बीच सडकमा

सिउँडी
विमल निभा

काठमाडौँ — ‘एकताको के स्थिति छ?’ एउटाले आएर अर्कोको पिठ्युँमा बेस्सरी धाप मार्‍यो।

‘कुन एकता?’ अर्काेले फनक्क टाउको घुमाएर सोध्नेसँग नै प्रतिप्रश्न गर्‍यो।‘अरू कुन एकता?’ पछि आउने थोरै मुस्कुरायो, ‘तपाईहरूका पार्टी एकता नि !’‘यो त तपाईलाई नै थाहा हुनुपर्छ।’ पहिलेदेखि उभिएकोले भृकुटी तन्क्यायो, ‘तपाईहरूपनि त एकताको अर्काे पक्ष हो नि !’

Yamaha


‘त्यो त हो।’‘अनि मसँग केको प्रश्न?’‘होइन, तपाईहरू पार्टी एकताका लागि निकै हडबडाएकोले सोधेको हँु।’ अर्काेकोमुस्कान गाढा भयो।‘यो भनेको मिलेन।’ पहिलोको स्वर केही उचालियो, ‘तपाईकै पार्टीले एकता–एकताभनिरहेको हो।’

‘एकता त हामी चाहन्छौं नि !’‘आेंठे एकताले के हुन्छ?’‘के भन्नुभएको?’‘साँचो एकता भनेको हुँ मैले।’
‘हामी साँच्चिकै एकता चाहन्छौं।’‘अनि तपाईका नेताहरूका फरक–फरक भनाइ किन आइरहेको त?’ पहिलोको बोलीमातिक्तता थियो।‘तपाईका पार्टी नेताहरूका भ्वाइस पनि त एक छैन।’ अर्काेले नाक खुम्च्यायो।‘हाम्रो नीतिमा चल्ने पार्टी हो।’

‘हाम्रो पार्टी के बेनीतिमा चल्छ?’‘म के जानुँ?’‘ठिक भन्नुभयो।’ पछि आउनेले टाउको हल्लायो, ‘तपाईलाई केही जानकारी छैन।’‘तपाई अलि विचार पुर्‍याएर कुरो गर्नाेस्।’ पहिलोको स्वर तातियो।‘म तपाईजस्तो होइन।’‘म पनि तपाईजस्तो होइन।’‘तपाई मजस्तो हुन पनि सक्नुहुन्न।’‘बेसी फुर्ती नगर्नाेस् मसँग।’
‘यो फुर्तीको सवाल होइन।’‘मलाई तपाईहरूका विषयमा सबै थाहा छ।’

‘मलाई केही थाहा नभएको भनी नठान्नोस्।’‘के थाहा छ, तपाईलाई?’‘तपाईहरू एकता विरोधी हो।’
‘तपाईंहरू पनि एकताको पक्षमा रहेको त लाग्दैन मलाई।’‘हामीले सच्चा मनले एकता चाहेका हौं।’
‘सच्चा मन !’ पहिलेदेखि उभिएको व्यंग्यले मुस्कुरायो, ‘मुखले सच्चा मन भनेर केहुन्छ?’‘तपाईहरू जस्तो हाम्रो मन कालो छैन।’ पछि आउने एक्कासी भड्कियो, ‘हामी त चाँडोएकता चाहन्छौं।’

‘चाँडो एकता !’ पहिलोको बोलीको व्यंग्य मुखर भयो, ‘कति चाँडो एकता?’‘हाम्रो अध्यक्षले इमानदारीका साथ एकताको प्रयास गरेको देख्नुभएन?’‘हाम्रो अध्यक्षले पनि कुनै बेइमानी गर्नुभएको छैन नि !’‘अब मेरो मुख धेरै नखुलाउनोस्, तपाई।’‘तपाईले भन्न खोज्नुभएको के?’

‘तपाईहरू कुरो एउटा र काम अर्काे गर्नुहुन्छ।’‘यस्तो झुठो आरोप नलगाउनोस्।’ पहिलो पुरै उत्तेजित भयो, ‘जे मन लाग्यो, त्यो भन्नपाइँदैन।’‘तपाई कुरै बुझ्नुहुन्न।’ अर्काेको स्वर पनि चर्काे भएरफाट्यो, ‘त्यसै निहुँ खोज्छ बा !‘त्यसै निहुँ खोज्ने त तपाईहरू नै हो।’‘हामी निहुँ खोज्नुमा विश्वास गर्दैनौं।’
‘मलाई सबै थाहा छ।’‘के थाहा छ?’

‘तपाईको पार्टी अहंकारले एकता नभइरहेको हो।’‘आफ्नो पार्टीको विश्वासघाती चरित्रबारे के भन्नुहुन्छ नि?’‘जे मुखमा आयो, त्यो प्याच्च नभन्नोस्।’‘तपाईहरूले नै एकता बिथोलिरहेको हो।’‘तपाईहरूका एकता विरोधी कार्य हामीलाई थाहा नभएको भनी नठान्नोस्।’ पहिलेदेखिउभिएकोले जोडले भन्यो।
‘हामीले के एकता विरोधी कार्य गर्‍यौं?’ पछि आउनेको आवाज अझ उँचो भयो।दुवै एकअर्कालाई भीषण क्रोधको आँखाले हेराहेर गरिरहेका थिए। यसको फलस्वरूपबीच सडकमा तनाव उत्पन्न भएको थियो। घना तनाव। यसै बखत दृश्यमा एउटाअर्काे व्यक्ति आएर ठिंग उभियो, ‘के भइरहेको छ हो, मित्रहरू?’
‘केही होइन।’ पहिलोले रुष्टतामै भन्यो।

‘हामी एकताको कुरा गरिरहेका थियौं।’ अर्काेले सफासफी उत्तर दियो।‘के एकता भइसक्यो र?’ तेस्रोले चकित भई दुवैका अनुहारमा पालैपालो गरी हेर्‍यो।‘हामीले त चाहेको हो।’ पहिलोले अर्काेतिर देखायो, ‘तर उहाँहरूका पार्टीको सहयोगभइरहेको छैन।’‘यो सरासरी गलत हो।’ अर्काेको निधार खुम्चियो, ‘उहाँहरूकै पार्टीले एकतानगरिरहेको हो।’

‘वाहियात कुरो नगर्नाेस्।’‘के वाहियात कुरा?’‘शान्त–शान्त !’ तेस्रोले दुवैलाई चुप लगाउन खोज्यो, ‘अहिले तपाईहरूका पार्टीएकताको के अवस्था छ, त्यो भन्नोस् मलाई मित्रहरू।’‘उहाँहरूले एकता गर्न चाहेकै होइन।’‘यो तपाईहरूका आफ्नैकुरो हो।’‘नचाहिँदो कुरो नगर्नाेस् है।’‘बढ्ता नहोऊ, कांग्रेसी पिठ्ठु।’
‘चुऽऽप विदेशी दलाल !’एकाएक ठूलो–ठूलो आवाजमा भनाभन हुनलागेकोले बाटो हिंँड्नेहरू आकर्षित भए।(रोकिए) र केही बेरमै सडकमा एउटा सानोतिनो हुलको निर्माण भयो। यही हुलबाटएकजनाले बाझाबाझ रोक्न खोजिरहेको ‘तेस्रो’सँग सोध्यो, ‘के भइरहेको हो दाइ?’‘केही होइन।’ तेस्रोले गम्भीर स्वरमा प्रश्नकर्तालाई जवाफदियो, ‘यो वाम एकता भइरहेको हो, भाइ।’

Esewa Pasal

प्रकाशित : माघ २७, २०७४ ०७:५७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

नसा रोगबारे भ्रम

डा. कपिलमणि केसी

काठमाडौँ — आजभोलि नसा च्यापिने रोगसँंग धेरै मानिस परिचित छन्। मानिसको संवेदनशीलता यति धेरै बढिरहेको छ कि शरीरको टाउकोदेखि खुट्टासम्म कुनै अंगमा दुखाइ भए नसाको कारणले हो भनेर बुझ्ने परम्परा बढ्दो छ।

घुँडा दुख्ने कुनै–कुनै बिरामीलेआफूलाई घुँडाको नसा दुखेको बताउँछन्। वास्तवमा घुँडाको नसा भनेर बिरामीलाईआफै थाहा हुने सम्भावना कम हुन्छ। मानव शरीरको घँुंडामा नसामात्र नभएरछाला, मासु, लिगामेन्ट, टेन्डन र हड्डीजस्ता चिज हुन्छन्। त्यसकारण पनि कुनैअंगमा दुखाइ भए त्यो नसाले हो वा होइन भनेर सबैले बुझ्नुपर्छ।

घुँडामा भएको दुखाइ नसाले मात्र नभएर हड्डी खिएर, लिगामेन्ट च्यातिएर, मासुतन्किएर, टेन्डनमा समस्या भएर, युरिक एसिड, बाथ लगायत अरू थुप्रै कारणलेहुनसक्छ। नसाले भएको दुखाइ ढाडबाट सुरु भएर घुँडा हुँदै खुट्टासम्म पुग्छ। हड्डीखिएको दुखाइ सुरुको अवस्थामा पलँेटी मारेर बस्दा, टुक्रुक्क बस्दा, भर्‍याङमातलमाथि गर्दा गाह्रो हुने, बसेर उठ्दा अप्ठ्यारो हुने वा हात टेकेर मात्र उठ्न सक्नेहुन्छ। दुखाइ एक ठाउँमा मात्र सीमित नभएर घुँडाको अगाडि–पछाडि, साइड–साइड वाकहिलेकाहीं तिघ्राको मासुसम्म पनि हुन्छ। बिरामीले दुखाइ हड्डीबाट भएको नभईमासु वा नसाबाट भएको महसुस गर्ने भएकाले यो समस्या हड्डी खिएर हो भनेरस्वीकार गर्न गाह्रो हुन्छ। लिगामेन्ट च्यातिएर र मासु तन्किएर हुने दुखाइमा लडेकोपृष्ठभूमि हुन्छ। त्यसैगरी युरिक एसिड र बाथको समस्या भए कुनै कारणबिनाअचानक घँुडा सुन्निने र दुख्ने हुन्छ।

सामान्यतया मानव शरीरमा ढाड र घांँटी पछाडिको मेरुदण्डको हड्डीमा नसाच्यापिन सक्छ। अझै विस्तृत रूपमा भन्दा मेरुदण्डमा भएका हड्डीहरूको बीचमारहेको कुरकुरे हड्डी अथवा डिस्क पछाडि सरेर नसा च्यापिन्छ। यी बाहेक मेरुदण्डकोहड्डी भाँच्चिएर, हड्डी पलाएर वा दुई हड्डीहरूको बीचमा अवस्थित नसा पास हुनेबाटो साँंघुरो भएर पनि नसा च्यापिन सक्छ। ढाडको नसा च्यापिँदा दुखाइ ढाडबाटसुरु भएर दायाँ वा बायाँ खुट्टाको पैतलासम्म पुग्छ। दुखाइको मात्रा यति बढी हुन्छकि बिरामी सुत्दा, कोल्टे फर्कंदा, हिँडडुल गर्दा वा अरू सामान्य प्रकृतिका दैनिककाम गर्न पनि निकै कठिनाइ हुन्छ। दुखाइका साथसाथै तिघ्रा र खुट्टाका केहीभागमा छुएको थाहा नहुने, झमझम गर्ने, लाटो हुने, पूरा तागत नभएको जस्तोमहसुस हुन्छ र सुतेर खुट्टालाई सिधा बनाई माथि उठाउन गाह्रो हुन्छ। ठूलोसाइजको कुरकुरे हड्डी पछाडि सरेर ढाडमा भएका धेरै नसा एकैपटक च्यापिएदिसा–पिसाब भएको पनि थाहा नहुन सक्छ जसलाई कौडा इक्वेना सिन्ड्रम भनिन्छ।

यो नसा च्यापिएको एकदमै गम्भीर अवस्था हो, जसमा ४८ घन्टाभित्र शल्यक्रियानगरे दिसा–पिसाब गर्ने र खुट्टा चलाउने नसा पूर्णरूपमा बिग्रन सक्छ। घाँंटीपछाडिको हड्डीमा दुई तरिकाले नसा च्यापिन सक्छ। धेरैजसो बेला हातमा जाने नसाच्यापिँदा दुखाइ घांँटीबाट सुरु भएर पाखुरा, कुहिना हुँदै हातसम्म पुग्छ। हातकोकुनै निश्चित भागमा छोएको राम्रोसंँग थाहा नहुने वा झमझम गर्ने हुन्छ। घांँटीपछाडि भएको मूल नसा वा स्पाइनल कर्ड नै च्यापिए बिरामीहरू अनियन्त्रित भएरहिँड्ने वा रक्सी खाएको मान्छेजस्तै हिँड्ने, हातखुट्टा आफ्नो नियन्त्रणमा राख्ननसक्ने र दिसा–पिसाब पनि नियन्त्रण गर्न नसक्ने हुन्छ, जसलाई सर्भाइकलमाएलोप्याथी भनिन्छ। यस्तो अवस्थामा पनि शल्यक्रिया गरेर मात्र मूल नसालाई
बिग्रनबाट बचाउन सकिन्छ।

यी बाहेक पाखुरा, कुहिना, नाडी, तिघ्राको माथिल्लो भाग र कुर्कुच्चानेर पनि नसाच्यापिन सक्छ। पाखुरानेर भएको नसा, जसलाई रेडियल नर्भ भनिन्छ, च्यापियो भनेनाडीको जोर्नीबाट हातलाई माथि उठाउन सकिँदैन र बूढी औंलाको बेसमा छोएकोथाहा हँुदैन। कुहिनाको भित्री भागमा रहेको अल्नार नर्भ भन्ने नसा च्यापिए कान्छीऔंलाको पूरा भाग र साहिली औंलाको आधा भाग लाटो हुनुका साथै हत्केलाकोवरिपरि भएको मासु सुक्दै जान्छ। यसका साथै हातको तागत पनि कम भएकोमहसुस हुन्छ। नाडीनेर भएको मेडिएन नर्भ भन्ने नसा च्यापिने अवस्थालाई कार्पलटनेल सिन्ड्रम भनिन्छ। यो समस्या शरीरको तौल ज्यादा भएका, कम्प्युटरमालगातार काम गर्ने, थाइराइडको समस्या भएका र गर्भवती भएका महिलालाई बढीहुन्छ। यो समस्या भए बूढी औंलाको साइडतिर भएका तीनवटा औंलामा लाटो हुने,झमझम गर्ने र दुखाइ हुने हुन्छ। दुखाइ विशेषगरी रातको समयमा हुने गर्छ रदुखाइकै कारणले बिरामीहरू निद्राबाट पटक–पटक उठ्ने र हातलाई झड्काउने गर्छन्।

त्यसैगरी तिघ्राको माथिल्लो भागमा घँुंडानेरको कमन पेरोनिएल भन्ने नसाच्यापिए खुट्टा कुर्कुच्चाको जोर्नीबाट माथि उठाउन सकिँदैन र खुट्टा लत्रिएरहिँड्नुपर्ने हुन्छ। कुर्कुच्चाको जोर्नीनेर भएको प्लान्टर नर्भ भन्ने नसा च्यापिएपैतालाको भाग दुख्ने र झमझम गर्ने हुन्छ।लक्षणहरूलाई राम्रोसंँग अध्ययन गरिसकेपछि कुन समस्या नसाले हो र कुन समस्याअरू कारणले हो भनेर छुट्याउन गाह्रो हुँदैन। प्राय:गरी बिरामीले औषधी पसलमाकाम गर्ने फर्मासिस्ट र नजिकको स्वास्थ्य केन्द्रका कर्मचारीसंँग सरसल्लाह लिनेगर्छन्। उनीहरूलाई सही विषयको विशेषज्ञ डाक्टरकहाँ पठाउने सल्लाह दिनुपर्छ।

विशेषज्ञ चिकित्सकहरूले पनि आफ्नो विषयभित्र नपरेका बिरामीलाई सबै जांँचएकैपटक गराएर हेर्नुभन्दा सम्बन्धित विभागका चिकित्सकलाई रेफर गर्दा राम्रोहुन्छ। यसो गर्दा बिरामीलाई आर्थिक भार कम पर्नुका साथै उपचार छिटोछरितो रगुणस्तरीय बन्छ।
डा. केसी अर्थोपेडिक सर्जन हुन्।

प्रकाशित : माघ २७, २०७४ ०७:५२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT