सुन्दर पश्चिम

सुरज कुँवर

काठमाडौं — भारतको उत्तराखण्ड अनि चीनको तिब्बतसँग सीमा जोडिएको सुदूरपश्चिमलाई अहिले सुदूर होइन सुन्दर पश्चिम भनी चिनाउनेहरू निकै छन् । सुदूर भनिएकै कारण विकासमा अन्य क्षेत्रभन्दा पछि परेको उनीहरूको तर्क छ ।

किनकि यो पश्चिमी कुनोको नामको अगाडि सुदूर शब्द थपिएसँगै पर्यटन र पूर्वाधार विकासमा नकारात्मक प्रभाव परेको मानिन्छ । 

दसैंपछि अनि तिहारअघि म कैलाली, कञ्चनपुर हँुदै डोटी, डडेल्धुरा भएर अछाम पुगें । यस बेला यहाँको मुख्य अन्नबाली धान भित्र्याउने सिजन पर्दो रहेछ । यहाँ पनि अन्य क्षेत्रमा जस्तै खेतीपाती महिलाकै काँधमा देखियो । किसानहरू धमाधम धान भित्र्याउन लागिपरेका देखिन्थे ।

तराईका भित्री देहातदेखि लिएर मध्यपहाडको खोच हुँदै बग्ने सेती र बुढीगंगा किनारमा धान काटिसकेका किसान, अर्को हिउँदे बाली गहुँ लगाउन गोरु जोत्दै थिए । सरकारले कृषिमा श्रमिक पलायनको समस्यालाई सम्बोधन गर्न यान्त्रीकरणमा जोड दिएको छ । तर, यहाँ यन्त्रको दाँजोमा कृषि पशु र महिलाकै भरमा देखियो । कलकल बग्ने खोलाबाट सिँचाइ गर्न नसकिएका हेक्टरका हेक्टर बाँझा खेतखलियान देख्दा सरकारको पहुँच नपुगेकै भान भयो । 

सुदूरपश्चिमको दार्चुलादेखि कञ्चनपुर बझाङदेखि कैलालीसम्म देउताको दाँजोमा धेरै देवीका मन्दिर छन् । त्यसैले यो भेगलाई भगवतीहरूको राजधानी पनि मानिन्छ । देवी पूजा हुने पर्व जात्रा धेरै छन् । तर, चाडपर्वमा महिलाहरूमाथिको जिम्मेवारी, चुल्हो, पाहुना खानपान, खेतीकिसानीमा पनि खनजोत र भारी बोकाइमा महिलाकै उपस्थिति बढी देखियो । देवी पूजक पुरुषहरू मदिरा, जुवातास र बकम्फुसे गफमै रमेका देखिन्थे ।

राजनीतिक चेतना अत्यधिक भएको अनि राष्ट्रिय/अन्तर्राष्ट्रिय गैरसरकारी संस्थाहरूका लागि उर्बर मानिने यो भूमिमा घट्दै गएको जातीय छुवाछूत र विभेदले भने समाजमा भइरहेको परिवर्तनलाई देखाउँथ्यो । सबैभन्दा सकारात्मक सञ्चार क्षेत्रमा देखियो । हात–हातमा मोबाइल, सामाजिक सञ्जालसँगको कनेक्टिभिटी, एमएफ रेडियोहरूको बाक्लो उपस्थितिले भने युवा पुस्तालाई एकै ठाउँमा उभ्याएको देखियो । प्रविधिको यो परिवर्तनमा सुदूरपश्चिम सुन्दर पश्चिम देखिन्थ्यो । 

 

प्रकाशित : कार्तिक १८, २०७४ १४:०७
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

तीन भारतीय पक्राउ

सुटर रहेको आशंकामा अनुसन्धान
लालप्रसाद शर्मा

पोखरा — भारतीय प्रहरीको खोजी सूचीमा रहेका तीन भारतीय नागरिक पोखराको सिद्धार्थ चोकबाट पक्राउ परेका छन् । उनीहरुको साथबाट एक नेपाली सहयोगी पनि पक्राउ गरिएको प्रहरी स्रोतले जनाएको छ । प्रहरीका अनुसार उनीहरु ‘सुटर’ रहेको आशंकामा अनुसन्धान भइरहेको छ ।

पसलमा सामान किनिरहेको अवस्थामा शुक्रबार साँझ उनीहरुलाई पक्राउ गरिएको हो । पक्राउ गर्न भारतीय प्रहरीसमेत नेपाल आएको स्रोतले जनाएको छ । नेपाल भारतबीच सुपुर्दगी सन्धी नभएकाले पक्राउ गरेर भारतलाई बुझाउन समस्या पर्ने भन्दै नेपाल प्रहरसँग समन्वय गरी भारतीय प्रहरी आएको स्रोतको भनाई छ । ‘सबै काम प्रहरी प्रधान कार्यालयबाट भइरहेको छ । यहाँ पक्राउमात्र गरिएको हो । अहिले अनुसन्धानको क्रममा छ,’ एक प्रहरी अधिकारीले भने ।

कास्की प्रहरी प्रमुख एसपी अशोक सिंहले पक्राउ गरिएको स्विकार गर्दै अनुसन्धानका क्रममा रहेकाले तत्काल पहिचान नखुलाईएको बताए । ‘भारतीय पक्राउ परेका छन् । अनुसन्धान भईरहेको छ,’ उनले भने, ‘सबै कुरा पछि हुनेछ ।’

प्रहरी स्रोतका अनुसार पक्राउ परहेकाहरु भारतको राजस्थानमा आंतक मच्चाउने गिरोहका सदस्य हुन् । हप्ता असुलीदेखि हत्यासम्मको आरोपमा मुद्धासमेत उनीहरुले खेपिरहेका छन । उनीहरु पोखरामा लुक्न आएका हुनकी अन्य कुनै योजनामा भन्ने विषयमासमेत अनुसन्धान भइरहेको छ ।

प्रकाशित : कार्तिक १८, २०७४ १४:०७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT