रोकिए गौरवका आयोजना

उत्तर–दक्षिण लोकमार्ग आयोजना, तमोर करिडोर, ताप्लेजुङ–तेह्रथुमको वसन्तपुर हुँदै धरान जोड्ने मदन भण्डारी राजमार्ग रेडबुकबाटै हटाइयो
आनन्द गौतम

ताप्लेजुङ — गौरवको आयोजनाका रूपमा रहेका जिल्लाका मुख्य सडकलाई सरकारले रातो किताबबाट हटाइदिएको छ ।

ताप्लेजुङको फक्तालुङ गाउँपालिका ६ लेलेपमा निर्माण भइरहेको उत्तर–दक्षिण लोकमार्ग सडक आयोजना । तस्बिर : आनन्द । कान्तिपुर

सदरमुकाम फुङलिङबाट ओलाङचुङगोला हुँदै तिब्बत जोड्ने उत्तरदक्षिण लोकमार्ग आयोजना, सुनसरीको चतराबाट धनकुटाको लेगुवाघाट तेह्रथुमको आठराई पाँचथरको फिदिम नगरपालिका हुँदै ताप्लेजुङ दोभानबाट सदरमुकाम जोड्ने तमोर करिडोरमा सरकारले रातो किताबबाट हटाएको छ ।

यी योजना गत वर्षसम्म केन्द्रीय सरकारअन्तर्गत थिए । सरकारले मदन भण्डारी राजमार्गलाई प्राथमिकताबाट पन्छाएको छ । धरान–धनकुटा–तेह्रथुमको बसन्तपुरबाट ताप्लेजुङको मैवाखोला हुँदै दोभान जोड्ने मदनभण्डारी राजमार्ग पनि रातो कितावमा नपरेको निवर्तमान सांसद डमवरध्वज तुम्वाहाम्फेले बताए ।

केन्द्रबाट प्रदेश सरकार हुँदै आएको बजेटमा सबैभन्दा बढी रकम सुकेटारदेखि पाथीभरा जोड्ने सडकमा देखिएको छ । त्यो पनि २ करोड ५३ लाख । यति रकमले दुई किलोमिटर सडक पनि कालोपत्रे गर्न हम्मे पर्ने ठेक्कापट्टाको काम गरिरहेका ठेकदारहरू बताउँछन् ।

चाँगे–ढुङगेसाँघु–हुँदै गुफा–वसन्तपुर मदनभण्डारी राजमार्गका लागि २ करोड छुट्याइएको छ । उत्तर दक्षिण लोकमार्ग, तमोर करिडोर, मदनभण्डारी राजमार्ग र पाथीभरा सडकको नारा दिएर राजनीतिक दलका उम्मेदवारले स्थानीयदेखि प्रदेश र प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा भोट मागेका थिएए । चुनावमा उम्मेदवारले यी सडक यसै आर्थिक वर्षदेखि कालोपत्रे गर्ने नारा लगाएका थिए ।

केन्द्रीय कार्यक्रमबाट योजना काटिएपछि सदरमुकाम फुङलिङमा रहेको उत्तर दक्षिण लोकमार्ग आयोजनाको कार्यालय नै उठ्ने आशंका पूर्वसांसद डम्वरध्वज तुम्वाहाम्फेको छ । उनले प्रश्न गर्दै भने, ‘बजेट नै नभएपछि सरकारले किन राख्छ र कार्यालय ?’ यो कार्यालय तिब्बतसँग सडक जोड्नकै लागि स्थापना गरिएको थियो । स्थापनाको पहिलो वर्ष ८ करोड विनियोजन गरिएको थियो । गत वर्ष बहुवर्षीय ठेक्कामा लगाइएको सडक विस्तारको काम फक्तालुङ गाउँपालिका ६ लेलेपको बस्तीमा पुगेको छ । करिव ३७ करोडको लागतमा भइरहेको विस्तार सुकेपानीसम्म पुगे त्यसपछिको काम ठप्प हुने अवस्था सृजना भएको छ ।

यो सडकको विस्तारमा निकै चासो राखेका पूर्वसभासद सञ्चपाल मादेन यो आर्थिक वर्षमा कम्तीमा ओलाङचुङगोला जोड्ने ट्रयाक निर्माणका लागि पुग्ने बजेट र तमोर नदीमा मोटरेवल पुल निर्माणका लागि बजेट विनियोजन भए राहत हुने तर सरकारले बेवास्ता गरेको बताउँछन् ।‘रातो कितावमै उल्लेख नभएपछि स्वभावैले सडक अलपत्र अवस्थामा पुग्छ,’ उनले भने, ‘सरकारले यो सडकलाई प्राथमिकतामा राखेको पाइँदैन ।’ पूर्वसांसद तुम्वाहाम्फे वर्तमान सांसदले लविङ गर्न सक्नुपर्ने बताउँछन् । उनले थपे, ‘मैले अगाडि पनि पटपटक भनेको हुँ र अहिले पनि भनिरहेको छु, कर्मचारीदेखि सरकारसम्ममा लविङ गर्नुपर्छ ।’ ठूला तीनैवटा आयोजना काटिनु जिल्लाका लागि दुर्भाग्यपूर्ण भएको गुनासो उनले गरे । ‘मैले बजेट बनाउनेहरूसँग तपाईंहरूले ताप्लेजुङलाई अपमान गर्नुभयो भनेको छु,’ तुम्वाहाम्फेले
भने, ‘यसलाई गम्भीरताका साथ हामीले आवाज उठाउनुपर्छ ।’

तत्कालीन एमाले सचीव योगेश भट्टराईले प्रतिनिधिसभामा प्रतिनिधित्व गरिरहेका र पार्टीमा पहुँच राख्ने टंक आङवोहाङले प्रदेश सदस्य तथा एमाले जिल्ला अध्यक्ष बलबहादुर साम्सोहाङले निर्वाचन जितेकै बेला ठूला आयोजना काटिएपछि प्रतिपक्षीलाई दोस लगाउने राम्रो अवसर मिलेको छ ।कांग्रेस सभापती लिलादेवी वोखिम तिब्बज जोड्ने सडकमा कम्युनिस्ट सरकारले नभएर कांग्रेसले पहल गरेको बताउँछिन् । ‘यो हामीले आरोप लगाएको होइन यथार्थ हो,’ वोखिमले थपिन्, ‘केपी ओली प्रधानमन्त्री हुँदै तिब्बतबाट सडक खन्ने अनुमति पटकपटक मागिएको हो, उहाँले दिनुभएन, पछि कांग्रेसको सरकार आएपछि दिइएको हो ।’

यसको फाइल बोकेर हिँडेका सांसद तुम्वाहाम्फेलाई यथार्थ थाहा भएको बोखिम बताउँछिन् । प्रकाशशरण महत परराष्ट्र मन्त्री हुँदा चाइनिज दूतावासमा लिखत सम्झौता गरेर चीनले स्काइभेटर मेसिन उपलब्ध गराउने सम्झौता भएको र तिब्बतबाट ओलाङचुङगोलासम्म सडकको ट्रयाक खुलेको तत्कालीन क्याबिनेट मन्त्री गगन थापा बताउँछन् ।तमोर करिडोर आठराई त्रिबेणीको फूलवारी रमिते छेउसम्म पुगेको छ भने मदनभण्डारी राजमार्ग ट्रयाकले जोडिए पनि नियमित यातायात सञ्चालनका लागि कठिन छ । सडक राम्रो भए दोभानको तमोर नदीमाथिको पुल निर्माणसँगै यी सडक चल्ने हुन् । पुल भने भदौ २० सम्ममा सक्ने ठेकदार कम्पनीले बताउँदै आएका छन् । तर सडक भने जोडिइसकेका छैनन् ।

प्रकाशित : श्रावण २७, २०७५ ०९:००
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

अझै टुकीको धिपधिप

विप्लव भट्टराई

इलाम — माङसेवुङ ३ को वडा कार्यालय चतुरे पुग्दा कर्मचारी पुष्कर कार्की सेवाग्राहीको काममा व्यस्त थिए । उनलाई सघाउँदै भेटिएका वडाध्यक्ष मैतराज राईलाई पनि वडाका योजनाहरूको काममा भ्याइनभ्याइ थियो ।

हुस्सुले धपक्कै छोपेको चतुरेमा भाडामा लिएको कोठामा कार्यालय सञ्चालन गर्न र सेवाग्राहीको बाक्लो भीड थेग्न यसै कठिन थियो । त्यसमाथि पटकपटक कम्प्युटर र प्रिन्टर अफ गर्नुपर्ने भएपछि उनीहरूको तनाव थप चुलिएको प्रस्ट हुन्थ्यो ।

मुलुक नयाँ संरचनामा गएपछि नयाँ बनेको यो वडामा कार्य सम्पादनमा सबैभन्दा झन्झटको कारण थियो विद्युत् अभाव । केन्द्रीय प्रसारण लाइन नभएको यस क्षेत्रमा सौर्य ऊर्जाका भरमा काम चलाउनुपर्छ । तर निरन्तर हुस्सु लाग्ने भएपछि व्याट्री जार्च नभएकाले नियमित काम गर्न नै कठिन छ ।

‘कम्प्युटर सिस्टमबाट काम नगरी सम्भव छैन,’ कार्कीले भने, ‘तर सोलरको भर मात्र पर्दा साँच्चै कठिन छ ।’ लारूम्बा हुँदै केन्द्रीय प्रसारण लाइनको विद्युत् वितरणको तयारी अन्तिम चरणमा पुगे पनि प्रयोगमा आउन सकेको छैन । जसका कारण यो पटकको चटारो सौर्य ऊर्जाकै प्रयोगबाट टार्नुको विकल्प त्यहाँ थिएन ।

दिन खुलेको अवस्थामा जसोतसो सोलारबाट टेलिभिजनसम्म हेर्ने गरेका स्थानीय हुस्सु लागेको मौसममा त्यो पनि पाउँदैनन् । ‘विद्युतीकरणका लागि पोल गाडेर तार पनि टाँगिएपछि आशा गर्नै पर्‍यो,’ स्थानीय डेभिड सुनुवारले भने, ‘तर महिनौंदेखि बलिहाल्छ भनेर आश्वासन बाँडियो तर बलेन ।’ चतुरे क्षेत्रमा विद्युतीकरणको प्रयास भइरहे पनि गाउँपालिकाका सवै क्षेत्रमा विद्युत् पुग्न अझै कठिन छ ।

अन्यत्र इमेल इन्टरनेटबाट बाहिरी दुनियाँसँग सम्पर्क बढाउने होडबाजी हुँदा यहाँ भने टुकीको विकल्प भेटिएको छैन । जिल्लाकै विकट मानिएको यो गाउँपालिकाका धेरै क्षेत्रमा अझै पनि विद्युतीकरण भएको छैन ।सौर्य ऊर्जाको भरमा अत्यावश्यक काम चलाइए पनि ठूलो काम गर्न कठिन छ । गाउँपालिकाका वडा कार्यालयसमेत सवैतिर व्यवस्थित नभएको अवस्थामा विद्युत् अभावले अझै समस्या भएको हो । ६ वटा वडा भएको गाउँपालिकाको ६, ४, ३ र २ नम्बर वडाका धेरै घरमा विद्युत् सुविधा पुगेको छैन ।

दमक रवि सडकलाई लक्षित गरेर चतुरेमा रेस्टुरेन्ट खोलेका रोशन राईले विद्युत् अभावमा हैरानी त खेप्नु परेको छ नै खर्च पनि उत्तिकै गर्नु परेको छ । करिब ३ सय मिटर तलबाट पानी तान्नुपर्ने भएपछि उनले दैनिक जेनेटर चलाएर पानीको जाहो गर्नुपर्छ ।अचेल यातायातका साधन खासै नचलेर आगन्तुक कम भए पनि घरायशी प्रयोजन र आक्कलझुक्कल आउने ग्राहकका लागि पनि जेनेटर चलाउनुको विकल्प छैन । घरमाथि पानीको स्रोत नभएकाले उनले केही तलबाट मोटरले तान्ने गरेका हुन् । ‘विद्युत् बल्छ भन्ने आशामा वाइरिङसमेत सकेर पटकपटक माग गर्दा पनि मिटर बक्स पाउन सकिएको छैन,’ उनले भने, ‘कार्यालयमा जाँदा मिटर बक्स नभएको भन्ने जवाफ मात्र पाइन्छ ।’

माङसेवुङ गाउँपालिकाको बजेटमार्फत यहाँ विद्युत् विस्तार गर्ने प्रयास गरिएको हो । विद्युत् प्राधिकरणले भने ट्रान्सफरमरको अर्जिनल टेस्ट रिपोर्ट नआएको र मिटर बक्सको समेत अभाव भएकाले ढिलाइ भएको जनाएको छ । चतुरे क्षेत्रका १ सय ८५ घरमा विद्युतीकरणका लागि गाउँपालिकाले २८ लाख ५० हजार खर्चेको छ । जसमा स्थानीयले ४ लाख १८ हजारको श्रमदान पनि गरेका छन् । गाउँपालिकाले सडकसँगै विद्युत् विस्तारलाई प्राथमिकता दिएको बताउँदै केही वर्षभित्र सवै क्षेत्रमा विद्युत् विस्तार गरिसक्ने प्रमुख डिकेन्द्र इदिङ्गोले जानकारी दिए ।

टेलिफोन सेवा पनि उस्तै
कालोपत्रे सडकले समेत नछोएर विकट मानिएको यो गाउँपालिकामा मोबाइल फोनको सुविधा पाउन पनि उत्तिकै कठिन छ । गाउँपालिकाका सवै क्षेत्रमा मोबाइलको नेटवर्क टिप्दैन । अत्यावश्यक कामका लागि मोबाइलको उपभोग गर्न नपाउँदा स्थानीय दिक्क छन् । चतुरेमा रहेको एनसिएलको टावरले बर्खायाममा सवै समय सेवा दिन सक्दैन ।

सौर्य ऊर्जाको भरमा सञ्चालन भएकाले हुस्सु लागिरहने यस क्षेत्रका बासिन्दाले राम्रो सेवा नपाएको स्थानीय एलिशा राईले बताए । लारुम्बा धार्मिक क्षेत्रमा रहेको टावर पनि सौर्य ऊर्जाकै भरमा सञ्चालन भएकाले उति प्रभावकारी छैन । भौगोलिक विकटताका कारण समस्यामा रहेको यो क्षेत्रमा सञ्चारसेवा प्रभावकारी भए मात्र पनि धेरै सुविधा पाइने स्थानीयको भनाइ छ ।

प्रकाशित : श्रावण २७, २०७५ ०८:५९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT