पहिरोले चिरैचिरा

१४ परिवार विस्थापित
रमेशचन्द्र अधिकारी

धनकुटा — अविरल वर्षा भएसँगै जिल्लाका कतिपय बस्ती पहिरोको जोखिममा परेका छन् । साँगुरीगढी गाउँपालिका ६ मझुवा र मुक्तेन गाउँ बढी जोखिममा छन् ।

५ वर्षअघि ती गाउँछेवै गएको पहिरोले चिरा पारेको जमिन बग्न थालेपछि बस्ती प्रभावित बनेको स्थानीयले बताए । मझुवा र मुक्तेन गाउँका १ सय २६ घर पहिरोबाट जोखिममा छन् । दुबै गाउँका १४ परिवार विस्थापित भइसकेको साँगुरीगढी गाउँपालिकाका प्रमुख कुमारजङ्ग याखाले बताए ।


मझुवाको साचा खोलामा आएको बाढीसँगै आसपासका बस्ती जोखिममा परेका हुन् । पहिरोले स्थानीय खड्ग मगर, अमृत मगर, खिला मगर र उत्तम मगरको घर पहिरोले पुरिएको छ । विस्थापित भएका छन् ।

Yamaha


स्थानीय अमृत मगरको १० मध्ये ७ रोपनी खोलाले बगाइसकेको छ । ‘घरबार नै पहिरोले गुम्यो’, उनले भने, ‘सुरक्षित ठाउ‘ खोज्दै आफन्तको शरणमा बस्दै आएको छु ।’ मझुवा बस्ती आसपास कमेरे माटो भएकाले कमजोर धरातल रहेको स्थानीयको भनाइ छ । साचा खोलाको पहिरो वर्षेनी फैलिँदै गएपछि क्रमश: बस्तीसम्म आइपुगेको स्थानीय यमबहादुर मगरले जनाए ।


मुझवासँगै जोडिएको मुक्तेन गाउँ पनि उच्च जोखिममा छ । कतिपय परिवारले आफ्नो थातथलो छोडिसकेको साँगुरीगढी गाउँपालिका ६ का वडाध्यक्ष दिपक मगरले बताए ।


गाउँमा हिउँद र वर्षा दुवै याममा जोखिम निम्तिने गरेको छ । हिउँदमा सुख्खा पहिरो र वर्षात्मा बाढीसँगै लेदो माटो बग्नेक्रम गर्दा स्थानीयवासीले कुनै बखत पहिरोमा परिने त्रास रहेका गुनासो पोखे । विगतमा केही मिनेटमा छिचोल्न सकिने उक्त स्थान हाल पहिरो फैलिदै जाँदा झन्डै एक घण्टा लाग्ने स्थानीयले अमृत मगरले बताए । गाउँका धेरै स्थानमा पहिरो भए पनि दुईस् थानमा ठूलो भूभाग बगिसकेको छ ।


साचा खोलादेखि झन्डै एक सय मिटर दूरीमा रहेको भेडेटार—छ नम्बर बुधबारे सडक समेत जोखिममा पुगिसकेको छ । बस्तीमा सडक सञ्जाल जोड्न नसक्दा स्थानीयले भारी बोकेर सामान ढुवानी गर्न बाध्य छन् । यसैगरी मुक्तेनमा प्रावि तहसम्म मात्र पढाइ हुने गर्दछ । अन्य तहको अध्ययनका लागि बालबालिकाले पहिरो गएको स्थानमा जोखिम मोलेर अन्यत्र पठनपाठन गर्न जानुपर्ने बाध्यता छ ।


यसैगरी वर्षाका कारण अरुण नदीमा पानीको सतह बढेपछि आसपासका बस्ती जोखिममा छन् । धनकुटाको लेगुवा र भोजपुरको जरायोटारका नदी आसपासका बस्ती उक्त जोखिममा छन् । नदीकिनारमा रहेका पसल तथा होटल यसबाट प्रभावित रहेको स्थानीयले बताए । वर्षाले साँगुरीगढी गाउँपालिकास्थित गर्जुवा खोला आसपासका बस्तीसमेत जोखिममा छन् ।

दुई वर्ष अघिदेखि नै प्रशासनले त्यहाँ रहेका बस्ती स्थानान्तरण गरिने भनिए पनि हालसम्म कार्यान्वयनमा आएको छैन । यस्तै वर्षाका समयमा चिसाङ र सति खोलामा आएको बाढीले ६ नम्बर बुधबारे बजार पनि जोखिममा पर्दै आएको छ । बजारको माथिल्लो भाग भएर बग्ने खोलाको कारण बजार क्षेत्र जोखिमपूर्ण बनेको बजार व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष विष्णुकुमार श्रेष्ठले जनाए । खोलामा स–साना होमपाइप मात्र रहेकाले बाढी आउनासाथ बजार क्षेत्रमा असर पुर्‍याउने स्थानीयको भनाई छ ।


४ घर उच्च जोखिममा
संखुवासभा– चैनपुर नगरपालिका २ चित्लाङमा वर्षाका कारण ४ घर परिवार पहिरोको उच्च जोखिममा परेको छ । धन्सार हुँदै चित्लाङजाने मोटरबाटो पहिरोले तानेको छ । जसका कारण घनश्याम गौतम, हरिनारायण गौतमको घर उच्च जोखिममा छ । पहिरोले हेमलाल गौतम र दिनेश गौतमको घर पनि क्षति पुर्‍याएको भगवती माध्यमिक विद्यालयका प्रधानाध्यापक माधवप्रसाद गौतमले जानकारी दिए ।

चैनपुरमा रहेको बाल मन्दिरको वाल समेत पहिरोले तानेको छ । सडक आवत जावतमा समस्या भएको छ । सडकमा आवतजावत गर्न स्थानीय र विद्यार्थीलाई समस्या भएको बाल मन्दिरका शिक्षिका ववि श्रेष्ठले बताईन् ।

प्रकाशित : श्रावण ३०, २०७५ १०:१२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

‘विधेयकले बिरामीकै ज्यान जोखिममा’

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — मुलुकी ऐन विस्थापित गरी भदौ १ देखि लागू हुने अपराध संहितामा इलाजसम्बन्धी महलको व्यवस्थाले बिरामीहरूकै ज्यान जोखिममा पार्ने चिकित्सकहरूले चेतावनी दिएका छन् ।

‘डाक्टरले ज्यान लिन होइन बचाउन काम गर्ने हो, उपचार गर्दा ज्यान गयो भने त्यो रोक्न सक्ने कुरा होइन । सबै अवस्थामा ज्यान सबैको बच्छ भन्ने छैन, हामी भगवान् पनि होइनौं,’ दन्त चिकित्सक सुशील कोइराला भन्छन्, ‘तर ऐनमा जेल सजाय हुने उल्लेख भएकाले रिस्क लिएरै पनि बिरामीको ज्यान बचाउँछु भनेर अघि सर्ने चिकित्सकहरू स्वात्तै घट्नेछन् । यसले अन्तत: हाम्रा बिरामी उपचार गर्न भारत वा अन्य देशमा जान बाध्य हुनेछन् । धेरै खर्च गर्न नसक्नेहरूको ज्यानै तलमाथि पर्ने जोखिम बढ्नेछ ।’


संसारमा उपचार गर्दा बिरामीको ज्यान गए चिकित्सकमाथि छानबिन हुने भए पनि ज्यान मुद्दा भने कतै लाग्ने नगरेको उनले बताए । ‘हो चिकित्सकहरूका अव्यवस्था र छाडापन पनि छन्, पैसाका लागि जे पनि गर्नेहरू पनि छन् । केही वर्षयता चिकित्सा पेसा अमर्यादित र पैसामुखी हुँदै आएकाले यसको इज्जत पनि गुम्दै गएको छ,’ अर्का डा. सुवास घिमिरे भन्छन्, ‘तर यसो भन्दैमा चिकित्सकलाई जेलै हाल्ने कानुन ल्याउनु राम्रो होइन । कानुनले समस्या बढाउने होइन भएका समस्या हल गर्ने उपाय सुझाउनुपर्छ ।’ जेल हाल्ने व्यवस्था नगरी अरू धेरै देशमा जस्तै उपचार गर्दा लापरबाही भए छानबिन गरी चिकित्सकको लाइसेन्स खारेज गर्ने कानुन ल्याउन सकिने डा. कोइरालाको सुझाव छ ।


चिकित्सा शिक्षामै विद्यावारिधि गरेका अधिवक्ता रमेश पराजुली भने ऐनको उक्त व्यवस्थाबाट आम रूपमा चिकित्सकहरू आत्तिनु नपर्ने बताउँछन् ।


‘ज्यान लिने मनसाय ९९ प्रतिशत चिकित्सकको हुँदैन, उपचार गर्दा ज्यान भने जान सक्छ,’ उनी भन्छन्, ‘यस्तोमा फौजदारी कानुन आकर्षित हुने नभई हाल प्रचलनमा रहेको देवानी कानुनअन्तर्गत पर्ने उपभोक्ता संरक्षण ऐनअनुसार मुद्दा चल्छ । तर कुनै चिकित्सकले आफ्नो ज्ञान दुरुपयोग गरी मृगौलाजस्ता मानव अंगको तस्करी गर्छ भने त्यो पूरै अपराध हो । यो ऐन त्यस्तै खालका अवस्थामा लागू हुने गरी बनेको हो ।’


प्रकाशित : श्रावण ३०, २०७५ १०:१२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT