सुस्त गतिमा वैकल्पिक मार्ग

डिल्लीराम खतिवडा

बेल्टार (उदयपुर) — धरान–चतरा–हेटाैंडा सडक योजना निर्माणको काम सुस्त भएको छ । सरकारले राष्ट्रिय गौरवको योजनाका रूपमा लिइए पनि सडक निर्माणका लागि आवश्यक ढुंगा, गिटी र बालुवा अभाव लगायत कारणले काम ढिलाइ भएको हो ।

सडक योजना ३ वर्षभित्र निर्माण गरिसक्ने लक्ष्यसाथ काम भइरहेको छ । सडक विस्तारका लागि आवश्यक पर्नेमा कच्चा पदार्थ रोडा, ढुंगा, बालुवा र ग्राभेल खोलाबाट झिक्न रोकिँदै निर्माणमा समस्या भएको हो ।

काम सुरु भएको डेढ वर्ष बितिसकेको छ । बाँकी डेढ वर्षमा सडक निर्माणको महत्त्वपूर्ण काम कालोपत्र गर्नुपर्ने हो । तर कालोपत्रेका लागि तयारी अवस्थामा पुर्‍याउन अहिले नै विस्तार भएको क्षेत्रमा ग्राभेल हाल्नुपर्ने निर्माण कम्पनीले जनाएको छ । असारअघि नै भण्डार गरिएको ग्राभेल प्रयोग भइसकेको पूर्वी खण्ड निर्माण गर्न ठेक्का लिएको कम्पनी जेडआइइसी लामा एन्ड शर्मा जोइन्ट भेन्चरका प्रोजेक्ट म्यानेजर निर्माण पोखरेलले बताए । ‘पहिले भण्डारण गरिएको सामग्री सकियो,’ प्रोजेक्ट मेनेजर पोखरेलले भने, ‘थप भण्डारण र प्रयोगका लागि स्थानीयदेखि प्रदेश र संघीय सरकारले रोक्दा काम गर्न समस्या भएको छ ।’

स्थानीय तहले राष्ट्रिय गौरवको योजना भएकाले खोलाबाट ग्राभेल उठाउन दिने भने पनि अन्योल भएकाले कामले गति लिन नसकेको उनले बताए । त्रियुगा नगरपालिकाले सरकारले संरक्षित क्षेत्रमा ३ महिना (असार, साउन र भदौ) नदीजन्य पदार्थको निकासीमा रोक लगाए पनि राट्रिय गौरवको योजनामा पर्ने धरान–चतरा–हेटांैडा सडक योजना लगायतलाई पहिले नै वातावरणीय असर मूल्यांकन भएका खोलाबाट निकासी गर्न दिने निर्णय गरेको थियो ।

नगरपालिकाले जिल्ला समन्वय समितिले तोकेकै दर रेटमा निकासी गर्न गर्न दिने भनिए पनि संघीय कानुनले रोक लगाएपछि ढुंगा, गिटी, बालुवा अभाव भएको छ । नदीजन्य पदार्थको प्रयोग पूर्ण अधिकार स्थानीय तहलाई भएको भनिएको छ । चालु आर्थिक वर्षमा नदीजन्य पदार्थको निकासीलगायत बन्दोबस्त स्थानीय तहले गर्ने भनिएको छ । यता सरकारले राष्ट्रिय गौरवको योजना भएकाले तोकेको समयमा सक्नुपर्ने भन्दै पटकपटक ताकेदा गर्ने गरेको छ । समयावधि तोकेर ठेक्का दिए पनि सरकारी सहयोग नपाउँदा अपेक्षित गतिमा काम नसकेको निर्माण कम्पनीले जनाएको छ ।

अधिकारको दुरुपयोग बढी हुने भएकाले पनि ढुंगा, गिटी, बालुवा झिक्न समस्या भएको सडक योजना पूर्वी खण्ड गाईघाटका आयोजना प्रमुख उमेशविन्दु श्रेष्ठले बताए । ‘अहिले बर्षातको समय पनि भएको त्यसैले नदीजन्य पर्दाथको भण्डारण पहिले नै गर्नुपर्ने थियो ।’ पूर्वी खण्डको १ सय ३४ किलोमिटर सडक विस्तार डेढ वर्षता भइरहेको छ । विभिन्न खोलामा निर्माण हुने पक्की पुलबाहेक ६ अर्बको लागतमा ३ वर्षभित्र सम्पन्न गर्ने गरी सडक निर्माणको काम सुरु गरिएको हो । यस खण्डमा पर्ने ४३ ओटा पुल निर्माणको ठेक्का कोभेक/रसुवा/टुन्दी जेभी कन्स्ट्रक्सनले लिएको छ । २०७६ सालसम्म निर्माण सक्ने गरी कार्य योजना तयार भएको छ ।

सवारी साधनका लागि ७ मिटर र दायाँबाँया सोल्जर क्षेत्र २/ २ मिटर गरी ११ मिटर सडक कालोपत्रे गरिने सडक योजनाले जनाएको छ । पूर्वीलाई मुलुकका विभिन्न भागसग जोड्ने पूर्व पश्चिम लोकमार्गको विकल्पमा यो राजमार्गको निर्माण सुरु गरिएको हो ।पुलपुलेसा, कल्भर्ट र अन्य संरचना निर्माणसँगै सडक चौडा पार्ने काम पनि सँगै हुने भएकाले राट्रिय गौरवको योजना मानिएको सडक निर्माण कार्य ठेक्का सम्झौता अवधिमै सम्पन्न हुने सर्वसाधारणले विश्वास लिएका छन् ।

Yamaha

प्रकाशित : श्रावण १९, २०७५ ०९:१७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

पूर्वाधार सदरमुकाममा, सेवा गाउँमा

विप्लव भट्टराई

इलाम — पर्याप्त भवन र जनशक्ति भए पनि जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय सेवाविहीन बनेको छ । संघीयता कार्यान्वयनसँगै कार्यालयले प्रदान गर्दै आएको सेवा सम्बन्धित गाउँपालिका र नगरपालिकालाई दिइएपछि सदरमुकामस्थित कार्यालय सुनसान बनेको छ ।

इलाम सदरमुकामस्थित जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय । स्थानीय तहलाई सेवाको जिम्मेवारी दिइएपछि कार्यालय सुनसान बनेको छ । तस्बिर : विप्लव । कान्तिपुर

स्वास्थ्य जस्तो संवेदनशील क्षेत्रका लागि यो कार्यालयले यसअघि जिल्लाभरका सबै गतिविधि सञ्चालन गर्दै आएको थियो । जनस्वास्थ्य कार्यालयमार्फत जिल्लाका ४ वटा प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र, ४४ स्वास्थ्य चौकीलगायत स्वास्थ्य संस्था सञ्चालनमा थिए ।

सेवा विकेन्द्रीकरण गरिएसँगै जिल्लाका स्थानीय तहमा भने समस्या देखिएको छ । केही नगरमा व्यवस्थापन सहज भए पनि विकट गाउँमा भने यी कार्यालयले सञ्चालन गरेका सबै सेवा चालउन कठिन छ । एकातिर पूर्वाधार र अर्कोतर्फ सेवा भएपछि समस्या भएको हो ।

अहिले कार्यालयसँग कुनै कार्यक्रम छैन । नि:शुल्क वितरण गर्नुपर्ने औषधि सम्बन्धित संस्थामा पुर्‍याउन पनि कार्यालयलाई कठिनाइ परेको छ । औषधि यहाँसम्म आए पनि लोडअनलोड गर्नदेखि प्याकिङ गर्ने बोरासम्मको अभाव भएको कार्यालयको भनाई छ ।केही बजेट नभएकाले स–साना काम गर्न पनि कठिनाइ भएको सूचना अधिृकत टंक चौधारीले वताए ।

‘सम्बन्धित नगरपालिका र गाउँपालिकालाई भनेर औषधि पठायौं,’ उनले भने, ‘अहिले कार्यालयमा कुनै काम छैन । कहिले कहाँ पठाउने हो भनी पर्खी बसेका छौं ।’ कार्यालयमा २० जना कर्मचारी छन् । १ ड्राइभर, २ कार्यालय सहयोगी र १ लेखा अधिकृतबाहेक सवै स्वास्थ्य क्षेत्रसँग सम्बन्धित कर्मचारी हुन् । असारको तलब खाए पनि साउनदेखि कताबाट आउने हो भन्ने कर्मचारीलाई अन्योल कायमै छ ।

यो कार्यालयसँग पर्याप्त भौतिक पूर्वाधार पनि छ । अघिल्लो वर्षमात्र सम्पन्न भएको नयाँ कार्यालय भवन, स्टोर, तालिम हललगायत आधा दर्जन व्यवस्थित भवन यहाँ छन् । ‘सम्बन्धित नगरपालिका र गाउँपालिका सवैमा अत्यावश्यक पूर्वाधार बनेका छैनन्,’ चौधरीले भने, ‘आवश्यक तयारी गरेर मात्र सेवा विस्तार गरेको भए सहज हुने थियो ।’

जिल्लाको दक्षिण पश्चिमी विकट गाउँ चुलाचुलीमा सेवा सञ्चालन गर्न पूर्वाधार अभाव छ । ‘आवश्यक कर्मचारी भए पनि भवनलगायत पूर्वाधारले भने केही असहज छ,’ स्वास्थ्य प्रमुख दृष्यान्त दाहालले भने, ‘संवेदनशील क्षेत्र भएकाले समन्वयकारी भूमिकामा जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय रहदा नै सहज हुन्छ ।’

जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालयले गर्दै आएको कर्मचारी र औषधि व्यवस्थापन, खोप, परिवार नियोजन, एचआइभी, औलो, पाइलेरिया, माहामारी, जनसंख्यालगायत स्वास्थ्यसम्बन्धी विविध कार्यक्रम अहिले सम्बन्धित तहले नै सञ्चालन गर्दै आएका छन् । स्थानीय तहलाई पनि एकैपटक सहज ढंगले जनस्वास्थ्य कार्यालयले सञ्चालन गरेका कार्यक्रमलाई थेग्न कठिन छ । ‘पूर्वाधार व्यवस्थापनको पाटो त मुख्य चुनौती देखियो नै,’ रोङ गाउँपालिकाका प्रमुख शम्सेर राईले भने, ‘योजना बनाउन र कार्यान्यन गर्नेसम्म सम्बन्धित तहले गर्नु पर्दा दक्ष जनशक्तिको अभाव देखियो ।’

प्रकाशित : श्रावण १९, २०७५ ०९:१६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT