मासिँदै बरपीपल चौतारी

कान्तिपुर संवाददाता

धनकुटा — बटुवालाई थकाइ मार्ने अनि गाउँका मान्छे भेला भएर छलफल गर्ने चौतारीहरू अचेल उति देखिंँदैन । भएका मासिन थालेका छन् । नयाँ बन्ने छाँट देखिँदैन ।

धनकुटा ४ स्थित देब्रेबास चौताराको बरपीपल काटिएपछिको अवस्था । तस्बिर : रमेशचन्द्र अधिकारी । कान्तिपुर

नयाँ पुस्ताले संरक्षण नगर्ने र पुराना पुस्ताले रोपेका मासिँदै गएपछि बरपीपलसहितको चौतारो लोप बन्ने खतरामा पुगेको धनकुटा ४ देब्रेबासकी ९५ वर्षीया बत्छलादेवी अधिकारीको भनाइ छ ।

बरपीपल रोपिने तथा चौतारा बनाइने चलन धार्मिक विश्वासले बसेको उनको तर्क छ । ब्रह्मा र विष्णुको प्रतीकको रूप मानेर पूजा गर्ने चलन रहेको अधिकारीले बताइन् । झन्डै शताब्दी उमेर नजिक पुगेकी अधिकारीले आफ्नो पालामा बरपीपल रोपेर विवाह गरिदिने चलन रहेको सुनाइन् ।

‘देवताको रुप मानेर पूजा गर्ने चलन छ,’ उनले भनिन्, ‘तर अब बरपीपल र चौताराहरू मासिँदै गएकाले असाध्यै चिन्ता लागेको छ ।’ बरपीपल रोपेको स्थानमा ढुंगाको कलात्मक चौतारा बनाउने चलन रहेको बताइन् ।

बोटबिरुवा संरक्षणमा लागेको व्यक्ति तथा सरकारी निकायले समेत बरपीपलको संरक्षण गरेको पाइँदैन । जिल्ला वन कार्यालयको हातामा अन्य वनस्पतिका बिरुवा प्रशस्त छन् । तर त्यहाँ पनि बरपीपल संरक्षण गरिएको छैन ।

वन अधिकृत कृष्णप्रसाद बस्तीले यसबारे आफूहरूको ध्यान जान नसकेको स्वीकार गरे । बरपीपलले पर्याप्त अक्सिजन दिने भएकाले पहिलेका पुस्ताले चौतारो बनाएर संरक्षण गर्ने चलन चलाएको उनको तर्क छ । अझ छोटो अवधिमा आम्दानी दिन सक्ने बोटबिरुवातर्फ सर्वसाधारणको आकर्षण बढेसँगै धार्मिक वा सामाजिक उद्देश्यले रोपिने बरपीपल संरक्षण समेत हुन छाडेको उनले बताए ।

‘राज्यले पनि यस्ता वनस्पतिको संरक्षणतर्फ खास चासो दिएको छैन,’ उनले भने, ‘धार्मिक होस् वा वैज्ञानिक दुवै कारणले बरपीपल संरक्षण गरिनुपर्ने वनस्पति हुन् ।’

यस्तै भूसंरक्षण कार्यालय पनि हालसम्म यस्ता वनस्पतिको संरक्षणतर्फ लागेको छैन ।

प्रकाशित : श्रावण २४, २०७५ ०८:२७
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बीपी प्रतिष्ठानलाई विश्वविद्यालय बनाउन पहल

कान्तिपुर संवाददाता

सुनसरी — वीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानलाई चिकित्साशास्त्र अध्ययन, अनुसन्धान र बिरामी उपचारका लागि विश्वविद्यालयका रूपमा स्थापित गर्न सकिने सरोकारवालाले बताएका छन् ।

यसका लागि प्रतिष्ठान सक्षम भएकाले सरकारले मार्ग प्रशस्त गर्नुपर्ने प्रतिष्ठानका पदाधिकारीले बताएका छन् । नेपालमा हाल सञ्चालित करिब दुई दर्जन मेडिकल कलेजहरू त्रिवि, काठमाडांै विश्वविद्यालय, पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालयले सम्बन्धन दिएका छन् । प्रतिष्ठान वैधानिकता नपाएको ‘डिम्ड युनिभर्सिटी’ भएको र चिकित्साशास्त्रका लागि आफ्नै पाठ्यक्रम, संकायहरू भएको भौतिक पूर्वाधार र संरचना रहेको भारतको दिल्लीस्थित अल इन्डिया इन्स्टिच्युट अफ मेडिकल साइन्सको मोडलमा सञ्चालित स्वास्थ्य शैक्षिक संस्था हो ।

प्रतिष्ठान करिब ५ सय ७५ बिघा जमिनमा फैलिएको छ । ८ सय बेड छन् । ४ सय बेडको अस्पताल बन्दै छ । प्रतिष्ठानमा ५ सयभन्दा बढी स्पेसियालिटी र सुपर स्पेसियालिटी सेवा दिने चिकित्सक, ६ सय नर्स, ७ सय कर्मचारी छन् । उपकुलपति प्राडा राजकुमार रौनियारले भने, ‘प्रतिष्ठानलाई चिकित्सा शिक्षा विश्वविद्यालय बनाउने योजना स्थापनाकालदेखि बनाएको र अहिले आएर भौतिक पूर्वाधार, संरचना, जनशक्ति, स्रोतसाधानले ‘तन्नेरी’ भएकाले गत साता सम्पन्न ४१ औं सञ्चालक परिषद् सिनेटको बैठकमा सरकारको ध्यानाकर्षण गरिएको हो ।’

कुलपति प्रधानमन्त्री केपी ओली र सहकुलपति स्वास्थ्यमन्त्री उपेन्द्र यादवले प्रतिष्ठानलाई विश्वविद्यालय बनाउन चासो दिएको एक पदाधिकारीले बताए । प्रतिष्ठानका सहकुलपति तथा स्वास्थ्यमन्त्री यादवले प्रतिष्ठानको बसेको सिनेट बैठकले विश्वविद्यालय बनाउने एजेन्डाको सुझाव आफूले पाएको बताए ।

उनले भने, ‘सिनेटले निर्णय गर्दैमा विश्वविद्यालय नबन्ने भएकाले प्रतिष्ठानलाई पूर्ण विश्वविद्यालय बनाउने नबनाउने भन्ने अधिकार सरकारले अन्तिम निर्णय गर्ने हो । प्रतिष्ठान आफैंमा डिम्ड युनिभर्सिटी भएकाले यसबारे सरकारले थप छलफल गर्छ ।’

प्रतिष्ठानका अस्पताल निर्देशक प्राडा गौरीशंकर साहले प्रतिष्ठानलाई युनिभर्सिटी बनाउने वा नबनाउने विषयमा संसद्मा पेस गर्ने सरकारले आश्वासन दिएको बताए । उनले सरकारले हरेक प्रदेशमा एक विश्वविद्यालय बनउने नीतिअनुसार ‘वयस्क’ भएको प्रतिष्ठानलाई पूर्ण विश्वविद्यालय बनाउनुको विकल्प नरहेको बताए ।

कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानका पूर्वरजिस्ट्रारसमेत रहेका प्रतिष्ठानका नर्सिङ कलेजका प्राध्यापक श्याम लम्साल प्रतिष्ठानले आफ्नै बलबुताले चिकित्सा विज्ञानमा अन्तर्राष्ट्रिय साख बनाइसकेको र उपचार सेवा, शिक्षा र अनुसन्धानका कार्यक्रममा निजी पहिचान बनाइसकेको अवस्थामा विश्वविद्यालय बनाउनु उचित हुने बताए ।

प्रकाशित : श्रावण २४, २०७५ ०८:२५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT