भूकम्पमा भत्किएको घर बनाउन सस्तो व्याजदरमा ऋण

रोशन अधिकारी

काठमाडौं — भूकम्पबाट घर ध्वस्त–क्षतिग्रस्त भएकालाई नयाँ निर्माण गर्न २ प्रतिशत ब्याजमै बैंक–वित्तीय संस्थाबाट ऋण दिइने भएको छ । राष्ट्र बैंकको बुधबारको निर्णयअनुसार काठमाडौंभित्र २५ लाख रुपैयाँ र बाहिर १५ लाख रुपैयाँसम्म प्रति ध्वस्त–क्षतिग्रस्त घरलाई यस्तो ऋण दिइने भएको हो ।


‘भूकम्पका कारण घर ध्वस्त–क्षतिग्रस्त हुनेले २ प्रतिशत ब्याजमै ऋण पाउने भएका छन्,’ राष्ट्र बैंकका प्रवक्ता मीनबहादुर श्रेष्ठले भने ।
वाणिज्य बैंक, विकास बैंक र वित्त कम्पनीबाट यस्तो ऋण लिन सकिनेछ । यो रकमबाट जग्गा भए काठमाडौंभित्र पक्की एकतले घर ठड्याउन पुग्छ । ऋणको प्रक्रिया केहि दिनभित्रै टुंगो लगाइने भएको छ ।  
राष्ट्र बैंकले बैंक वित्तीय संस्थालाई शून्य प्रतिशत ब्याजदरमा पुनरकर्जा उपलब्ध गराउने भएपछि भूकम्पपीडितलाई यस्तो सहुलियत मिल्ने भएको हो । ‘पहिलोपटक शून्य ब्याजदरमै पुनरकर्जा उपलब्ध गराउन लागेका हौं,’ श्रेष्ठले भने ।
बैंकले ग्राहकलाई दिएको ऋणलाई धितो मानेर राष्ट्र बैंकले पुनरकर्जा उपलब्ध गराउँछ । सामान्यतया पुनरकर्जाको ब्याजभन्दा तीन प्रतिशत विन्दु बढी ब्याज लिएर बैंकले लगानी गर्छन् । तर महाभूकम्पको क्षतिपछि बैंकले  सामान्य अवस्थाभन्दा एक प्रतिशत विन्दु कम
ब्याजमै ऋण दिन मानेका हुन् । यही दुई प्रतिशत ब्याजबाटै बैंक वित्तीय संस्थाले नाफा, प्रशासनिक खर्चलगायत व्यवस्थापन गर्नेछन् । सामान्य अवस्थामा पछिल्लो समय घरकर्जा ब्याज साढे ७ प्रतिशत हाराहारी थियो ।
राष्ट्र बैंकले सरकारी प्रोत्साहन भएका क्षेत्रमा एक देखि डेढ प्रतिशतसम्मको पुनरकर्जा उपलब्ध गराउँदै आएको छ । तर महाभूकम्पपछि उपत्यकासहित विभिन्न स्थानमा लाखौं घर भत्किएकाले राहतस्वरूप विशेष व्यवस्था गरिएको हो । संयुक्त राष्ट्रसंघको प्रारम्भिक अनुमानअनुसार भूकम्पका कारण मुलुकभर १ लाख ५६ हजार घर पूर्ण ध्वस्त  र एक लाखकै हाराहारीमा क्षतिग्रस्त छन् ।
ऋण लिने प्रक्रिया र आवश्यक कागजातबारे राष्ट्रबैंकले निर्देशन जारी गर्दै छ । ‘केही दिनभित्रै सबै खुलाएर निर्देशन आउनेछ,’ राष्ट्र बैंकका कार्यकारी निर्देशक मनमोहन कुमार श्रेष्ठले भने । भूकम्पबाट प्रभावित जिल्लाका लागि मात्र यस्तो व्यवस्था लागू हुनेछ । ऋण प्रवाह गर्दा तिर्न सक्ने क्षमतासँगै धितो हेरिनेछ । ‘ऋण लिने प्रक्रिया सबै एउटै हो,’ बैंकर्स संघका अध्यक्ष उपेन्द्र पौडेलले भने, ‘ब्याज सहुलियतमात्र दिइएको हो । सामान्य अवस्थामा पुनरकर्जाको अवधि ६ महिनाको मात्र हुने र हालको अवस्थामा त्यसलाई बढाउनुपर्ने आवश्यकता देखिएको उनले बताए ।
बैंकबाट ऋण लिएर बनाइँदै गरेका घर–संरचना समेत भत्केको भए ऋण पुन:संरचनाको सुविधा दिने तयारी छ । ऋण पुन:संरचना गर्दा तिर्ने भाका, म्याद र मात्रा परिवर्तन हुन्छ । ‘तिर्न सक्ने क्षमता भएकाले आवश्यक परेजति रकम लिन सक्छन्,’ प्रवक्ता श्रेष्ठले भने, ‘तर सुविधा उपत्यका भित्रका लागि २५ लाख र बाहिरका लागि १५ लाख रुपैयाँमा मात्र पाइनेछ ।’

प्रकाशित : वैशाख २४, २०७२ ०२:२३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

किरियामा किशोरी

दीपेन्द्र विष्ट

गोकर्ण — ८ वर्षअघि बुबाको मृत्यु भएपछि सुस्मिता र सुस्मा फुपुको घरमा बसेर अध्ययन गर्दै आएका छन् । ‘भूकम्पमा मृत्यु भएका आमा, दिदी र दाजुको क्रिया बस्ने कोही छैनन्,’ सुष्मिता र सुष्माले कान्तिपुरसित भने, ‘त्यसैले हामी दिदीबहिनाले आमा, दिदी र दाजुको काजक्रिया गरेका हौं ।’

‘म बिरामी भइराख्छु, नर्स बन्नुपर्छ, आमा भन्नुहुन्थ्यो’ गोकर्णस्थित मन्दिर परिसरमा क्रिया बसेकी सुस्मिता पण्डितले आमाको भनाइलाई स्मरण गर्दै भनिन्, ‘दिदी बहिनी नर्सिङ अध्ययन गर्नेछौं ।’
भूकम्पमा परी मृत्यु भएका आमा साननानी, दिदी सीता र दाजु समिर पण्डितको काजकिरियामा बसेका छन्, सुस्मिता (वर्ष १५) र सुस्मा (१४) । भूकम्पमा आफ्नै घरमा च्यापिएर साननानी, सीता र समिरको मृत्यु भएको थियो । सिन्धुपाल्चोकको इचोक गाविसस्थित गोहरे गाउँमा दुई तले कच्ची घर भत्किँदा उनीहरुको मृत्यु भएको हो । गोहरे गाउँमा करिब १५० घर ध्वस्त भएका छन् भने २० जनाले ज्यान गुमाएका छन् ।
८ वर्षअघि प्यारालाइसिस रोगबाट बुबाको मृत्यु भएपछि सुस्मिता र सुस्मा भक्तपुरस्थित फुपुको घरमा बसेर अध्ययन गर्दै आएका छन् । ‘भूकम्पमा मृत्यु भएका आमा, दिदी र दाजुको किरिया बस्ने कोही छैनन्’ दुवै दिदीबहिनी सुष्मिता र सुष्माले कान्तिपुरसित भने– ‘त्यसैले हामी दिदीबहिनाले आमा, दिदी र दाजुको काजकिरिया गरेका हौं ।’ भूकम्पमा परेर पाँच जनाको परिवारमा सुष्मिता र सुष्मामात्र जीवित छन् ।
भूकम्पका बेला भक्तपुरमा रहेका सुुस्मिता र सुस्माले आमा, दिदी र दाजुको लाससमेत देख्न पाएनन् । दाहसंस्कारसमेत सहभागी हुन पाएनन् । पढाईमा अव्बल यी दीदीबहिनीको अगाडि एउटै सपना छ, ‘नर्स कसरी बन्ने ?’
भक्तपुरको बालकोटस्थित बालबालिका वोर्डिङ स्कूलमा सुस्मिता कक्षा १० र सुस्मा कक्षा ९ मा अध्ययनरत यी दिदीबहिनीको एउटै लक्ष्य छ भविष्यमा नर्सिङ पढ्ने । ‘आमाले नर्स बनेर समाजको सेवा गर्नुपर्छ भन्नुहुन्थ्यो’ सुस्माले भनिन, ‘आर्थिक स्थिति नाजुक छ । आमाको सपना पुरा कसरी गर्ने होला ?’
समयमै उद्धार गर्न सकेको भए आमा बचाउन सक्ने अवस्था रहेको उनले बताइन् । ‘आमा घाइते भएकी थिइन्, सवारी साधन चलेको भएका बचाउन सम्भावना धेरै थियो, दिदी र दाइलाई दोस्रो दिन निकाले’ उनले भनिन, ‘अब यस्तो विपत्ति सुन्न पनि नपरोस ।’
गाउंकै महेन्द्र उच्च मावि अध्ययनरत सिता कक्षा १२ परीक्षा तयारी थिइन । समिरले सांखुस्थित एभरग्रिन उच्च माविबाट एसएलसीको परीक्षा दिएका थिए ।
गागलफेदीस्थित कुंइकेल गाउँमा फुपाजु गणेशबहादुर कुंइकेलको घरमा बसेर उनी अध्ययन गर्दै आएका थिए । ‘पढाईमा अब्बल, इमान्दार, परिश्रमी थियो, इन्जिनियर बन्छौं भन्थ्यो, स्मरण गर्दै उनले, ‘दैबले लग्यो, कहिल्यै नफर्कने गरि गयो ।’
सुस्मिता र सुस्माको अध्ययन जिम्मा अर्का फुपाजु चोलबहादुर केसी लिएका छन् । ‘बुवाको मृत्युपछि यीनीहरुलाई संगै राखेर अध्ययन गराएका छौं, मेरो पनि आर्थिक स्थिति खासै राम्रो छैन’ उनले भने, ‘अब यीनीहरुको भविष्य कसरी सुन्दर बनाउने झन चिन्ता बढ्यो, पढाइमा राम्रा छन् पढाउने कसरी ?’
आफन्त गुमाएका यस्ता बालबालिको भविष्यप्रति सरकारले गम्भीर हुने पर्ने उनले बताए । ‘सयौं बालबालिकाले अभिभावक गुमाएका छन्, यीनीहरुको जिम्मा सरकारले लिुनपर्छ’ उनले भने । आर्थिक अभावले भविष्यमा नर्स बन्ने सपना पुरा नहोला कि भन्ने दोधारमा छन यी दीदी बहिनी । ‘सरकारले हाम्रा सपना साकार पार्नमा सहयोग गरिदेओस, हाम्रो आग्रह यहि छ’ सुस्माले भनिन, ‘ भविष्यमा केही बन्न चाहन्छौं, ।’
तीन जना अभिभावकको एकैचोटि मृत्यु भएपछि आफ्नो दुई दिदीबहिनीको सहारा कोही पनि छैन् । आफन्त गुमाउंदाको पीडा सहि नसक्नु छ, उनीहरुका लागि । ‘यस्तो विपत्ति, कसैलाई पनि नपरोस’ उनले भनिन, ‘अब घर को भनेर जाने ?’


प्रकाशित : वैशाख २४, २०७२ ००:०९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्