सीप सिक्दै अग्निपीडित महिला

‘आगोले खाएको उजाड बस्ती दिनभर हेरिरहनुभन्दा त सानोतिनो सीप सिक्नु उचित लाग्यो’
कान्तिपुर संवाददाता

सुनसरी — आगलागी भएपछि उजाड बनेको बस्तीको एउटा कुनामा आगोले खाएको टिनको छानोमुनी सुकदेवी चौधरी र सरिता चौधरी बाँसको मुढा बनाउने तरिका सिक्न अचेल व्यस्त छन् । दैनिक चार घण्टा उनीहरूका आैंलाहरू चलिरहन्छन् ।

उनीहरूको नजिकै बसेका ललिता चौधरी, गीता चौधरी, चानोदेवी उराव र रीतादेवी चौधरी पनि हंसी मजाक गर्दै सानो छुरीले बाँस खिप्न व्यस्त हुन थालेका छन् । खिपेको बाँसमा डोरी छिराउँदै सुकदेवीले भनिन्, ‘आगोले खाएको उजाड बस्ती दिनभर हेरिरहनुभन्दा त सानो तिनो सीप सिक्नु उचित लागेर मुढा बनाउने कला सिकेको हो ।’ सीप सम्बन्धी उनको भनाइलाई अरू महिलाहरूले पनि ‘हो मा हो’ थपे ।

गत चैत ३ गते बेलुका मधुवनमा आगलागी भएको थियो । मानवीय क्षति नभए पनि लाखौंको धनमाल आगोमा खरानी भएको थियो । तिनै आगलागी पीडित महिलाहरूलाई लक्षित गरेर घरेलु तथा साना उद्योग कार्यालय सुनसरी र लघु उद्यम विकास इनरूवाको सहयोगमा मुडा, ढाकी र नाङ्लो बनाउने तालिम सुरु गरिएको हो ।

Yamaha

आगलागी भएपछि विभिन्न दाताहरू र संघसंस्था र बराह क्षेत्र नगरपालिकाले केही महिना पुग्ने खाद्यान्न, लत्ताकपडा, भाँडावर्तन, टिनको पातो दिए पनि आर्थिकरूपमा आत्मनिर्भर हुन उनीहरूलाई व्यावहारिक सीपमूलक तालिम दिएको हो । तालिममा सहभागी अधिकांश महिलाहरू यसअघि कुनै पनि सहभागितामुलक व्यावहारिक तालिममा भाग लिएका थिएनन् ।

आर्थिक, सामाजिक, सांस्कृतिक र राजनैतिक रूपमा पनि धेरै पछि परेका चौधरी, सरदार, उराव समुदायका महिलाहरूले यसअघि अवसर नपाएर पनि कुनै पनि सीपमूलक तालिममा उनीहरूलाई सहभागी गराइएको थिएन । तालिममा सहभागी सन्भा सरदारले भनिन्, ‘मुढा, नाङ्लो, ढाकीजस्ता घरमा प्रयोग हुने सामान बनाउने तालिम पहिले सिक्न पाएको थिएन । पहिले जानेको भए यति सारो बेरोजगार हुने थिएनौं, केही न केही त बनाएर सानो तिनो व्यापार गर्ने हुन्थ्यौं होला ।’

बाँसका मुढा, नाङ्लो र ढाकी बनाउने तालिमलाई आगलागी पीडित महिलाहरूले सीप सिक्ने र निकट भविष्यमा सानोतिनो व्यवसाय गर्ने अवसरका रूपमा लिएको बताए । सरिता चौधरीले भनिन्, ‘आगलागी भएपछि कतिपयका लोग्ने (पति) परिवारको जीविका चलाउन इटहरी, धरान, विराटनगर, इनरूवातिर रोजगारी गर्न बाहिरिएका छन् । दाताले सधैं दिदैन । आफैं गरिखान त सीप नै चाहिन्छ भन्ने भर्खर बुझ्न थालियो ।’

एक महिनासम्ममा सवैले मुढा, नाङ्लो र ढाकी बनाउन जान्ने हुने लघुउद्यम विकासबाट आएका प्रशिक्षक निलकुमार राईले बताए । उनका अनुसार जानी सकेपछि कम्तिमा दैनिक दुइटा मुढा तयार गर्न सक्ने छन् । बजारमा एउटा मुढाको मूल्य दुई सय पचासदेखि चार सयसम्म पर्छ । उनले भने, ‘आगलागी पीडित परिवारका खेतीबारी छैन । जीविका चलाउने अरू माध्यम नभएपछि यस्तै सानातिना व्यवसाय गरेर पनि जीवन धान्न प्रेरित गर्न यो तालिममा सहभागी गराइएको हो ।’

पीडितमध्ये कतिपय केही चलाख महिलाहरू भने सीपमुलक तालिममा सहभागी छैनन् । तालिम आयोजकले दैनिक भत्ता नदिएकाले सहभागिता नजनाएको तालिममा सहभागी महिलाहरूले बताए ।

प्रकाशित : जेष्ठ ३, २०७५ ०९:४०
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

एकै ठाउँ भेटिए ह्वीलचियर र साइकलयात्री

रमेशचन्द्र अधिकारी

धनकुटा — ह्वीलचियर र साइकलयात्रीको एकै पटक संयोगको भेट भएको छ । दुवैले नेपाललाई चिनाउने उद्देश्य बोकेका उनीहरू फरक फरक यात्राका क्रममा निस्किए पनि धनकुटामा एकै ठाउँ भेट हुने संयोग मिलेको हो ।

ह्वीलचियरबाट विश्व यात्रामा निस्किएका यात्री तेजबहादुर कार्की । तस्बिर : रमेशचन्द्र

ह्वीलचियरबाट विश्व शान्ति यात्रामा निस्किएका तेजबहादुर कार्की र धार्मिक पर्यटन प्रवद्र्धनमा पहिलो चरणमा नेपाल यात्रामा हिंडेका ओमप्रकाश बानियाँको बुधबार भेट भएको हो । दुवैले एकापसमा सफल यात्राका लागि शुभकामना साटासाट गरेका छन् । ओखलढुंगा निवासी कार्की बसका चालक थिए ।

२०५७ सालमा धादिङको जोगिमारामा बस दुर्घटनामा परी उनले दुवै खुट्टा गुमाएका हुन् । २०६१ सालदेखि ह्वीलचियरयात्री भएर विश्व भ्रमणमा निस्किएका उनले नेपालका ७२ जिल्लासँगै विभिन्न ३४ राष्ट्रको भ्रमण गरिसकेको बताए । ४ छोरा र २ छोरीका बाबु कार्कीलाई श्रीमती प्रेरणा मैनाली कार्कीले पदयात्रामा साथ दिएकी छन् । ‘कुनै पनि व्यक्तिले अपांगताका कारण निराशाको अवस्था बेहोर्नु नपरोस् भन्दै उदाहरणीय काम गर्न सकिने विश्वासले यात्रामा निस्किएको छु।’ उनले भने, ‘आत्माविश्वास भए हामी असाधारण काम पनि गर्न सक्छौं भन्नेमा विश्वस्त छु ।’ कार्कीले यात्राको क्रममा निस्किएका बानियाँलाई धाप मार्दै शुभेच्छा प्रकट गरे । कार्की दोस्रो चरणमा विश्वयात्राका क्रममा हिंडेका हुन् । उनलाई जिल्लामा जिफन्ट आबद्ध महिलाले सम्मान गरी आर्थिक सहयोगसमेत उपलब्ध गराएका छन् । शान्तिका लागि विश्व भ्रमणमा निस्किएका कार्कीलाई जिफन्ट र फाफुन सम्बद्ध श्रमिक महिलाले सहयोग संकलन गरी ३० हजार पाँच सय रुपैयाँ हस्तान्तरण गरेका हुन् ।

संकलित रकम मदनचौकमा कार्यक्रम गरी ह्वीलचियरयात्री कार्कीलाई हस्तान्तरण गरे । यात्रामा साथसहयोग पाएकाले आफ्नो यात्रा सफल भएको बताए । यसैगरी साईकल यात्राका क्रममा नेपाल भ्रमणमा निस्किएका सुनसरीको बराहक्षेत्र गाउ‘पालिका ५ का २७ वर्षीय बानियाँले आफू जन्मिएको जिल्ला धनकुटामा पुग्दा भावुक बन्दै आँसु खसाले । बाल्यकालमा धनकुटाबाट परिवारसाथ बसाइँसराइका क्रममा सुनसरी पुगेका थिए । उनी १६ दिनअघि साइकल यात्राको रुपमा निस्किने क्रममा जन्म जिल्ला पुगेका हुन् ।

ह्वीलचियरबाट विश्व यात्रामा निस्किएका साइकलयात्री ओमप्रकाश बानियाँ धनकुटामा । तस्बिर : रमेशचन्द्र

पहिलो चरणमा सात प्रदेशको यात्रा गर्न हिंडेका उनी १ नं.प्रदेशको यात्राको क्रममा चौथो जिल्ला पार गर्दै धनकुटा पुगेका छन् । साढे ६ वर्ष वैदेशिक रोजगारमा रहेर डेढ महिना अघि मात्र स्वदेश फर्किएका उनले साइकल यात्रीको रुपमा सुनसरी, झापा, मोरङपछि धनकुटा पुगेको बताए ।

दुई दिनको बसाईमा उनले साहित्यकार झमक घिमिरे, जिल्लास्थित प्रशासन प्रमुख, राजनीतिक दल, सञ्चारकर्मी लगायत आफ्नो गाउ‘ कागतेमा आफन्तसंग भेटघाटमा बिताए । पहिलो चरणमा नेपाल यात्रापछि आगामी दशैंदेखि विश्व यात्रामा निस्कने तयारी गरेका छन् । बानियॉले ह्वीलचियर यात्री कार्कीसंग भेटेर आफ्नो यात्राको लागि प्रेरणादायी भएको बताए ।

प्रकाशित : जेष्ठ ३, २०७५ ०९:३९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT