६० प्रतिशत मुद्दा फर्छ्याैट

कान्तिपुर संवाददाता

विराटनगर — जिल्ला अदालत मोरङले यस वर्ष दर्ता भएका मुद्दामध्ये ६० दशमलव १५ प्रतिशत मात्र फैसला गरेको छ । अदालतमा अघिल्लो वर्षको जिम्मेवारी सरेर आएका २ हजार २ सय १३ सहित दर्ता भएको ६ हजार ४ सय ७३ मुद्दा मध्ये मंगलबारसम्ममा ३ हजार ८ सय ९४ मुद्दाको फैसला गरेको छ ।

गत वर्ष मुद्धाको फैसला प्रतिशत ६६ थियो । त्यतिखेर दर्ता भएका ६ हजार ३ सय ८७ मुद्धामध्ये ४ हजार १ सय ७४ को फैसला भएको थियो । जिल्ला न्यायाधीश राजुकुमार खतिवडाले बुधवार पत्रकार सम्मेलन गरी डेढ वर्ष नाघेका २ सय ४२ सहित २ हजार ५ सय ७९ वटा मुद्धा फैसला हुन बाँकी रहेको बताए ।

उनका अनुसार मोरङमा हरेक वर्ष अंश लेनदेन, सम्बन्धविच्छेद र लागूऔषधसम्बन्धी मुद्धा दर्ता हुने क्रम बढिरहेको न्यायाधीश खतिवडाको भनाइ थियो । यस वर्ष स्थानीय र संघीय निर्वाचनमा न्यायाधीश र कर्मचारी परिचालन हुँदा र दरबन्दीअनुसारका न्यायाधीश नहुँदा मुद्धाको फैसला प्रतिशत घटेको उनको तर्क थियो । नौ जना न्यायाधीशको दरबन्दी भएको यो अदालतमा हाल ५ मात्र कार्यरत छन् ।

Yamaha

दर्ता भएका मुद्धामध्ये अंशसम्बन्धी १ हजार ७५ वटा छन् । गत वर्ष यससम्बन्धी ६ सय ९७ वटा मुद्धा दर्ता भएका थिए । उनले भने यस वर्ष अंशका मुद्धा झन्डै ४ सयले बढे । त्यसैगरी गत वर्षको तुलनामा यस वर्ष सम्बन्धविच्छेदसम्बन्धी मुद्धा पनि बढेका छन् । गत वर्ष सम्बन्धविच्छेदका ८ सय १९ वटा मुद्धा दर्ता भएकामा यस वर्ष ८ सय ६६ वटा छन् । तीमध्ये अदालतले ५ सय ८६ वटाको फैसला गरेको छ ।

लागूऔषध ओसारपसार र सेवनमा बढी मात्रामा बालबालिका सहभागी भएको र त्यससम्बन्धी मुद्धा पनि हरेक वर्ष बढ्दो रहेको न्यायाधीश खतिवडाको भनाइ छ । लागूऔषधसम्बन्धी गत वर्ष २ सय ८ वटा मुद्धा दर्ता भएका थिए । यसवर्ष २ सय ८८ पुगेको छ । तीमध्ये २ सय २३ वटाको फैसला भइसकेको उल्लेख गर्दै खतिवडाले भने, ‘यो मुद्धामा १४ देखि १८ वर्षका बालबालिकाको संलग्नता अत्यधिक छ ।’

यीबाहेक यस वर्ष जिल्ला अदालतमा घरेलु हिंसासम्बन्धी दर्ता भएका ७६ मध्ये ३७ मानाचामल भराउने ३ सय ५१ मध्ये १ सय ७९ जबरजस्ती करणीका १ सय ५८ मध्ये ९६ मानव बेचबिखन तथा ओसारपसारका १० मध्ये ४ अपहरण तथा शरीर बन्धकका ७ मध्ये २ र सरकारवादी मुद्धा ४ सय ९० मध्ये ३ सय ४३ वटा फैसला भएको बताइएको छ ।

प्रमाण संकलन र परीक्षण ढिलाइ भएका कारण डेढ वर्ष नाघेका २ सय ४२ वटा मुद्धाको फैसला हुन बाँकी रहेको खतिवडाको भनाइ छ । अदालतले बाँकी थुनुवा मुद्धा ९३ र मेलमिलापबाट १ सय ६१ मुद्धाको छिनोफानो गरेको छ । निरन्तर सुनवाइमा दर्ता भएका ३ सय ५४ मुद्धामध्ये १ सय ८३ वटाको फैसला भएको छ । बाल इजलासमा दर्ता भएका २८ मध्ये २१ वटाको फछ्र्योट भएको छ । ती मुद्धामा प्राय: सबै जबरजस्ती करणी र लागूऔषधसँग सम्बन्धित रहेको खतिवडाले बताए ।

फैसला कार्यान्वयनका लागि दर्ता भएका ८ सय ६७ मुद्धामध्ये ५ सय ९९ वटाको फछ्र्योट भएको छ । अदालततले यस वर्ष विभिन्न फौजदारी मुद्धाबाट १ करोड ९९ लाख ५२ हजार रुपैयाँ जरिवाना असुली गरेको छ । त्यसैगरी विशेष अभियानबाट यस वर्ष ५३ लाख ६६ हजार ६ सय ९९ रुपैयाँ जरिवाना असुली गरेको उल्लेख गर्दै न्यायाधीश खतिवडाले भने अदालतले १५ करोड ४७ लाख २६ हजार रुपैयाँ जरिवाना असुली गर्न बाँकी छ ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : असार २८, २०७५ १०:५३
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

बन्दाले मनग्य आम्दानी

रमेशचन्द्र अधिकारी

धनकुटा — बिहान ओछ्यानबाट उठेदेखि साँझसम्म उनको दैनिकी तरकारी बालिको स्याहारसुसारमा नै बित्ने गर्छ । उनले लगाएको तरकारी बालि नियाल्दा नलोभिने शायदै होलान् । झन्डै २ हजार मीटर उचाइको लेकाली भागमा रहेको तरकारी बालिले उनलाई मनग्य आम्दानी समेत दिने गरेको छ ।

धनकुटा २ गुराँसेकी कृषक टीका सारु आफूले लगाएको बन्दा खेती स्याहार्दै । तस्बिर : रमेशचन्द्र

धनकुटा नगरपालिका र छथर जोरपाटी गाउँपालिकाको संगमस्थल गुराँसे नजिक बस्दै आएकी टिका सारुले १५ रोपनी जग्गामा तरकारी खेति गर्दै आएकी छिन् । पति बिदेशिएको वर्षौ भयो । तर सारुले आफ्नै प्रयासमा गर्दै आएको तरकारी खेतिबाट वर्षको झन्डै ६ लाख रुपैयाँ आम्दानी हुने गरेको छ । यति बेला अगौटे बन्दा कोपी बाली उनको घरबाट नियाल्दा रमणिय देखिन्छ ।

गत वैशाखमा रोपेको बन्दा यति बेला बिक्री गर्ने अवस्थामा पुगिसकेको छ । पति टेकबहादुर वैदेशिक रोजगारको सिलसिलामा विदेशिएको ६ वर्ष बित्यो । उनको एक्लो प्रयासबाट मनग्य आम्दानी मिल्ने गरेको छ । गाउँमा पर्म लाउने चलन छ । त्यसैको भरमा छिमेकीलाई पर्म लगाउने र छिमेकीले पर्म तिर्ने गरेपछि तरकारी खेतिको काम पनि सहज बन्दै गएको उनले बताइन् ।

एकपटक तरकारीको बिरुवा रोप्दा अधिकांश पर्म लगाउने खेताला आउने गरेका छन् । तर पर्मबाहेकको खेताला लाउँदा खर्चिलो हुने गरेको छन् । प्रतिदिन ३ सय रुपैयाँका दरले खेताला लाउने गरेको सारुले बताइन् ।

साउनमा अगौटे बालिको रुपमा रहेको बन्दा बिक्री गरिसकेपछि लगत्तै पछौटे बन्दा फलाउन उनी जुटिहाल्ने बताउँछिन् । यसैगरी केही जमिनमा आलु तथा मटर कोसासमेत रोप्ने गरेकी छिन् । वर्षैभरी आलोपालो गर्दै तरकारी उत्पादन गरी बिक्रि गर्दा सन्तुष्टि मिल्ने गरेको सुनाइन् ।

‘मलाई बारीमा तरकारीमा मल बिउ, गोडमेल गर्दागर्दै दिन बितेको समेत पत्तो हुँदैन’, उनले भनिन्, ‘स्याहार पनि धेरै गर्नैपर्छ, तर आम्दानी पनि सन्तोषजनक नै छ ।’ उत्पादन गरेको तरकारी बिक्री गर्न पसिना चुहाएर बजार लैजानु पनि पर्दैन । घरैमा तँछाडमछाड गर्दै खरिदेहरू आउने उनले सुनाइन् । भनेजस्तै भाउ मिल्दा आम्दानी राम्रै हात लाग्ने उनको अनुभव छ ।

आफूले उत्पादन गर्ने तरकारीमा अन्य विषादीभन्दा कुखुराको मललाई प्राथमिकतामा राखेको उनले बताइन् । तरकारी खेतिको आम्दानीबाटै २ छोराको विद्यालयको पढाइखर्च र खान लाउन खर्चेर पनि मनग्य बचत हुने गरेपछि सारु दंग छिन् । जेठो छोरा सनम १० र कान्छो छोरा निरज ८ कक्षामा अध्ययनरत छन् । जम्मा २० रोपनीमध्ये १५ मा तरकारी खेती र ५ रोपनीमा उत्तिसको बन लगाएकी सारु अग्रणी कृषकको रुपमा परिचित बन्दै गएकी छन् ।

अघिल्लो वर्ष भने जस्तो भाउ नपाएपछि निकै चिन्तित रहे पनि मेहेनत खास खेर नगएको उनको भनाइ छ । तर प्रतिकेजी ३ रुपैयाँमा बन्दा बिक्री गर्नु पर्दा उनीलगायत त्यस क्षेत्रका कृषकले आत्तिएको बताए । उनका छिमेकी पहलमान सारु, एकबहादुर सारुलगायतले पनि तरकारी खेतीबाटै मनग्य आम्दानी गरेका छन् ।

प्रकाशित : असार २८, २०७५ १०:५२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT