समुदायको व्यवस्थापनमा नमुना पदमार्ग 

शब्द/तस्बिर : घनश्याम खड्का

म्याग्दी — जिल्लाको मुख्य लगानीका क्षेत्र निर्धारण गरिएको पर्यटनको विकास गर्न यहाँका समुदाय आफैँ सकृय हुन थालेका छन् । पर्यटन विकास सरकार र व्यवसायीले मात्र होईन, समुदाय आफैँले पनि गर्न सकिन्छ भन्ने देशको एक्लो उदाहरण हो, अन्नपूर्ण–धौलागिरी सामुदायिक पर्यापदमार्ग ।

प्रकाशित : वैशाख २, २०७५ १६:५७

परम्परागत पर्यटनबाट निश्चित व्यक्तिबाहेक समुदायले कुनै लाभ लिन नसकेपछि ‘पर्यावरणीय गाउँ र सामुदायिक पदमार्ग’ नारा सहित गाउँलेहरुले पर्यटकका लागि घरबास (होमस्टे), सामुदायिक होटल/लज सहितको पदमार्ग सञ्चालन गरेका हुन् ।

१४ दिने, ६ दिने र ८ दिने छुट्टाछुट्टै प्याकेजमा पर्यटकले यात्रा गर्न सक्ने सामुदायिक पदमार्ग प्रविधिमैत्री छ । बेनीबाट सुरु हुने पदमार्ग नागी, महरे, फुलबारी, हिस्तान, स्वाँता, खोप्रा र खयरवराह तालसम्म पुग्न सकिन्छ । अन्नपूर्ण–धौलागिरी सामुदायिक पर्यापदमार्गमा अन्नपूर्ण सर्किटका प्रख्याद पदमार्ग घोडेपानी, तातोपानी र घान्द्रुकबाट समेत जोडिएको छ ।

म्याग्दीको अन्नपूर्ण गाउँपालिका– ४ नारच्याङ्ग, ५ शिख/पाउद्धार, ६ खिवाङ्ग, ७ हिस्तान, ८ राम्चे/नागी र पर्वत जिल्लाको जलजला गाउँपालिका, १ बाँसखर्कका समुदाय मिलेर ७ वर्ष देखि अन्नपूर्ण–धौलागिरी सामुदायिक पर्यापदमार्ग सञ्चालनमा ल्याएका हुन् ।

‘सूचना प्रविधियुक्त तर सस्तो, सजिलो र छोटो पदयात्राका लागि यो गन्तव्य उपयुक्त छ । ’ सामुदायिक पदमार्गका कार्यक्रम संयोजक चित्रबहादुर तिलिजाले भने,‘बेनी–नागी–महरे पदमार्ग टि हाउस र क्याप्प ट्रेकको मिश्रण हो । ’

पदमार्गका वस्ती विहीन क्षेत्रहरुमा सामुदायिक गेष्ट हाउस छन । पदमार्ग क्षेत्रमा ६ वटा सामुदायिक लज, ४ वटा सामुदायिक डाइनिङ हल छन् । बाँकी व्यक्तिगत होटल तथा टि हाउस हुन् ।

सामुदायिक लजमा १८ जना नियमित, थप ४ जना सिजनेवल, डाईनिङ्ग हलमा ८ जनाले रोजगारी पाएका छन् । पदमार्ग क्षेत्रका वस्तीमा कम्तीमा १८ घरमा होमस्टे सञ्चालन गरिएको छ । पदमार्ग क्षेत्रमा आउने पर्यटकलाई डुलाउन पर्यटन कार्यालयबाट लाईसेन्स प्राप्त स्थानिय ४ जना गाईड, ५ जना सहायक गाईड र ३५ जना भरियाले नियमित रोजगारी पाएका छन् ।

सामुदायिक पर्यटनबाट अप्रत्यक्ष रुपमा दर्जनबढी व्यवसायले राम्रो लाभ लिएका छन् । गाउँमा पर्यटक आउन थालेपछि महिलाले जंगलमा खेर गैरहेको अर्घेलीबाट नेपाली कागज उत्पादन गरी कागजको गहना, डायरी, नोटबुक समेतका सामाग्री बनाई बेच्न थालेका छन् । त्यसैगरी महिलाहरुले हात बुना नोटप्याड, मोवाईल ब्याग, पर्स, झोला, टोपी लगायतका सामाग्री बनाई बिक्री गर्ने गरेका छन् । पर्यटक आउने थालेपछि तरकारी खेती, स्थानीय फलफुलको जाम, च्याउ खेतीको व्यवसायीक उत्पादन सुरु भएको छ । अन्नपूर्ण गाउँपालिकाका राम्चे, घार र पाउँद्धारमा गरी ३ वटा चीज उद्योग खुलेका छन् ।

‘गाउँमा पर्यटक आउन थालेपछि बारीमा खेर जाने आरुवखडाको जाम बनाएर बेच्न सकेका छौँ । स्थानीय रैथाने गाईको दुधबाट चीज बनाएका छौँ । धेरै दिदीबहिनीले च्याउ खेती र ऊनीधागोबाट हातबुना हस्तकलाका सामाग्री बनाई बेच्ने गरेका छौँ । ’ हिमाञ्चल आमा समूह नागीकी अध्यक्ष समेत रहेकी राममायाँ पुनले भनिन् , ‘स्थानीय जंगलमा पाईने अर्घेली, लोकता र अल्लोबाट नेपाली हाते कागज उत्पादन गरी हाते सामाग्री पर्यटकलाई बेच्न सकेका छौँ ।’

पर्यटकको सेवा सुविधा र आम्दानी व्यवस्थापन गर्न सामुदायिक पदमार्ग व्यवस्थापन समिति र वस्ती अनुसार उप समिति सकृय छन् । पदमार्गका सामुदायिक होटल, लज तथा डाईनिङ हलबाट हुने आम्दानी समुदायको निर्णयले स्थानीय विद्यालय, सडक तथा अन्य सामुदायिक क्षेत्रमा खर्च गर्ने गरिएको छ ।

अन्नपूर्ण र धौलागिरी हिमश्रृंखलामा देखिने सूर्योदय र सूर्यास्तको दृष्य, याक फार्मिङ्ग, जंगल यात्रा, हिमाली ताल र हिमाली वन्यजन्तु एवं पंक्षीहरु हेर्न सकिन्छ । प्राकृतिक सुन्दरताको दृष्यावलोकन तथा जैविक विविधता युक्त पदमार्गमा वर्षेनी पर्यटकको संख्या बढ्दै गएको छ ।

व्यवस्थापन समितिका अनुसार सन् २०१६ मा ८ सय जना पर्यटक भ्रमण गरेकामा सन् २०१७ मा बढेर एक हजार १७ जना आए । यस वर्षको मार्च महिनाका लागि अहिल्यै एक सय ७० जनाले बुकिङ गरेका छन् । सबै लजहरु २० बेड क्षमताका हुन् । पर्यटकको संख्या बढ्दै गएपछि सिजनमा बास बस्न समेत समस्या हुन थालेको छ ।

‘बेड क्षमता कम भएकोले सिजनमा ट्रे्किङ कम्पनी र गाईडहरुलाई पर्यटक राख्न प्रेसर हुन्छ । अग्रिम बुकिङ् नगर्ने कम्पनी र गाईडलाई तनाव हुन्छ ।’ खोप्रा सामुदायिक लजका मेनेजर नविन पुनले भने, ‘पाहुना बढी हुँदा २०–२५ जनालाई किचन र टेन्टमा राख्छौं । ’

सामुदायिक पर्यापदमार्गमा आउने पर्यटकको संख्या बढेपछि सञ्चालित लजको क्षमता दोब्बर पार्न काम सुरु भएको छ । खोप्रामा एक फ्रान्सेली संस्थाको सहयोगमा थप ३० बेड क्षमताको होटल बन्दै छ । नागीमा पनि अर्को २० बेड क्षमताको लज निर्माण चरणमा छ । महरे, ढाँडखर्क र बयलीमा पनि सर्वे भैरहेको छ । फुलवारीको सामुदायिक नजिकै अर्को ब्यक्तिगत होटल समेत भएकोले समस्या छैन ।

पर्यटन मन्त्रालयले स्वीकृतगरी गन्तव्य नेपाल कार्यक्रम भित्र समावेश अन्नपूर्ण–धौलागिरी सामुदायिक पर्यापदमार्गको भौतिक पूर्वाधार तयार पार्न ट्रेकिङ्ग एशोसिएसन अफ नेपाल (टान), होटल एशोसियसन नेपाल (हान), संयुक्त राष्टसंघिय विकास कार्यक्रम/लघु उद्यम विकास कार्यक्रम (मेडेप)ले सहकार्य गरेका हुन् । पदयात्रा मार्गमा आवश्यक होटल, बाटो आदी पूर्वाधार बनेका छन् । पदयात्रा क्षेत्रमा पर्याप्त खाना तथा आवास एवं बाटो घाटो मर्मत सुधार गरिएपछि यो ट्रेकिङ रुट पर्यटकका लागि निकै आरामदायी बन्न थालेको हो । पदमार्गमा पर्ने असजिला बाटो फराकिलो बनाइएको छ । ठाउँ–ठाउँमा सफा पिउने पानीको प्रबन्ध पनि गरिएको छ ।

ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

कतारमा सामूहिक रुपमा नयाँ वर्षको शुभकामना आदनप्रदान 

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — गैरआवासीय नेपाली संघ, कतारको समन्वयमा ४५ वटा संघसंस्थाहरुको संयुक्त आयोजनामा नयाँ वर्ष २०७५ शुभकामना आदान प्रदान भएको छ । 

एनआरएनए एनसीसी कतारका अध्यक्ष नगेन्द्र पोखरेलको सभापतित्वमा सम्पन्न कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै कतारका लागि नेपाली राजदूत रमेशप्रसाद कोइरालाले कतारमा आवश्यकता रहेको नेपाली हाउस बनाउन पहल भइरहेको बताए।

एनआरएनए मध्यपूर्व संयोजक आरके शर्मा, नेपाली प्रवासी मञ्च कतारका कार्यवाहक अध्यक्ष द्रोणबहादुर बस्नेत, नेपाली जनसम्पर्क समिति महामन्त्री अजिज अलि, जनप्रगतिशील मञ्चका सहसंयोजक राजु डुम्रे, तराई/मधेस प्रवासी मञ्चका अध्यक्ष हुसेन खान, अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली समाजका संयोजक देव परियार, नेपाल प्रवासी आदिवासी जनजाती महासंघका महासचिव शिव भुजेल, दलित एकता सञ्जाल, राष्ट्रिय समन्वय समिति कतारका अध्यक्ष किरण परियारले शुभकामना मन्तव्य राखेका थिए।

कार्यक्रममा स्थानीय कलाकारहरुले आ-आफ्ना प्रस्तुति गरेका थिए। नेपाल प्रवासी तामाङ समाजबाट सेलो नृत्य र गायन, नेपाल मगर संघबाट हुर्रा नृत्य, तमु समाजबाट सालैजो नृत्य, प्रदेश नं. १ जिल्ला संस्थाको तर्फबाट संखुवासभा समाजवाट मारुनी नृत्य र धनकुटा प्रवासी सेवा समाज कतारबाट गायन, प्रदेश नं २ बाट मैथली नृत्य, प्रदेश नं ३ बाट क्यारी केचर, प्रदेश नं. ४ बाट सामुहिक कौडा नृत्य, प्रदेश नं. ६ र ७ बाट देउडा नृत्य प्रस्तुत गरिएको थियो।

एनआरएनए एनसीसी कतारका प्रथम उपाध्यक्ष तथा संघ–संस्था समन्वय समितिका संयोजक तेज कटुवालले विभिन्न पक्षबाट प्रत्यक्ष अप्रत्यक्ष सहयोगबाट प्रवासमा नेपालीले सामुहिक रुपमा नयाँ वर्ष मनाउन पाएको बताए।

एनआरएन महासचिव बुधवल गुरुङका अनुसार कतारमा स्थापित विभिन्न संघसंस्थाले साझा संस्थाको रुपमा गैरआवासीय नेपाली संघ रहेकोले विभिन्न समयमा चरणबद्ध रुपमा सामूहिक कार्यक्रमहरुको समन्वयकारी भूमिका निर्वाह गर्दै आएको छ।

प्रकाशित : वैशाख २, २०७५ १६:५०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT