गाउँवस्तीको अवस्था बुझ्दै विद्यार्थी

रमेशचन्द्र अधिकारी

धनकुटा — ओखलढुंगाकी सुमित्रा कटुवाल धनकुटाको दुर्गम गाउँवस्तीको अवस्था बुझ्न निस्किएकी छन् । एक महिनादेखि उनी जिल्लाका ग्रामिण क्षेत्रको अध्ययनका लागि घरदैलोमा सक्रिय भएकी हुन् ।



Yamaha

त्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्गत ‘सामाजिक कार्य’ स्नातकोत्तर तह कार्यक्रम अन्तिम वर्षमा अध्ययन गर्दै रहेकी कटुवाल पाठ्यपुस्तकमा आफूले अध्ययन गरेको विषयलाई स्थलगत अध्ययनबाट अझ स्पष्ट हुन भ्रमणमा निस्किएको बताउँछिन्।

उनको साथमा रहेकी काठमाडौंकी नम्रता मानन्धर पनि महिना दिनदेखि दुर्गमस्थानका सर्वसाधारणको दैनिकी नियाल्न हिडँेकी छन्। त्यसो त ती दुई मात्र नभएर यति बेला उक्त विषयमा अध्ययनरत सम्पूर्ण छात्रछात्रा जिल्लाको गाउँवस्तीमा निस्किएका छन्।

पाठ्यपुस्तकका सैद्धान्तिक विषयवस्तुमा मात्र सिमित हुन नहुने उनीहरुको धारणा छ। अझ सामाजिक कार्य विषयको अनिवार्य रुपमा चौथो सेमेस्टरमा ग्रामिण क्षेत्रका विभिन्न विषयवस्तुबारे स्थलगत अध्ययन गर्नुपर्ने भएपछि सबै विद्यार्थी गाउँघरको हाल बुझ्न निस्किएको अर्की सहभागी प्रतिक्षा खकुरेलले बताइन्।

‘हामी स्थलगत रुपमा गाउँघर पुगेर वस्तुस्थिती बुझ्दा निकै उत्साहित भएका छौँ’ उनले भनिन्, ‘शहर बजारमा मात्र सिमित भएर हामी हाम्रो विषयको उद्देश्य प्राप्ति नगर्ने भएकाले ग्रामिण वस्तीमा हिडेँका हौँ।’ उनीहरुले घरेलु हिंसा, प्रजनन् स्वास्थ्य अवस्था, अभिभावक र सन्तानको अवस्था, महिला सचेतना, कृषि, संस्कृति, वैदेशिक रोजगार, शिक्षा, स्वास्थ्य लगायतका विभिन्न विषयमा उनीहरुले अध्ययन गर्दै आएको बताए।

पछिल्लो समय सामाजिक कार्य विषय अध्ययन गर्नेको चासो उल्लेख्य रुपमा बढेको उक्त विषय अध्यापन गर्दै आएका उप—प्राध्यापक प्रतिक शर्मा लामिछाने बताउँछन्। विश्वविद्यालयले सम्बन्धन दिएको सामाजिक कार्य नीतिस्तरबाट पठनपाठन हुँदै आएको छ।

भर्नाका लागि अन्तवार्ता र अन्य प्रयोगगात्मक परीक्षाबाट ५० जनाको कोटामा चयन गरिने उपप्राध्यापक लामिछानेले बताए। हालसम्म चौथो ब्याच मात्र उत्पादन भएको छ। उक्त विषय पढ्ने चाहना राख्नेको संख्या अत्यन्त धेरै रहेको उनले जानकारी दिए।

स्नातकोत्तरमा प्रत्येक वर्ष कम्तिमा तीन सय बढी विद्यार्थी भर्नाका लागि आउने गरेका छन्। तर ५० जनाको कोटामा प्रतिस्पर्धाबाट चयन गरिने भएपछि अन्यको उक्त विषय पढ्ने चाहना पुरा हुन सकेको छैन। ‘स्वदेश र विदेशमा सामाजिक कार्य विषयको माग बढ्दै गएको छ’, लामिछानेले भने, ‘सिमित कोटा भएकोले पढ्ने चाहना भएका सबैको इच्छा पुरा गर्न सकेको छैन।’ माग तीव्र भएकाले थप कोटा विस्तार गर्न जरुरी रहेको उनको तर्क छ।

स्नातक तहसम्म सामाजिक कार्य विषय पढ्नेको संख्या उच्च रहेको छ। तर विश्व विद्यालयमा उक्त विषय सिमित गरिंदा समस्या रहेको सम्बद्ध विद्यार्थी गुनासो गर्छन्। स्थानीय तह तथा स्वास्थ्य संस्थामा उक्त विषय पढेका जनशक्तिको माग बढ्दै गएकोले रोजगारको लागि आफू आशावादी भएको स्नातकोत्तर तह अन्तिम वर्ष अध्ययनरत इन्द्रजीत गौतमले बताए।

प्रकाशित : भाद्र ३, २०७५ १७:४६
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

प्रधानमन्त्रीदेखि प्रधानन्यायाधीशसम्म पढेको स्कुल

रमेशचन्द्र अधिकारी

धनकुटा — एउटै जिल्लाबाट उपल्लो पदमा पुग्ने व्यक्तिको संख्या औंलामा गन्न सकिएला । तर एकै विद्यालयमा पढेका धेरै व्यक्ति उपल्लो पदमा पुगेको संयोग भने रोचक हो ।

धनकुटा ५, तल्लोकोप्चेमा रहेको गोकुण्डेश्वर बालमन्दिर माध्यमिक विद्यालय ।तस्बिर : रमेशचन्द्र । कान्तिपुर

यहाँको एउटा विद्यालयमा पढेका व्यक्ति प्रधानमन्त्री, प्रधानन्यायाधीशदेखि शैक्षिक, भाषा, संस्कृति, कला साहित्य, स्वास्थ्य, प्रशासनिक क्षेत्रको उच्च ओहोदामा पुगेका छन् । कुरो धनकुटा नगरपालिका ५, तल्लोकोप्चेमा रहेको गोकुण्डेश्वर बालमन्दिर माध्यमिक विद्यालय (तत्कालीन गोकुण्डेश्वर हाईस्कुल) को हो ।

यो स्कुलमा पढेकामध्ये सबैभन्दा सर्वोच्च पदमा पुग्ने व्यक्ति पूर्वप्रधानमन्त्री सूर्यबहादुर थापा हुन् । थापा उक्त विद्यालयका पूर्वछात्र हुन् । मुलुकमा पाँचपटक प्रधानमन्त्री भएका थापा जीवित रहुन्जेल उक्त विद्यालयमा नियमित जाने गर्थे । १९८९ सालमा स्थापना भएको विद्यालयमा ७ कक्षामा थापाले अध्ययन गरेको प्रधानाध्यापक दामोदर मिश्रले बताए ।

पूर्वप्रधानमन्त्रीदेखि वर्तमान अवस्थासम्म पनि शैक्षिक, प्रशासनिक, राजनीतिक लगायत क्षेत्रमा उक्त विद्यालयका छात्रछात्रा रहेको पाउँदा गर्वको महसुुुस हुने प्रधानाध्यापक मिश्र बताउँछन् । ‘यहाँ पढेका सूर्यबहादुर थापादेखि पछिल्लो पुस्तासम्म तीन दर्जनभन्दा बढी व्यक्तिले मुलुकका उच्च पद सम्हालिसकेका छन्’, उनले भने । पूर्व प्रधानन्यायाधीश ओमभक्त श्रेष्ठ पनि त्यहीं अध्ययन गरेका थिए । आँखाका पहिलो विशेषज्ञ डा. रामप्रसाद पोखरेलले २००९ सालमा अध्ययन गरेका थिए ।

पूर्वविद्यार्थी रहेका त्रिभुवन विश्वविद्यालयका पूर्वउपकुलपति डा. माधवप्रसाद शर्माले सोही विद्यालयबाटै वि.सं.२०१४ सालमा प्रवेशिका परीक्षा उत्तीर्ण गरेका हुन् । संस्कृतिविद् तुलसी दिवस, पूर्वसचिव गोविन्ददास मास्के, साहित्यकार डा.दयाराम सम्भव, नाट्यकर्मी अशेष मल्ल, प्राडा तीर्थप्रसाद मिश्र, पूर्वसचिव तथा अञ्चलाधीश रामनारायण श्रेष्ठ, तत्कालीन दूरसञ्चार संस्थानका महाप्रबन्धक रघुवरलाल श्रेष्ठ, पाइलट क्याप्टेन माधवलाल सिंह, साहित्यकार खगेन्द्रकुमार प्रधानाङ्ग लगायत पूर्वविद्यार्थी नै हुन् ।

यही लहरमा पछिल्लो छिमलका पूर्वमन्त्री डा. दुर्गा पोखरेल, वातावरणविद् नरेन्द्र पोखरेल, कलाकार उपेन्द्र दु:खी, शिक्षाविद्हरू उपेन्द्र पोखरेल, जीवलाल श्रेष्ठ, नारायण जोशी, वरिष्ठ अधिवक्ता नगेन्द्रभक्त श्रेष्ठ, प्राडा. शम्भु खतिवडा, कृष्णप्रसाद वस्ती, साहित्यकार ईशदिप श्रेष्ठ, राजेन्द्र श्रेष्ठ, पूर्वसांसद पदमबहादुर बस्नेत लगायत छन् ।

वि.सं.१९८९ मा तत्कालीन उत्साही युवाहरू पं. छविलाल पोखरेल, गजेन्द्रबहादुर प्रधानाङ्ग, लीलानाथ शर्मा, पूर्णलाल लप्टन, गणेशकुमार कर्माचार्य, पहलमान श्रेष्ठ, गुणराज जोशी लगायतको पहलमा विद्यालय स्थापना गरिएको थियो । यस्तै गजराम योगी, मोतीलाल श्रेष्ठ, रामभगत थेच्मी, भुवनेश्वर बौद्धाचार्य, लक्ष्मी श्रेष्ठ लगायतको योगदान पनि उल्लेखनीय थियो । विद्यालयलाई २००४ सालमा तत्कालीन राणा शासनको सरकारले सरकारी मान्यता दिएको पूर्वप्रधानाध्यापक मोहनकृष्ण श्रेष्ठले बताए । विद्यालयमा २००७ सालदेखि प्रवेशिका परीक्षा सुरु भएको थियो । २०२८ मा नयाँ शिक्षा सुरु भएपछि त्यसको एक वर्षपछि नजिकको बालमन्दिरको माथिल्लो तह समेत समावेशपछि हालको नाम कायम गरिएको थियो ।

प्रकाशित : भाद्र ३, २०७५ ०९:४९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT