इलाममा ८३ करोडको खानेपानी योजना

विप्लव भट्टराई

इलाम — खानेपानीको चरम अभाव झेल्दै आएको इलाम सदरमुकाममा बृहत् खानेपानी योजना सञ्चालन हुने भएको छ ।

इलाम नगरपालिकामा सञ्चालन हुने खानेपानी आयोजनाका लागि सोमबार सहमतिपत्रमा हस्ताक्षर गरिँदै । आउँदो अढाई वर्षमा सदरमुकाममा पर्याप्त खानेपानी ल्याउने गरी सरोकारवाला पक्षबीच सम्झौतापत्रमा हस्ताक्षर भएको हो । तस्बिर : विप्लव । कान्तिपुर

एसियाली विकास बैंकको सहयोगमा वर्षौं अघिदेखि बन्ने चर्चा चले पनि विविध कारण कार्यान्वयन हुन नसकेको इलाम बजार साना सहरी खानेपानी तथा सरसफाइ आयोजना अब बन्ने पक्का भएको हो । सोमबार सम्बद्ध पक्षबीच आयोजना सञ्चालन गर्ने सहमति पत्रमा हस्ताक्षर भएको हो ।

बढ्दो आवादी र पुराना संरचनाका कारण जटिल बन्दै गएको खानेपानी वितरण प्रणाली यो आयोजना निर्माण सकिएपछि सहज हुनेछ । समयमा काम पूरा भए अबको अढाई वर्षमा इलाम बजारमा प्रतिसेकेण्ड ४२ लिटर पानी नेपाली मापदण्डअनुसारको झर्नेछ ।

Yamaha

८३ करोड ६८ लाख २९ हजारको लागतमा निर्माण हुने आयोजनाका लागि ५ प्रतिशत रकम उपभोक्ताले संकलन गरिसकेका छन् । उपभोक्ताबाट ४ करोड १८ लाख ४० हजार संकलन गर्नुपर्नेमा ४ करोड २७ लाख संकलन भइसकेको छ । त्यस्तै आयोजनाका लागि नगर विकास कोषबाट कुल खर्चको २५ प्रतिशत ऋण लिने व्यवस्था छ ।

नगर विकास कोषबाट आयोजनाले २० करोड ९२ लाख ऋण प्राप्त गर्ने सहमति भएको छ । बाँकी ५८ करोड ५७ लाख ६० हजार सरकारले लगानी गर्नेछ । त्यस्तै सरसफाइतर्फ १ करोड ११ लाख ८ हजारमा ३ वटा सार्वजनिक शौचालय निर्माण हुने छन् । यसका लागि नगरपालिकाका तर्फबाट १५ प्रतिशत र ८५ प्रतिशत सरकारले लगानी गर्नेछ । खानेपानी आयोजना सञ्चालनका लागि २०७२ जेठ २२ गते उपभोक्ता समिति दर्ता भएको थियो ।

आयोजना व्यवस्थापन पक्षबाट उपनिर्देशक लिलाप्रसाद ढकाल, इलाम नगरपालिकाका प्रमुख महेश बस्नेत, नगर विकास कोषका तर्फबाट सुवासनाथ पन्त र उपभोक्ता समितिका तर्फबाट अध्यक्ष केदार थापाले हस्ताक्षर गरेका हुन् । हालको २८ हजार २ सय ७२ जनसंख्यालाई लक्षित गरी सञ्चालन हुने आयोजनाको २० वर्षपछि ३९ हजार ८ सय ६० को भारलाई थेग्नेछ । यो आयोजनाले नगरपालिकाको ६, ७, ८ र ९ नम्बर वडाका बासिन्दालाई प्रत्यक्ष राहत पुग्नेछ ।

आयोजनाअन्तर्गत ४ वटा इन्टेक बन्ने छन् । १३ सय घनमिटर क्षमताका ९ वटा पानी ट्यांकी निर्माण हुनेछन् । त्यस्तै प्रशोधन केन्द्र एउटा हुनेछ । ४१ किलोमिटरको प्रसारण लाइन रहने खानेपानी योजनाको वितराण लाइन १९ किलोमिटरको हुनेछ । सहमतिपत्रमा हस्तक्षर गर्न आयोजित कार्यक्रममा बोल्दै आयोजनाका उपनिर्देशक ढकालले सवै प्रक्रिया पुर्‍याएर पाँच महिनाभित्र काम सुरु हुने जानकारी दिए ।

‘ठेक्का सम्झौतापछि नगरपालिका, उपभोक्ता समितिलगायत सरोकारवालाले अवरोध आउन सक्ने कुनै पनि विषयमा गम्भीर हुनुपर्छ,’ उनले भने, ‘मुहान र जग्गा विवाद जस्ता समस्या आए अयोजना समस्यामा पर्न सक्छ ।’ उपभोक्ता समिति र नगरपालिकाले सहमतिलाई ऐतिहासिक भन्दै कार्यान्वयन पक्षलाई फितलो हुन नदिने प्रतिबद्धता जनाए ।

स्थानीयले देखाएको तीव्र तत्परताका कारण कठिन अवस्थामा पनि आयोजना सञ्चालन हुने अवस्थामा पुगेको नगर विकास कोषका सुवासनाथ पन्तले बताए । ‘यति छोटो अवधिमा उपभोक्ताबाट रकम संकलन हुन्छ भन्ने विश्वास नै थिएन,’ उनले भने, ‘जुन तरिकाले उपभोक्ताको सक्रियता र उत्साह देखिएको छ सोहीअनुरूप आयोजना सञ्चालन र दिगोपना हुनेछ ।’

प्रकाशित : श्रावण २९, २०७५ ०९:३१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

आधा बस्ती नागरिकताविहीन

‘न बालबालिका पढाउन पाइयो न जागिर खान’
अर्जुन राजवंशी

दमक — दमक नगरपालिका ९ झरना बस्तीका आधा जनसंख्यासँग नागरिकता छैन । यसले गर्दा बालबालिका शिक्षाबाट वञ्चित छन् । विद्यालय गइरहेका बालबालिका बीचैमा पढाइ छाड्न बाध्य छन् ।

झापाको दमक नगरपालिका ९ स्थित उराव बस्ती । यस बस्तीका आधा जनसंख्यासँग नागरिकता छैन । तस्बिर : अर्जुन । कान्तिपुर

विभिन्न संस्थाको सहयोगमा सीपमूलक तालिम लिए पनि व्यवहारमा उतार्न पाएका छैनन् । गाडी चलाउन सिकेका छन् । तर, चालक अनुमतिपत्र बनाउने आधार छैन ।

‘नागरिकता कति ठूलो चिज रहेछ,’ २९ वर्षीय कुमुद टोप्फोले भने, ‘हामीले प्रत्यक्ष भोगिरहेका छौं ।’ बुबा धुमा र आमा रहिल टोप्फो दुवैको नागरिकता छ । तर, जन्मका आधारमा बनेका । बुबाआमाको नागरिकता र आवश्यक अन्य कागजात देखाएर नागरिकता बनाउने कैंयौ पटकको उनको प्रयास विफल भयो । उनको १७ महिनाको छोरा छ । आफ्नो नागरिकता नहुँदा छोराको जन्म दर्ता प्रमाणपत्र बनाउन सकेको उनले दु:ख सुनाए ।

बन्धु मिन्सले भत्किएको फुसको घरलाई ऋण गरेर सानो पक्काको बनाए । छोरालाई विदेश पठाएर ऋण तिर्ने उनको योजना थियो । तर, विदेश पठाउनुअघि नागरिकता बनाउन जाँदा, २० वर्षीय छोरा विवेकको नागरिकता बनेन । अहिले बन्धु र उनकी श्रीमती नजिकैको हिमालय महालक्ष्मी चिया बगानमा र विवेक दमक बजारमा मजदुरी गर्छन् ।

३५ वर्षीय अशोक उराव १५ वर्षदेखि टयाक्टर चलाउँछन् । तर, उनीसँग चालक अनुमति पत्र (लाइसेन्स) छैन । नागरिकता नभएकाले उनले लाइसेन्स पनि बनाउन सकेका छैनन् । लाइसेन्स नहुँदा उनी हिमालय महालक्ष्मी चिया बगानभित्र मात्रै टयाक्टर चलाउन बाध्य छन् ।

झरना बस्तीमा ४ सय ९५ घरपरिवारको बसोबास छ । बस्तीका २ सयभन्दा बढी उरावसँग जन्म दर्ता र नागरिकता नरहेको सनव राउवले बताए । ‘यो बस्ती नै अनागरिक व्यक्तिहरूको जस्तो हुन लागिसक्यो । मुख्य कुरा नागरिकता नै नभएपछि हाम्रो के महत्त्व भयो र,’ उनले भने ।

नागरिकताका लागि पटकपटक सरकारी कार्यालय धाएको ४० वर्षीय सुमन उरावले सुनाए । ‘बुढो हुन लागिसकेँ । अहिलेसम्म नागरिकता बनेको छैन,’ उनले भने, ‘नागरिकता नहुँदा धेरै कुरामा समस्या भोग्नु पर्दो रहेछ ।’ नागरिकता नहुँदा आफूहरूको धन सम्पती पनि खतरामा रहेको कुमुख टोप्फोले बताए । ‘मजदुरी गरेरै भए पनि परिवार चलाएर दुई/चार पैसा जोगाउने गरेका छौं । तर, के गर्नु । नागरिकता नहुँदा बैंकमा पैसा राख्न पनि नमिल्दो रहेछ,’ उनले भने ।

नागरिकताका लागि स्थानीय नेता तथा टाठाबाठाहरूलाई पटकपटक भन्ने गरे पनि समस्याको समाधान कतैबाट ननिस्किएको उनले बताए । कारितास नेपालको सहयोगमा उनले ६ महिनाको अटोमेकानिकको तालिम लिएका छन् । सीपअनुसार जागिर खोज्दा नागरिकता नै आवश्यक परेको अनुभव सुनाए ।

प्रकाशित : श्रावण २९, २०७५ ०९:३०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT