गुणस्तरहीन पानी उद्योग पुन:सञ्चालन गराउने तयारी

कान्तिपुर संवाददाता

मोरङ — क्षेत्रीय खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण कार्यालय विराटनगरले बन्द गरेको पिउने पानी उद्योगलाई मापदण्डविपरीत पुन: सञ्चालन गर्न दिने तयारी गरेको छ ।

उद्योग पुन:सञ्चालन गर्न दिनका लागि पानीको नमुना संकलन गरेर परीक्षण थालिएको छ । परीक्षणपछि पानीमा गुणस्तर कायम भए उत्पादन गर्न दिने तयारी गरेको हो ।

उक्त कार्यालयले विराटनगरका कोलीफर्म पाइएका ११ र पानीमा पिएचको मात्रा कम भएको ३ गरी १४ उद्योगलाई उत्पादन, बिक्री वितरणमा रोक लगाएको थियो । १५ दिनभित्र सबै मापदण्ड पूरा गर्न निर्देशन दिएको थियो ।

Yamaha

कार्यालय प्रमुख प्रमोद कोइरालाले प्रशोधन, उत्पादन, बिक्री वितरण बन्द गरिएको पानी उद्योगलाई पुन: सञ्चालन गर्न दिनेमा केही दुविधा रहेको बताए । ‘उत्पादन बन्द गरिएका १४ उद्योगमध्ये ७ ले सबै मापदण्ड पूरा गरेको भन्दै पुन: अनुगमन गरिदिन निवेदन दिएका छन्,’ उनले भने, ‘अनुगमन गरेर पानीको नमुना संकलन गरी परीक्षण गर्ने काम भइरहेको छ ।’

कोइरालाले उत्पादन बन्द उद्योगलाई मापदण्ड पूरा गरेपछि सञ्चालन गर्न दिने कि पानीको गुणस्तर सुधार भएपछि दिने भन्नेबारे सामाजिक विकास मन्त्रालय, जिल्ला प्रशासनलगायत सरोकारबालासँग छलफल गर्ने बताए । यसबारे विभागबाट पनि आवश्यक निर्देशन लिएर मात्रै अघि बढ्ने उनको भनाइ छ ।

बन्द उद्योगका सञ्चालकले भने गुणस्तरलाई लिएर प्रशोधन, उत्पादन, बिक्री वितरणमा रोक लगाइएको र अब पानीको गुणस्तर सुधार भइसकेपछि उद्योग सञ्चालन गर्न दिनुपर्ने माग गरिरहेका छन् । पानी उत्पादन महासंघ प्रदेश १ का अध्यक्ष पुण्यप्रसाद भट्टराईले अनुगमनका क्रममा पानीमा गुणस्तर नभएको पाइएको र त्यो सुधार गरेपछि तत्काललाई सञ्चालन गर्न दिनुपर्ने माग गरे ।

‘सबै उद्योगले असोजभित्र पिउने पानी उत्पादनसम्बन्धी निर्देशिका २०७४ अनुसार मापदण्ड पूरा गरेर अनुज्ञापत्र नवीकरण गराउनै पर्छ,’ उनले भने, ‘अनुज्ञापत्र नवीकरण गराउन नसक्ने उद्योग त्यसै अवैध हुने भएकाले तत्काललाई उद्योग सञ्चालन अनुमति दिनुपर्छ ।’ ‘पिउने पानी उत्पादनसम्बन्धी निर्देशिका २०७४ अनुसारको मापदण्ड पूरा गर्न प्रदेशभरका उद्योगीसँग अन्तरक्रिया छलफल गरेर चैत २२ गतेसम्मको ६ महिनाको म्याद दिएका थियौं,’ प्रमुख कोइरालाले भने, ‘६ महिनामा पनि मापदण्ड पूरा नगर्नेलाई पुन: समय दिनु उचित जस्तो पनि लाग्दैन तर उद्योगमा उद्योगीले लगानी गरेकाले समस्या छ।’

प्रकाशित : भाद्र १, २०७५ ०८:५६
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

दैलोमै तरकारी

जितेन्द्र साह

विराटनगर — बिहानको ६ नबज्दै ढाकीभरि तरकारी बोकेर एकल महिला ७० वर्षीया बुलातीदेवी मण्डल विराटनगर प्रवेश गरी सक्छिन् । विराटनगरलाई दक्षिणपूर्वी भेकसँग जोड्ने हाटखोला चोकको मुख्य मार्ग छेउमा बसेर सागपातको मुठा बनाउँछिन्, अनि तरकारीले भरिभराउ ढाकीमाथि सजाएर घरघरै पुग्छिन् ।

ढोकामा ताजा हरियो तरकारी किनेपछि महिला व्यवसायीको शीरमा ढाकी राख्न सहयोग गर्दै विराटनगर–७ का स्थानीय । वरिपरिको ग्रामीण भेकमा उत्पादित तरकारी यो महानगरको घरघरमा ढाकीबाली भनेर चिनिने साना महिला व्यवसायीहरूले पुर्‍याउँछन् । तस्बिर : जितेन्द्र । कान्तिपुर

मोरङको सीमावर्ती जहदा गाउँपालिका–४ की उनको डेढ दसकदेखिको दिनचर्या हो यो । मण्डलले यो पेसा आमाबाट सिकेर गर्न थालेको बताइन् ।

‘झिसमिसेमा गाउँमै किसानसँग तरकारी किन्छौं,’ उनले भनिन् । सहरसम्मको सवारी भाडा काटेर दैनिक सय/डेढ सय रुपैयाँ बच्ने गरेको मण्डलले सुनाइन् ।

‘अब बुढी भइसकेकोले ४/५ किलोभन्दा बढी बोक्न सक्दिनँ,’ उनले भनिन्, ‘पहिला योभन्दा दोब्बर बोक्थेँ ।’ रोचक के छ भने उनी उहिलेदेखि विराटनगर–७ स्थित उत्तरपूर्वी टोलको घरघरमा मात्र बेच्छिन् । यहाँको कुन घरमा कति सदस्य र कसलाई कुन तरकारी मन पर्छ भन्ने समेत उनलाई थाहा छ ।

नगद र उधारोमा बरोबरी काम गर्ने उनी निरक्षर भए पनि हिसाबकिताबमा गल्ती गर्दिनन् । ‘मुखैले सागसब्जीको दाम जोड्छु, उधारो लिनेको अनुहार र घर कहिल्यै बिर्सन्नँ,’ मण्डलले भनिन् । उनको घरमा छोरा, बुहारी र नातिनातिना पनि छन् । ‘हातखुट्टा चलुन्जेल छोराबुहारीमाथि भार बन्नु नपरोस्, चियाखाजाका लागि पनि उनीहरूसँग पैसो माग्न नपरोस्,’ उनले भनिन् ।

विराटनगरको घरका ढोकाहरूमा पुगेर तरकारी बेच्ने उनी एक्लो महिला होइनन् । स्थानीयले ढाकीबाली, ढकियावाली वा तरकारीबाली भनेर सम्बोधन गर्ने मण्डल जस्ता धेरै छन् । जहदा–४ की ५० वर्षीया राधादेवी महतोले २८ वर्षदेखि यो व्यवसाय गरिरहेकी छन् । उनी बजार, अस्पताल र सरकारी कार्यालयहरू भएको क्षेत्रको घरमा पुग्छिन् ।

महतो गाउँबाट हरेक दिन १० देखि ३० किलोसम्म तरकारी लिएर आउँछिन् । सुरक्षित थलो खोजेर थन्काउँछिन् । ढाकीमा राखेर थोरथोर बोकेर बेच्छिन् ।

आफूले तरकारी बेच्दै आएको घरबेटीसँग परिवारझैं नाता भएको उनले बताइन् । ‘कसैको घरमा जन्म वा विहे भएमा र कोही बिरामी परेमा समेत थाहा हन्छ, छोराछोरीको विहेवारी गर्दा निम्तो समेत दिन्छन्,’ महतोले भनिन् ।

तरकारीको ढाकी भुइँमा राख्ने र उठाउने बेलामा स्थानीयले गर्ने स्नेहपूर्ण सहयोगले समेत उनको भनाइलाई पुष्टि गर्छ । यो व्यवसाय गरेर चार सन्तान पालिरहेकी उनी बेइमान ग्राहकको चक्करमा नपर्ने हो भने यो राम्रै कमाइ हुने बताइन् ।

बोक्ने क्षमताअनुरूप एक जनाले सबै खर्च काटेर दिनहुँ औषत २ सयदेखि ५ सय रुपैयाँसम्म कमाउने गरेको उनले बताइन् ।

‘कतिपय ग्राहकले थोरथोर उधारो लिँदै हजारौ रुपैयाँ पुर्‍याउँछन, त्यसपछि आजभोलि भन्दै बेपत्ता हुन्छन्,’ महतोले भनिन्, ‘निकै बाँकी लिएका एक घरबेटी काठमाडौं कि अमेरिका गइहाले, कहाँ खोज्नु ?’

ढोकासम्मै तरकारी पुर्‍याउने यो महिला समूहमा मात्रै ६ जना छन् । उनीहरूले आपसी समझदारीमै तरकारी बेच्ने एरिया वा टोल निर्धारण गर्छन् । एउटाले बेच्ने टोल वा घरमा अर्कोले हतपती प्रवेश गर्दैनन् । यही समूहकी ४२ वर्षीया गीतादेवी मण्डलले सात वर्षदेखि महानगरको सरस्वती टोलमा मात्र तरकारी बेच्छिन् ।

नाबालक छोरीकी आमा उनी बिहान घरतिरको जिम्मेवारी श्रीमानले सम्हाल्ने गरेको बताइन् । अरूलाई पनि यसैगरी श्रीमान् वा घरपरिवारका अन्य सदस्यले मद्दत गरिरहेको हुनाले उनीहरूको जीवन सहज ढंगले चलिरहेको देखिन्छ ।

उनलाई पनि प्रत्येक घरबेटी र भाडामा बस्नेहरूको रुची थाहा छ । ‘अर्डरअनुरूप पनि तरकारी खोजेर ल्याइदिन्छु,’ उनले भनिन् ।

थोरै परिमाणमा बोकेर आउने हुनाले गाडी भाडाका कारणले आफूहरूको तरकारी महँगो भएको मण्डलले सहर्ष स्वीकारिन् ।

उनले भनिन्, ‘बुझ्नेले धेरै मोलमोलाई गर्दैनन् ।’ कम दाममा बेच्दा घाटा लाग्ने हुनाले बिक्री नभएको तरकारी फर्काएर घरमा पकाएर खाने गरेको मण्डलले सुनाइन् । ‘हाम्रो ग्राहकमा बढी जसो समय अभाव हुने व्यस्त कामकाजी महिलापुरुष, विद्यार्थी, व्यापारी, बिरामी, अशक्त र ताजा मन पराउने हुन्छन्,’ उनले भनिन् ।

विराटनगर बस्ने मोरङको सुनवर्षी नगरपालिका धोकडिया टोलकी किराना पसले ६० वर्षीया मायादेवी राजवंशीले हरेक बिहान यिनै ढाकी बालीबाट लट्टे, मुन्टा, लौका, घिरौला, परवल, भिन्डी, बोरी, पिँडालु, गोलभेडा र कर्कलालगायतका तरकारी छानीछानी किन्छिन् ।

यी दिदीबहिनीहरूले निकै दु:ख गरेर आफूहरूजस्ता ग्राहकसम्म तरकारी पुर्‍याइरहेको उनले बताइन् । राजवंशीले भनिन्, ‘जाडो, वर्षा र अत्यधिक गर्मीमा समेत ताजा तरकारी ल्याइदिन्छन्, उनीहरूले गरिरहेको दु:खको तुलनामा हुने नाफा त केही होइन ।’

प्रकाशित : भाद्र १, २०७५ ०८:५५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT