अलैंची खेती रोज्छन् महिला

कान्तिपुर संवाददाता

ताप्लेजुङ — महिला र पुरुषका लागी समान पारिश्रमिक हुने भएकाले श्रमिक महिलाको पहिलो रोजाइ अलैंची खेतीमा हुने गरेको छ । कानुनमा समान ज्यालाको व्यवस्था भएपनि सबैतिर लागू भएको छैन ।

ताप्लेजुङको सिरिजंघा गाउँपालिका १ सिनामका एक दम्पती गोबर मल व्यवस्थापन गर्दै । तस्बिर : आनन्द

फुङलिङ नगरपालिका १० फुरुम्वुकी रुपा लिम्वूले भनिन, ‘मैले समान ज्याला त अलैंचीमा काम गर्दा मात्रै पाएको छु, मकै गोडा, धान रोप्ता, उठाउदा वा अरु काम गर्दा कहिल्यै पाएको छैन ।’ दिनभरी सँगै ढुङगा कुटेर डोकामा बोक्तापनि नपाएको उनले दुखेसो गरिन ।

तर धुंवारहित चुल्हो बनाउँदा भने पुरुषको तुलनामा बढी पारिश्रमिक लिएको पनि सुनाइन् । ‘एकैदिनमा दुई हजारसम्म लिएकी छु तर त्यो महिला भएकाले नभएर मेरो विशेष दक्षताले पाएकी हुँ ।’ चुलो बनाउने दक्षता नभएको भए पाउने अवस्था नहुने उनले बताइन् ।

Yamaha

उन्नति समावेसी कार्यक्रम अन्तर्गत नेपाल महिला उद्यमी संघले आयोजना गरेको ‘समान कामका का लागी समान ज्याला’ कार्यक्रममा महिला उद्यमी संघका अध्यक्ष लिलादेवी वोखिमले महिलाहरूले आवाज उठाउन सक्नुपर्नेमा जोड दिएकी थिइन् ।

यस्को कानुनी प्रक्रियाका विषयमा वडाका महिलाहरूलाइ यसअघि तीन पटक अनुशिक्षण गरिएको थियो । टोल टोल छुट्याएर दक्ष प्रशिक्षक मार्फत जानकारी गराइएको उद्यमी संघका कार्यक्रम निर्देशक किरण पौडेलले बताए ।

‘हामीले नगरपालिकाका प्रमुखदेखि वडा सदस्य र महिला संघसंगठनका प्रतिनिधिसम्मलाई बुझाएका छौं,’ वोखिमले भनिन्, ‘श्रम गर्ने श्रमिक महिलालाई पनि जानकारी गराएका छौं, अव जागरुक हुने पालो श्रमिक महिला आफ्नै हो ।’ आफूहरूले पनि सहयोग गर्ने उनले बताइन् । रुद्रकला लिम्वूले भने पुरै श्रम गर्ने र श्रममा लगाउने नभएकाले यस्तो विभेद भएको बताइन् । ‘म पनि अर्काको मेला जान्छु र मेरोमा पनि काम गर्न बोलाउँछु । आफुले वरावरी लिंदा अरुलाई पनि तेसरी नै दिनुपर्छ, त्यसैले पनि आवाज उठाउने कोही नभएको हो,’ रुद्रकलाले भनिन्, ‘खै अब पनि कस्ले बराबरी गर्छ होला र ?’ फुरुम्वू मात्रै नभएर तेल्लोक लगायत जिल्लाभरीको अवस्था यस्तै रहेको छ । महिला संघले यसअघि तेल्लोकमा गरेको कार्यक्रममा पनि यस्तै गुनासो गरेका थिए ।

अलैंची टिप्ता, छोडाउदा, भट्टी लगाउदा भने महिला पुरुषले समान ज्याला पाउने गरेका छन् । टिप्दा आठ सयदेखि एक हजार, छोडाउदा र भट्टी लगाउदा समान पाँच सय रुपैयाँ दिने गरिएको छ । अलैंची ओसार्नेले भने किलोको आधारमा पाउने गरेका छन् । मकै गोड्दा, धान रोप्ता वा अरु काम गर्दा भने दोब्बर बढी अन्तर रहेको छ । पुरुषले पाँच सय रुपैयाँ पाउँदा महिलाले ठाउँअनुसार दुईदेखि तीन सय रुपैयाँ मात्रै पाउने गरेका छन् ।

प्रकाशित : जेष्ठ ३, २०७५ ०९:४२
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

४ नाबालकको बिचल्ली

बाबुआमाकै निधनपछि सहारा दिने कोही भएनन्
यो बज्रपातले चाहेर पनि पढाइ अघि बढाउन उनीहरूले कुनै उपाय देखेका छैनन्
कान्तिपुर संवाददाता

इलाम — आमाबाबुको निधनपछि मोरङ ६ रम्याङका ४ बालबालिका बिचल्लीमा परेका छन् । २ वर्षअघि अल्पायुमा नै टिकाबहादुर राईको निधन भयो । बालबालिकाको संरक्षण गर्दै आएकी भीमकुमारी रायको पनि वर्ष दिनअघि निधन भएपछि बालबालिकाको लालनपालनदेखि पढाईसम्म प्रभावित भएको छ ।

बावु आमाको निधनपछि यी बालबालिकाको कलिलो दिमागमा नराम्रो छाप बस्यो । यो बज्रपातले चाहेर पनि पढाई अघि बढाउन उनीहरूले कुनै उपाय देखेका छैनन् । बाबुको निधनपछि जसोतसो आमाले घर चलाएर सवैलाई विद्यालय पठाएकी थिइन । अहिले सबै अभिभारा जेठा छोराको काँधमा आएको छ । अन्य बालबालिका पनि पढाई सकेर साँझ विहान हातमुख जोर्न अन्य काममा लाग्नु पर्ने अवस्था छ । ३ भाई बहिनाको पालनपोषणकालागि ७ कक्षामा पढदै गरेका दाजु रुबिनले विद्यालय छाडे । पैतृक जग्गा समेत पहिरोले बगाएको कारण उनिहरूको भागमा खासै जमिन पनि छैन । अहिले दाजु रुबिन काम गर्न विभिन्न स्थान चहार्छन् ।

अचेल रुबिन घरमा नै रहे पनि अरु बेला घरमा प्रविन र प्रमोस राई मात्र छन् । कान्छो प्रसन बाजेको घरमा बसेका छन् । न्यून आयस्रोत भएको यो परिवारमा परेको पीडाको भागिदार उज्वल भविश्यको पर्खाइमा रहेका बालबालिका हुनुपरेको छ । १६ वर्षका रुविन कामका लागि विभिन्न स्थान चहार्छन् । सानै भएकाले दिगो काम नपाएपछि अरु समस्या भोग्नुपरेको छ । प्रविन ८ कक्षामा अध्ययनरत छन् भने प्रमोस र प्रसन ५ कक्षामा पढ्छन् । यी सवैलाई पोशाक, स्टेसनरी किन्नेदेखि घरमा के खाने भन्ने चिन्ता सधैं हुन्छ ।

‘आफूलाई पढेर प्रगति गरौं भन्ने लागेको छ,’ प्रविनले भने, ‘तर बुवाआमाले छाडेर गएपछि समस्या भयो ।’ दाजुले दु:ख गरेर अहिलेसम्म विद्यालय पठाए पनि कतिन्जेल यसरी चल्छ भन्ने चिन्ताले सताएको उनी सुनाउँछन् । कच्ची घरमा बस्ने यी बालबालिकालाई ठूलो हुरी चल्दा र मुसलधारे बर्षा हुँदा पनि डर लाग्छ । जग्गा जमिन बगाएको पहिरो नजिकको अस्थाई घरमा कतिन्जेल वस्ने उनीहरूलाई चिन्ता छ ।

केहि वर्षअघिदेखि चलेको पहिरोले उनीहरूका बावुको नाममा रहेको धेरै जमिन बगाएको छ । त्यही पहिरोमा लडेर टिकाबहादुरको ज्यान गएको हो । अहिले गाउँकै सरस्वती माध्यामिक बिद्यालयमा उनीहरू अध्ययन गर्छन् । विद्यालय छुट्टीको समयमा सानोतिनो काम गरेर आर्थिक जोहो गर्नुपर्ने अवस्था उनीहरूको छ । पढाइमा राम्रै भए पनि घरायसी अवस्थाले उनीहरूलाई समस्या भएको शिक्षक गोविन्द पौडेलले बताए । ‘बच्चाहरूको जिविकोपार्जन र पढाइलेखाइमा सहज होस भनेर चिनेजानेकालाई उनीहरूको अवस्था सुनाउने गरेको छु,’ उनले भने । शनिबारमात्र विराटनगर आइकेयरले त्यहाँ सञ्चालन गरेको शिविरमा ३ भाइकै आँखासमेत कमजोर पाइएको छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ ३, २०७५ ०९:४१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT