दसैंसम्म खानेपानीको व्यवस्था

‘डिप ट्युवेलबाट दैनिक २ करोड ८१ लाख लिटर पानी उत्पादन क्षमता देखिएको छ’
कान्तिपुर संवाददाता

सुनसरी — धरान खानेपानी व्यवस्थापन बोर्डले खानेपानी आयोजनाको स्थलगत भूमिगत पानी उत्पादन क्षमता परीक्षण गर्दै आउँदो दसैंसम्म काम सम्पन्न गर्ने जनाएको छ ।

आयोजनाले चारकोशे जंगलमा अढाई सय मिटर गहिरो ४ वटा डिप ट्युवेलबाट वास्तविक पानीको उत्पादन कति भइरहेको छ भनेर मापन गरिएको थियो । भूमिगत पानी उत्पादन परीक्षण गर्दा प्रतिसेकेण्ड १ सय १९ लिटर पानी उत्पादन भएको थियो । उक्त उत्पादन धरानको उपभोक्ताका लागि पर्याप्त भएको बताइएको छ ।

आयोजनाका व्यस्थापक इन्जिनियर राजु पोखरेलले जनप्रतिनिधि, विभिन्न दलका प्रतिनिधि र अनुगमन समितिका पदाधिकारीलाई भने, ‘भूमिगत पानी निकाल्ने प्रविधि र डिजाइनअनुसार चारकोशे जंगलको डिप ट्युवेलबाट दैनिक २ करोड ८१ लाख लिटर पानी उत्पादन क्षमता देखिएको छ ।’ संस्थानले भने सर्दु जलाधारको सतहको पानी र चारकोशे जंगलमा रहेको भूमिगत डिप ट्युवेलबाट दैनिक १ करोड १० लाख लिटर पानी मात्र उत्पादन गरेर १६ हजार धारामा पालो पालो वितरण गर्दै आएको छ ।

Yamaha

धरान दक्षिणको चारकोशेको पानीलाई स्वाम्पवेल रिजर्भवायर ट्यांकीमा जम्मा गरेर धरान–१४ स्थित पिण्डेश्वर सिस्टममा रहेको नौ लाख लिटर क्षमताको ट्यांकीमा पम्प गरेर रिजर्भ गर्ने काम भइरहेको प्राविधिकहरूले बताए ।

उक्त पानी हाल परीक्षणका लागि धरान १५ बाझोगराका करिब १० हजार नयाँ पुराना धारा अर्थात् ६० प्रतिशतका धारामा पठाइएको छ । आयोजनाको यो दोस्रो परीक्षण हो । एक वर्षअघि चारकोशे जंगलकै कुम्भीहालमा जडान गरेको डिप ट्युवेलको पानी धरान–१७ स्थित रेल्वे सिस्टममा पम्प गरेर सवै परीक्षण पूरा गरी खानेपानी घरघरमा वितरण सुरु गरिसकेको छ । रेल्वे सिस्टममा २१ सय नयाँ उपभोक्ताले मिटर जोडेर खानेपानी महसुल नियमित रूपमा तिर्दै धरान खानेपानी व्यवस्थापन बोर्डमार्फत पानी प्रयोग गरिरहेका छन् ।

यता पिण्डेश्वर सिस्टमकाको पानी उपभोक्ताको धारामा जडान गर्नका लागि नेपाल खानेपानी संस्थान रिजर्भवायर ट्यांकी र उसले विस्तार गरेको पाइपलाइनमा इन्टरलिङ गर्न बाँकी भएकाले सोझै उपभोक्ताको धारामा उपलव्ध गराउन नसकेको इन्जिनियर पोखरेलले बताए । उनले भने, ‘अब शायद यसै सातादेखि बाझोगरातिर पनि आयोजनाको भूमिगत पानी उपभोक्ताको धारामा परीक्षणका रूपमा खसाउने छौं ।’

नेपाल खानेपानी संस्थान र आयोजनाको पाइपलाइन बीचको इन्टरलिङ समस्याबारे बोर्डका अध्यक्ष समेत रहेका धरान उपमहानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख मन्जु भण्डारी सुवेदीले एक महिनाअघि बसेको मन्त्रिपरिषदको बैठकले संस्थानको सम्पत्ति, दायित्व र जिम्मेवारी बोर्डमा हस्तान्तरण गर्ने निर्णय गरे पनि राजपत्रमा प्रकाशित हुन बाँकी रहेकाले इन्टरलिङ नगरिएको बताइन् ।

मन्त्रिपरिषदले खानेपानी व्यवस्थापन बोर्ड ऐन २०६३ को दफा ३ अनुसार धरान उपमहानगरपालिकाको भौगोलिक क्षेत्र रहनेगरी गठित बोर्डलाई संस्थानको सम्पत्ति, दायित्व र जिम्मेवारी हस्तान्तरण गर्ने निर्णय मन्त्रिपरिषदले असार ३२ गते नै गरेको छ ।

एसियाली विकास बैंक एडीबीको २२ मिलियन डलर ऋण तथा अनुदानमा एकीकृत सहरी विकास आयोजनाअन्तर्गत खानेपानी आयोजना तीन वर्षदेखि धरानमा सञ्चालन हँुदै आएको छ । आयोजनाको अवधिक यसअघि दुईपटक थपिसकिएको छ । अवको अन्तिम अवधि आगामी डिसेम्बर २९ मा सकिने भएकाले जसरी भए पनि यो दसैंभित्र धरानका थप भएका नयाँ उपभोक्ता र पुराना उपभोक्ता सवैका धारामा पानी खसाउने गरी काम भइरहेको बोर्ड अध्यक्ष सुवेदीले बताइन् ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र २, २०७५ ०८:४५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

दूध उत्पादन क्षमता बढाउँदै किसान

एक वर्षअघिसम्म गाउँका संकलन केन्द्रदेखि चिस्यान केन्द्रसम्म दूध ढुवानीका लागि ५५ जना मानिस र घोडाको प्रयोग हुँदै आएको थियो
कान्तिपुर संवाददाता

तेह्रथुम — छथर दुग्ध चिस्यान सहकारी संस्थामा पछिल्लो एकै वर्षमा दैनिक १ हजार लिटर दूध उत्पादन बढेको छ । पछिल्लो एकै वर्षको अवधिमा किसानले यति धेरै दूध उत्पादन वढाएका हुन् ।

तेह्रथुमको छथर गाउँपालिका शुक्रबारेमा रहेको छथर दुग्ध चिस्यान सहकारी संस्थामा दूध बिक्री गर्दै किसान । तस्बिर : चन्द्र कार्की । कान्तिपुर

दूध उत्पादनको मुख्य सिजनमा पनि दैनिक १ हजार ५ सय लिटर मात्रै दूध किसानले सहकारीमा बिक्रीका लागि ल्याउने गर्दथे । तर एक वर्षयता तिनै किसानले सहकारीमा दैनिक २ हजार ५ सय लिटर दूध बिक्रीका लागि ल्याइरहेका छन् । दूध उत्पादन क्षमता बढाउने कार्यमा किसानलाई डेनमार्क सरकारको सहयोगमा उन्नती समाबेशी वृद्धि कार्याक्रमले गरेको हो ।

४२ जना अगुवा दूध उत्पादक किसान मिलेर स्थापना गरेको संस्थामा अहिले छथर गाउँपालिकाका झन्डै २ हजार किसानले दूध बिक्रीका लागि ल्याउने गरेका छन् । उन्नती समावेशी वृद्धि कार्यक्रमले सहकारी संस्थामार्फत दूध उत्पादन क्षमता बढाउने र दूधको गुणस्तर सुधार गर्ने कार्यमा भौतिक पूर्वाधार सहितको सहयोग गरेपछि पछिल्लो समय छथर गाउँपालिकामा दूध उत्पादक किसानको संख्या बढेको दुग्ध उत्पादक जिल्ला सहकारी संघका जिल्ला अध्यक्ष बुद्धिमान खुलालले बताए ।

दूध उत्पादन, बजारीकरण, गुणस्तर सुधार लगायतका काममा करोडौं लागतका संरचना निर्माण भएपछि पशुपालक किसानमा दुधालु गाईभैंसीमा लगानी गर्दा फाइदा हुने आत्मविश्वास बढेको छथर गाउँपालिका २ हमजरजुङका किसान धनबहादुर कटुवाले बताए । उनले अहिले दूध उत्पादन क्षमता बढाएर दैनिक ३० लिटर पुर्‍याएका छन् ।

एक वर्ष अघिसम्म उनले सहकारीलाई दैनिक २० लिटर मात्रै दूध बिक्री गर्दै आएका थिए । कटुवाल जस्ता सयौं किसानले अहिले दूध उत्पादन क्षमता वृद्धि गरेर दैनिक आमदानी बढाएका छन् । उन्नतीकै सहयोगमा किसानलाई उन्नत जातका दुधालु घाँसका बिरुवा वितरण गरिएको व्यवस्थापक बुढाथोकीले बताए ।

अहिले दूध उत्पादक किसानका बारीका कान्लामा दूध उत्पादन बढाउने सिओफोर नामक जातको घाँस रोपीएको छ । यो जातको घाँस पशु वस्तुलाई खुवाउँदा दाना कम लाग्ने गरेको र दूध उत्पादन समेत बढ्ने पशु सेवा कार्यालयका प्रमुख डाक्टर शिवजी प्रसाद दासले बताए । यो जातको घाँस दुधालु गाईभैंसीलाई खुवाउन थालेपछि दाना कम लाग्ने गरेको र किसानले दानामा गर्दै आएको लागत समेत घटेको अध्यक्ष खुलालले बताए ।

एक वर्षअघिसम्म गाउँका संकलन केन्द्रदेखि चिस्यान केन्द्रसम्म दूध ढुवानीका लागि ५५ जना मानिस र घोडाको प्रयोग हुँदै आएको थियो । अहिलो प्रत्येक संकलन केन्द्रसम्म पुगेर टयाक्टरले दूध ढुवानी गर्छ । २५ लाखको लागतमा खरिद गरिएको टयाक्टरलाई ५० प्रतिशत लगानी अनुदान उन्नतीले नै दिएको छ ।

ढुवानी मजदुर अभाव खेप्दै आएका दूध उत्पादक किसानले अहिले टयाक्टर पाएका छन् । ‘अब पहिले जस्तो समस्या छैन,’ छथर गाउँपालिका ५ ओख्रेका किसान बेगबहादुर खडकाले भने, ‘टयाक्टर आएपछि सवै किसानको दूध ढुवानीमा धेरै सजिलो भएको छ ।’ पशुपालनका लागि उन्नत जातको घाँस, उत्पादित दूधका लागि ढुवानी, गुणस्तर सुधार र बजारको समेत समस्या नभए पछि आगामी दुई वर्षभित्रमा किसानले दूध उत्पादन क्षमता बढाएर दैनिक ५ हजार लिटर पुर्‍याउने लक्ष्य सहकारीले लिएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र २, २०७५ ०८:४५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT