरणा दिइरहनेछ।’

गणेशमानको त्याग, तपस्या र संघर्षपूर्ण गौरवशाली जीवनगाथाबाट प्रजातन्त्रको विकास र सुदृढीकरणका लागि अहिले कांग्रेस कति प्रेरित छ? भनिरहनु पर्दैन। आज कांग्रेसले नत बीपी विचार र चिन्तनलाई पछ्यारहेको छ, न सन्तनेता भट्टराईको त्याग र समर्पणबाट सिकिरहेको छ, नत गणेशमानको त्याग, समर्पण र संघर्षको गौरवशाली गाथाबाट सिकिरहेको छ। कांग्रेस आज विचारशून्य सत्ता स्वार्थको भुमरीमा रूमलिएको छ।

प्रकाशित : आश्विन १९, २०७४ १६:००
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

बीपी दर्शन र कांग्रेस

लोकेश ढकाल

देशका ६ प्रदेशमा दुई चरणमा गरिएको स्थानीय तहको निर्वाचनले स्थानीय सरकार गठन हुनु नेपाली राजनीतिको सुखद पक्ष हो । तर दुर्भाग्यवश २ नं. प्रदेशको स्थानीय तहको निर्वाचनलाई असोज २ मा सारिएको छ ।

प्रदेश र संघीय संसदको निर्वाचन संविधानले तोकेको समयमा सम्पन्न गरी संविधानलाई कार्यान्वयन गर्दै देशमा विद्यमान पट्यारलाग्दो लामो राजनीतिक संक्रमणको अन्त्यसँगै राजनीतिक स्थायित्व कायम गर्ने चट्टानी चुनौती सरकार र राजनीतिक दलसामु टड्कारो रूपमा उभिएको छ । नेपाली राजनीतिको यही कठिन चुनौतीको बीचमा आज हामी राजनेता बीपी कोइरालाको ३५ औं स्मृति दिवसमा उहाँलाई सम्मानपूर्वक स्मरण गरिरहेका छौं । 

३५ वर्ष अगाडि आजकै दिन देश र जनताप्रति इमानदार महान राष्ट्रवादी एवं प्रजातन्त्रवादी नेता बीपी कोइरालाको निधन भयो । उहाँको निधनपछिको ३५ वर्षमा देशको राजनीति धेरै उतार–चढाव पार गर्दै आजको चुनौतीपूर्ण मोडमा आइपुगेको छ । आज देश बीपीले कल्पना गरेको विचार र सिद्धान्तको बाटोमा छैन । स्वयम् बीपी समेतले स्थापना गरेको र लामो समयसम्म नेतृत्व गरेको ऐतिहासिक गौरवशाली प्रजातान्त्रिक पार्टी नेपाली कांग्रेस आफैं उहाँको विचार र सिद्धान्तको मार्गमा छैन । 
दूरदर्शी नेता बीपीले ३५/४० वर्ष अगाडि देशको राजनीतिक भविष्यप्रति जेजस्तो अनुमान र विश्लेषण गर्नुभएको थियो, त्यो आज सत्य सावित भैरहेको छ । उहाँले भन्नुभएको थियो– ‘विदेशी आई हामीलाई ठूलठूला सद्भाव देखाउलान्, केही गर्लान् । त्यसमा हामी अल्मलिन थाल्छौं, त्यसो गर्नु हुँदैन ।’ बीपीले भनेजस्तै विगतको लोकतान्त्रिक आन्दोलन, शान्ति प्रक्रिया र संविधान निर्माणमा विदेशी लगानी र सौजन्यमा नेपाली राजनीति वा शान्ति प्रक्रिया र संविधान निर्माणमा विदेशी वा छिमेकीहरू कति प्रभावी भए, सहजै अन्दाज गर्न सक्छौं । 

महान राजनीतिक चिन्तक एवं विचारक बीपीले नेपालको सन्दर्भमा राखेको राजनीतिक प्रस्तावलाई राजसंस्थाले अस्वीकार गरेकै परिणाम एकदिन देशबाट राजसंस्थाले दु:खदायी पतन व्यहोर्नुपर्‍यो भने आफ्नो संस्थापक नेताको राजनीतिक सोच, विचार र सिद्धान्तलाई परित्याग गर्दा आज नेपाली कांग्रेस पार्टी इतिहासकै सबैभन्दा कठिन मोडमा उभिन बाध्य भएको छ । 

‘म मरेपछि नेपाली कांग्रेसमा मेरो भूमिका बारेमा व्यापक भ्रम सिर्जना गर्ने प्रयास हुनेछ भन्ने मलाई पक्का छ । घटनाहरूलाई बङ्ग्याएर इतिहासको गलत व्याख्या गरिनेछ । नेपाली कांग्रेसमा मैले लिएको राजनीतिक अडान र मेरो दृष्टिकोणलाई गौण बनाइनेछ । मैले नेपाली कांग्रेसमा सदैव सैद्धान्तिक र विषयगत अडान लिएको छु । राष्ट्रियता, प्रजातान्त्रिक संस्थाहरू, आर्थिक विकास र समाजवादी व्यवस्थाको विषयमा मेरा अडानका निरन्तरता छन्,’ बीपी भन्नुहुन्थ्यो । 

करिब ४० वर्ष अगाडि बीपीले व्यक्त गरेको उपरोक्त मार्मिक एवं दूरदर्शी विचारले बीपीको दूरदर्शिता र वर्तमान कांग्रेसको दशा र दिशाहीनतालाई राम्रैसँग चित्रण गर्छ । निश्चय: नै बीपीले भन्नुभए जस्तै आज स्वयम् कांग्रेसबाटै उहाँमाथि व्यापक भ्रम सिर्जना गरिएको छ, उहाँको विचार र दर्शनलाई कांग्रेसकै नेताहरूबाट आ–आफ्नो राजनीतिक स्वार्थमा अपव्याख्या गरिएको छ, बीपीलाई अपमान गरिएको छ ।
राजाको मुर्खतापूर्ण निरंकुश कदमविरुद्ध अर्को अतिवादी शक्तिहरूसँग मिलेर क्रान्ति गर्ने नाममा हाम्रा नेताको राजनीतिक कुण्ठा, मुलुकको प्रथम राष्ट्रपति बन्ने उत्कट अभिलाषा र सन्तानमोह प्रभावी भएर पार्टीको स्थापनाकालीन मौलिक नीति तथा सिद्धान्त र देशको राजनीति तथा पार्टीका विषयमा बीपीको राजनीतिक सोच, विचार र सिद्धान्तमा नेपाली कांग्रेसले पटक–पटक सम्झौता गर्न पुगेको छ । त्यसकारण आज कांग्रेसको चारतारे झण्डामा बीपीको तस्बीर धुमिल हुनपुगेको छ । कांग्रेसको चुनावी घोषणापत्र र राजनीतिक दस्तावेजहरूमा बीपीको सोचविचार र चिन्तनको सुगन्ध आउन छाडेको छ ।

‘जुन दिन नेपाली कांग्रेसले राष्ट्रियताको अडान छाड्नेछ, यो निरर्थक भएर जानेछ । जुन दिन यसले प्रजातन्त्रको आदर्श छाडेर केवल सत्ताको राजनीति गर्नेछ, यो निरर्थक भएर जानेछ ।’ बीपीले ३५ वर्ष अगाडि चिन्ता गरेको जस्तै अवस्थामा नेपाली कांग्रेस पुगेको छ । सिद्धान्त र आदर्शलाई ख्याल नगरी केवल सत्ताकेन्द्रित राजनीति गर्दा कांग्रेसको राष्ट्रियतासँगको नाता कमजोर हुनपुगेको छ, प्रजातन्त्रको आदर्शको स्तम्भ हल्लिन पुगेको छ । 

बीपीले आफ्नो कुरा स्वयम् पार्टीका साथीहरूले बुझिदिएनन् भनेर बरोबर गुनासो गर्नुभएको थियो । उहाँको निधनपछि कांग्रेसले उहाँको विचारलाई कति पछ्यायो, हामी सहजै अनुमान गर्न सक्छौं । सर्वमान्य नेता गणेशमान सिंहको नेतृत्वमा ०४६ सालमा भएको जनआन्दोलनदेखि कांग्रेसले बीपीको विचारलाई आंशिक रूपमा परित्याग गरेको थियो भने माओवादीसँग गरेको १२ बुँदे समझदारी र त्यसमा टेकेर गरेको २०६२/०६३ जनआन्दोलन र आन्दोलनको सफलतापछि सरकार–माओवादीबीच भएको बृहत शान्ति सम्झौता र तत्कालीन सात दल र माओवादी र सरकार र माओवादीबीच विभिन्न चरणमा भएका राजनीतिक सहमतिमा कांग्रेसले आफ्नो स्थापनाकालीन सिद्धान्त र बीपी विचार र चिन्तन बमोजिम अडान राख्नै सकेन । प्रजातन्त्र (लोकतन्त्र) र शान्ति प्रक्रियाका नाममा अमूर्त रूपमा जनआन्दोलनको भावना भन्दै नानाभाँतीका सम्झौता गर्दै गयो र कांग्रेस बीपी चिन्तन र विचारबाट पुरै विमुख हुनपुग्यो । 

अहिले कांग्रेसले उग्रवामपन्थी दल माओवादी केन्द्रको सहयोगमा सरकारको नेतृत्व गरिरहेको छ । हिजो माओवादी नेतृत्वको सरकारमा सम्मानजनक रूपमा सहभागी हुँदा र अहिले स्वयम् सरकारको नेतृत्व गरिरहँदा स्थानीय तहको ६ वटा प्रदेशमा भएको निर्वाचनमा कांग्रेसले आशातित सफलता प्राप्त गर्न सकेन । निर्वाचनमा दोस्रो स्थानमा आउँदासमेत एक प्रकारले कांग्रेस चुनाव पराजयको मानसिकतामा डुबेर बसेको छ । विगतमा जस्तै जित्नेले आफ्नो कारणले जितेको, हार्नेले अर्काको असहयोगले हारेको भनेर एकले अर्कोलाई घात–अन्तरघातको आरोप लगाएर बस्ने बाहेक समग्रमा कांग्रेस किन दोस्रो हुनपुग्यो, अहिलेसम्म समीक्षा गरेको छैन । नेपाली कांग्रेसजस्तो मुलुकको प्रमुख तथा आमजनता र दुनियाँले विश्वास गर्ने पार्टीले प्रचण्डलाई प्रधानमन्त्री सुम्पेर सत्तामा सहकार्य गर्नुको राजनीतिक औचित्य आम जनता र कार्यकर्ताबीच पुष्टि गर्नसकेको छैन ।

संविधान जारी भएको पृष्ठभूमिमा ५ महिना भारतीय नाकाबन्दी खेपेको, सरकारले चीनसँग महत्त्वपूर्ण सम्झौता गरेको आदि कारणबाट तथाकथित राष्ट्रवादको आडमा केपी ओली लोकप्रिय बनेको अवस्थामा उनको सरकारलाई पतन गराएर माओवादी नेतृत्वको सरकार स्वीकार गर्नु कांग्रेसका लागि कति फलदायी भयो ? सरकार र संसदीय फाँट दुवैमा कांग्रेसको भूमिका प्रभावकारी हुनसक्यो ? यसको मूल्याङ्कन अझैसम्म भएको छैन ।

प्रचण्ड सरकारले राम्रो कामको जस आफूमात्र लिने र खराबजति सबै कांग्रेसको थाप्लामा बोकाउने क्रममा राजदूत नियुक्ति, आईजीपी नियुक्ति, प्रधानन्यायाधीशमाथि महाअभियोग लगाउने आधारहीन कार्यका कारण निर्वाचनमा कति क्षति पुग्यो ? पार्टी सिद्धान्त र आदर्श विपरीत सर्वोच्च अदालतको फैसलाविरुद्ध पार्टी उभिनु, स्थानीय तहको निर्वाचनमा चितवन लगायतका जिल्लामा सिद्धान्तहीन ढङ्गले माओवादीसँग गठबन्धन गरिनुले कांग्रेसलाई के कति नोक्सान भयो ? वरिष्ठता, योग्यता, लोकप्रियता र चुनाव जित्न सक्ने आधार आदिलाई ख्यालै नगरी विवेकहीन ढङ्गले केवल गुटगत आधारमा टिकट वितरण गरेको आदि कारणले निर्वाचनमा कति असर गर्‍यो ? र पार्टीको कमजोर निर्वाचन अभियान र हल्का व्यवस्थापन निर्वाचन पराजयको कारण बन्न सक्छ कि सक्दैन ? यी सब समग्र सवालमा कांग्रेसको आसन्न केन्द्रीय कार्यसमिति बैठकले कस्तो समीक्षा गर्ला ? निष्ठावान आम कार्यकर्ताका लागि चासो र प्रतीक्षाको विषय बनेको छ । 

कांग्रेसले माथि उल्लेखित सवालहरूमा यथार्थको धरातलमा समीक्षा गर्दै आउँदो प्रदेश नं. २ को स्थानीय निर्वाचन, प्रदेशसभा र संघीय संसदको निर्वाचनका लागि स्पष्ट रणनीति र कार्यनीति निर्माण गर्न विलम्ब गर्नु हुँदैन । यसका लागि पार्टीले पराजयको पीडामा छट्पटाएर बस्नुको बदला पराजयबाट सिक्दै कमजोरीलाई सुधार गर्न पार्टीको कमजोर एवं बरालिएको वैचारिक धारलाई सशक्त बनाई कमजोर बन्दै गएको राष्ट्रियताको नाता बलियो बनाउन बीपीको विचार र चिन्तनमा ‘रिभिजिट’ गर्न आँटिलो कदम चाल्नुको अर्को विकल्प छैन ।

२०१७ पुस १ को निरंकुश कदमपछि कठोर ८ वर्ष कारावास र त्यसपछिको अर्को ८ वर्षको कष्टकर भारत निर्वासनसमेत गरी १६ वर्षको राजनीतिक योग र तपस्याले बीपीले राजनीतिक रूपमा बुद्धत्व वा सिद्धि प्राप्त गर्नुभएको थियो । त्यसैको परिणाम हो, बीपीले नेपाली राजनीतिलाई एउटा बाटो देखाउनुभयो । राष्ट्रियता, प्रजातन्त्र र देश विकासका लागि एउटा मार्ग कोर्नुभयो । अझै पनि त्यो मार्गबाट कांग्रेससहित अन्य राजनीतिक दल हिँड्ने हो भने राष्ट्रियता बलियो हुन्छ, प्रजातन्त्र बलियो हुन्छ, जनता बलिया हुन्छन्, समग्रमा देश बलियो हुन्छ । कांग्रेस त यसै बलियो हुन्छ । 

प्रकाशित : श्रावण ६, २०७४ ०९:०४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT