गाउँबस्ती बुझ्दै विद्यार्थी

कान्तिपुर संवाददाता

धनकुटा — ओखलढुंगाकी सुमित्रा कटुवाल धनकुटाको दुर्गम गाउँबस्तीको अवस्था बुझ्न निस्किएकी छन् । एक महिनादेखि उनी जिल्लाका ग्रामीण क्षेत्रको अध्ययनका लागि घरदैलोमा छिन् ।

त्रिभुवन विश्वविद्यालयअन्तर्गत ‘सामाजिक कार्य’ स्नातकोत्तर तह कार्यक्रम अन्तिम वर्षमा अध्ययनरत छात्रछात्रा धनकुटामा । तस्बिर : रमेशचन्द्र अधिकारी

त्रिभुवन विश्वविद्यालयअन्तर्गत ‘सामाजिक कार्य’ स्नातकोत्तर तह कार्यक्रम अन्तिम वर्षमा अध्ययन गर्दै रहेकी कटुवाल पाठ्यपुस्तकमा आफूले अध्ययन गरेको विषयलाई स्थलगत अध्ययनबाट अझ स्पष्ट हुन भ्रमणमा निस्किएको बताउँछिन् ।

उनको साथमा रहेकी काठमाडौंकी नम्रता मानन्धर पनि महिना दिनदेखि दुर्गम स्थानका सर्वसाधारणको दैनिकी नियाल्न हिँडेकी छन् । उनीहरूमात्र होइन उक्त विषयका धेरै विद्यार्थी गाउँबस्तीको खबर बुझ्न निस्केका छन् । पाठ्यपुस्तकका सैद्धान्तिक विषयवस्तुमा मात्र सीमित हुन नहुने उनीहरूको धारणा छ । अझ सामाजिक कार्य विषयको अनिवार्य रूपमा चौथो सेमिस्टरमा ग्रामीण क्षेत्रका विभिन्न विषयवस्तुबारे स्थलगत अध्ययन गर्नुपर्ने भएपछि सबै विद्यार्थी गाउँघरको हाल बुझ्न निस्किएको अर्की सहभागी प्रतीक्षा खकुरेलले बताइन् ।

Yamaha

‘हामी स्थलगत रूपमा गाउँघर पुगेर वस्तुस्थिति बुझ्दा निकै उत्साही भएका छौं,’ उनले भनिन्, ‘सहर बजारमा मात्र सीमित भएर हामी हाम्रो विषयको उद्देश्य प्राप्ति नगर्ने भएकाले ग्रामीण बस्तीमा हिँडेका हौं ।’ उनीहरूले घरेलु हिंसा, प्रजनन स्वास्थ्य अवस्था, अभिभावक र सन्तानको अवस्था, महिला सचेतना, कृषि, संस्कृति, वैदेशिक रोजगार, शिक्षा, स्वास्थ्य लगायतका विभिन्न विषयमा उनीहरूले अध्ययन गर्दै आएको बताए ।

पछिल्लो समय सामाजिक कार्य विषय अध्ययन गर्नेको चासो उल्लेख्य रूपमा बढेको उक्त विषय अध्यापन गर्दै आएका उपप्राध्यापक प्रतिक शर्मा लामिछाने बताउँछन् । विश्वविद्यालयले सम्बन्धन दिएको सामाजिक कार्य नीतिस्तरबाट पठनपाठन हुँदै आएको छ । भर्नाका लागि अन्तर्वार्ता र अन्य प्रयोगात्मक परीक्षाबाट ५० जनाको कोटामा चयन गरिने उपप्राध्यापक लामिछानेले बताए ।

हालसम्म चौथो ब्याच मात्र उत्पादन भएको छ । उक्त विषय पढ्ने चाहना राख्नेको संख्या अत्यन्त धेरै रहेको उनले जानकारी दिए । स्नातकोत्तरमा प्रत्येक वर्ष कम्तीमा तीन सयभन्दा बढी विद्यार्थी भर्नाका लागि आउने गरेका छन् । तर ५० जनाको कोटामा प्रतिस्पर्धाबाट चयन गरिने भएपछि अन्यको उक्त विषय पढ्ने चाहना पूरा हुन सकेको छैन ।

‘स्वदेश र विदेशमा सामाजिक कार्य विषयको माग बढ्दै गएको छ’, लामिछानेले भने, ‘सीमित कोटा भएकाले पढ्ने चाहना भएका सबैको इच्छा पूरा गर्न सकेको छैन ।’ माग तीव्र भएकाले थप कोटा विस्तार गर्न जरुरी रहेको उनको तर्क छ ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र ५, २०७५ ०८:४५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

गुणस्तर सुधार्न सूचना प्रविधिको सहारा

देवनारायण साह

मोरङ — सीमावर्ती गाउँपालिका जहदाले सूचना प्रविधि प्रयोग गरेर सामुदायिक विद्यालयको शैक्षिक गुणस्तर सुधार्ने प्रयास थालेको छ ।

गाउँपालिकाले विद्यालयहरूमा ‘स्टुडेन्ट प्रोफाइल रिसर्च एनालाइसिस एकेडेमिक’ सफटवेयर जडान गरेको छ । मोबाइल र कम्प्युटरमा लाग्ने उक्त सफटवेयरमा विद्यार्थी, शिक्षक र कर्मचारीको प्रोफाइल बनाएर उनीहरूले गरेको हरेक क्रियाकलापको निगरानी गरिने जनाइएको छ ।

जहदा गाउँपालिकाका अध्यक्ष कैलाशप्रसाद मण्डलले खस्कँदो शैक्षिक गुणस्तर सुधारका लागि सूचना प्रविधि प्रयोगमा ल्याएको बताए । ‘गाउँगाउँमा रहेको प्रत्येक विद्यालयमा पुगेर दैनिक अनुगमन गर्न सकिने अवस्था नभएकाले सूचना प्रविधि उपयोग गरेका हौं,’ उनले भने, ‘यसले घर बसेर अभिभावक, नागरिक, समाजलगायत जोसुकै सरोकारवालाले विद्यार्थी, शिक्षक र विद्यालयको हरेक क्रियाकलापको अनुगमन गर्न सक्ने सुविधा प्राप्त भएको छ ।’

गाउँपालिकाको बजेट सबैभन्दा बढी शिक्षामा नै खर्च भइरहेको तर प्रतिफल नदेखिएकाले विद्यालयको अध्ययनस्तरको मापन, नियमन, गुणस्तर कायम गर्न प्रविधिको प्रयोग गरिएको अध्यक्ष मण्डलको भनाइ थियो । उनले यस प्रविधिले यहाँका विद्यालयहरूको शिक्षामा गुणात्मक विकास हुने अपेक्षा रहेको सुनाए ।

‘इम्पेटस टेक्नोलोजी नेपाल प्रालिले निर्माण गरेको स्टुडेन्ट प्रोफाइल रिसर्च एनालाइसिस एकेडेमिक सिस्टम पहिलो चरणमा गाउँपालिकास्थित ८ माध्यमिक र ८ आधारभूत विद्यालयमा जडान गर्ने योजना छ,’ उनले भने, ‘यो सफटवेयरको सकारात्मक प्रभाव देखिए अर्को चरण गाउँपाकिलास्थित ३० वटै विद्यालयमा जडान गर्छौं ।’

उनले इम्पेटसले दुर्गा मावि जहदा ५, सार्वजनिक मावि जहदा ४, लक्ष्मी आधारभूत विद्यालय, सरस्वती आधारभूत विद्यालय जहदा ४ र बाल आधारभूत विद्यालय जहदा १ मा सफटवेयर जडानको काम सम्पन्न गरेको बताए । अध्यक्ष मण्डलले उक्त ५ वटै विद्यालयमा उक्त सफटवेयरलाई सोमबार स्विच अन गरेर सुचारु गरे ।

उनका अनुसार ती ५ वटा विद्यालयमा एक हजार नौ सय ८१ विद्यार्थी छन् । प्रति विद्यालय सफटवेयर जडान गरी सञ्चालन खर्च एक लाख २५ हजार इम्पेटसलाई प्रदान गरिएको उनले बताए ।

इम्पेटसका प्रदेश १ प्रमुख रेवती निरौलाका अनुसार यस सफटवेयरले विद्यालयका प्रत्येक शिक्षक, कर्मचारी र विद्यार्थीको प्रोफाइल, शिक्षक र विद्यार्थीको प्रत्येक घन्टीको हाजिरी, गृहकार्य, अतिरिक्त क्रियाकलाप, प्रोजेक्टवर्क, भाषिक शुद्धता, स्वास्थ्य अवस्था, अनुशासन हेर्न मिल्छ ।

विद्यार्थीको साप्ताहिक, पाक्षिक, मासिक, त्रेमासिक, अर्धवार्षिक र वार्षिक परीक्षाको परिणामसमेत सफटवेयरले बताउने उनले सुनाए । शिक्षकले हरेक क्रियाकलापको मोबाइल एपमा डाटा इन्ट्री गर्नुपर्ने र त्यो गर्न अत्यन्तै सहज रहेको उनले बताए । उनले संसारको कुनै पनि ठाउँबाट आफूले रोजेको विद्यालयको विद्यार्थीको कोड प्रयोग गरेर शैक्षिक अवस्था र विद्यार्थीको रुचिका बारेमा जानकारी लिन सकिने व्यवस्था रहेको बताए ।

‘अघिल्लो सरकारको पालामा विद्यालयको शिक्षा सुधारका लागि गठित कार्यदलले दिएको सुझावअनुसार नेपाल र भारतका आईटी इञ्जिनियरहरू मिलेर सफटवेयर तयार गरेका हुन्,’ उनले भने, ‘कार्यदलले शिक्षक, विद्यार्थी, विद्यालयको अनुगमन, नियमन, शैक्षिक गुणस्तर सुधारबारे गरेको सिफारिसअनुसार हरेक सुविधा सफटवेयरले प्रदान गरेकाले उपयोगी भइरहेको छ ।’

प्रदेश १ मा पहिलोपटक यो सफटवेयर सहदा गाउँपालिकास्थित विद्यालयहरूमा जडानको काम भइरहेको बताए । निरौलाले उक्त सफटवेयर गाउँपालिका, नगरपालिकाको कार्यालय, प्रदेश र संघीय सरकारको सम्बन्धित मन्त्रालयमा समेत जडान गरिने भएकाले त्यहाँबाट समेत अनुगमन र नियमनको काम गर्न सहज हुने बताए ।

अभिभावक तथा सरोकारवालाले गुनासो, सललाह, सुझावसमेत दिन सक्ने र त्यो सबै शिक्षक, विद्यालय, स्थानीय तह, प्रदेश र संघीय सरकारसम्म पुग्ने भएकाले त्यसको कार्यान्वयन प्रभावकारी हुने उनको दाबी छ ।

दुर्गा माध्यमिक विद्यालयका प्रधानाध्यापक जयप्रसाद साहले विद्यालयमा जडान गरिएको सफटवेयर प्रभावकारी भएको बताए । ‘यसले विद्यालय, शिक्षक र विद्यार्थीलाई जहाँबाट पनि अनुगमन गर्न सक्ने भएको छ,’ उनले भने, ‘शिक्षक र विद्यार्थीले दिनभरिमा के गरे त्यसको बारेमा कसैले कसैलाई बताइरहनु नपर्ने भएको छ त्यो सबै मोबाइलबाटै जानकारी प्राप्त हुने सुविधा प्राप्त भएको छ ।’

प्रकाशित : भाद्र ५, २०७५ ०८:४५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT