विचार
मंसिर ५, २०७४

तामाकोसीसँगै सबस्टेसन पनि

माथिल्लो तामाकोसी जलविद्युत्को सबभन्दा जोखिम तर महत्त्वपूर्ण मानिएको नदीको पानी विद्युत्गृहमा ल्याउने मुख्य सुरुङ ब्रेक थ्रु (छिचोलिएको) भएको छ । मुलुकमा निर्माणाधीन सबभन्दा ठूलो ४ सय ५६ मेगावाट क्षमताको यो आयोजनाको मुख्य संरचनाको निर्माण कार्य मात्र पूरा भएको छैन कि २०७५ पुसदेखि विद्युत् उत्पादन सुरु हुने विश्वास जगाएको छ ।

बम–बारुदको अराजनीति

एकपछि अर्काे बम विस्फोट । विस्फोटको आकारमा वृद्धिसँगै घाइते हुनेहरूको संख्या बढ्दो । दैनिक रूपमा जारी शृंखलाबद्ध विस्फोटले त्रास जन्माएको छ, कुनै आस र प्रकाश फैलाएको छैन । निर्वाचनमा उठेका प्रत्यक्ष वा समानुपातिक उम्मेदवारमा त्रास फैलिनु अनौठो होइन होला ।

सबल स्थानीय तहको सुरुवात

स्थानीय तह सबल, कुशल र जवाफदेही हुनसकेन भने पारदर्शिताको कमी तथा अत्यधिक नियन्त्रणको अवस्था कायम रहन्छ । नियुक्ति प्रक्रिया अपारदर्शी हुनगई दक्ष जनशक्तिको अभावले व्यवस्थित रूपमा सामाजिक, आर्थिक विकासका कार्यक्रम सम्पन्न गर्न सकिँंदैन ।

शैक्षिक गुणस्तर सुधारको अपेक्षा

शिक्षा ऐन–२०२८ को नवौँ संशोधनको तत्काल खारेज र अस्थायी शिक्षकको विज्ञापन स्थगन गर्नुपर्ने माग गर्दै केही विद्यार्थीले शिक्षक सेवा आयोगमा रिले अनशन सुरु गरेका छन् । शिक्षा ऐनको नवौँ संशोधनमा कुल रिक्त दरबन्दीको ७५ प्रतिशत अस्थायी रूपमा कार्यरत शिक्षक र बाँकी २५ प्रतिशतमा खुल्ला प्रतिस्पर्धाबाट शिक्षक पदपूर्ति गर्नुपर्ने व्यवस्था छ ।

ट्राफिक नियम–कानुनबारे

भनिन्छ, कुनै पनि देशको सुशासन थाहा पाउन त्यो देशबारे धेरै अध्ययन गरिरहनु पर्दैन । अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट गन्तव्यतिर जाँदै गर्दा त्यहाँको शासन व्यवस्था, कानुनी राज्य र जनताको चेतनास्तर कस्तो छ भन्ने थाहा पाउन ट्राफिक व्यवस्थापन, सवारी चालकले पालना गरेको नियम र पैदल यात्रुले सडकमा देखाउने व्यवहारबाट सजिलै अनुमान गर्न सकिन्छ ।

कस्तालाई जिताउने ?

संघीय ढाँचा अनुसार नेपालका लागि प्रादेशिक र केन्द्रीय निर्वाचन पहिलो अनुभव हो । राष्ट्रिय दल हुन प्रत्यक्षमा एक सिट र समानुपातिकमा खसेको मतको कम्तीमा ३ प्रतिशत ल्याउनुपर्ने व्यवस्थाले अहिले स्थानीय तहको निर्वाचनमा भन्दा दृश्य केही फरक देखिएको छ ।

मंसिर ४, २०७४

सामान ढुवानी सहज बनाऊ

कोलकाता बन्दरगाह व्यवस्थापक, ढुवानीको जिम्मा लिएको कन्कर इन्डिया, वीरगन्ज सुक्खा बन्दरगाह सञ्चालक र नेपाल सरकारको उदासीनताका कारण तेस्रो मुलुकबाट सामान ल्याइपुर्‍याउन व्यवसायीहरूले लगातार अनावश्यक झमेला बेहोर्नु परिरहेको छ ।

निर्वाचन निष्पक्षताको प्रश्न

संविधानमा लेखेको छ वा पाँच वर्ष पुग्यो । त्यसैले गर्नैपर्ने भयो, भनेजस्तो निर्वाचन भनेको कुनै कर्मकाण्ड मात्र होइन । यो त लोकतन्त्रको प्राण हो । राज्यका मालिक त जनता हुन् । त्यसैले त तिनलाई सार्वभौम भनिएको हो ।

चुनाव, वाचा र पर्चा

अमूक घटनामाथि लेख लेख्न बसेको मलाई यसपालि विषयका बाढीले छोपे । चुनाव, पूर्वाञ्चलका अंग्रेजी शिक्षकको १७–१८ कात्तिकमा धरानमा भएको सुनसरी नेल्टा सम्मेलन, लगत्तैको बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान, धरानका ‘परिक्रमा विद्यार्थी परिवार’का कार्यक्रममा प्राज्ञिक विषय ‘कर्ता, कला र आचारको त्रिकोणात्मक सम्बन्ध’माथि बोल्ने प्रस्तावले एकैचोटी छोपिनु चुनौती थियो ।

एक–अर्काबाट सिक्ने कुरा

सुन्दा स्वाभाविक लाग्न सक्छ, तर जब हाम्रा विद्युत क्षेत्रहरूको कुरा आउँछ, नेपाल र न्युयोर्क राज्यबीच साझा समस्या र अवसर छन् । हामी दुवैकहाँ ठूला विद्युत उत्पादन अधिकांश मानिस बसोबास गर्ने स्थानबाट टाढा गरिन्छ ।

एन्टिबायोटिक्स दुरूपयोगविरूद्ध जनचेतना

एन्टिबायोटिक्स लिनु अगाडि तालिमप्राप्त स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह लिन उत्प्रेरित गर्दै यो वर्ष पनि नोभेम्बर १३ देखि १९ सम्म नेपाल लगायत संसारभरि नै जनचेतना सप्ताह मनाइयो । तर वर्षभरिका बाँकी ५१ साता एन्टिबायोटिक्सको उचित प्रयोगबारे कत्तिको सचेत रहिरहन्छौं त ?

खोस्टो नबनोस् चुनावी घोषणापत्र

गत वैशाख ३१ गते सम्पन्न स्थानीय तह निर्वाचनमा एमालेको तर्फबाट निर्वाचित काठमाडौं महानगरपालिकाका प्रमुख विद्यासुन्दर शाक्यले चुनावअघि आफ्नो चुनावी घोषणापत्रमार्फत ‘एक सय एक दिनमा एक सय काम गर्छु’ भनी मतदाता समक्ष प्रतिबद्धता जाहेर गरेका थिए ।