अंग्रेजी पढ्न सरकारी विद्यालय

‘वाह्य प्रचारप्रसारभन्दा पढाइ र आधुनिक प्रविधियुक्त कक्षामा बढी ध्यान दिन्छौं’
जितेन्द्र साह

विराटनगर — अंग्रेजी भाषामा कमजोर होलान् भन्ने चिन्ताले बाआमा छोराछोरीलाई महँगा विद्यालयमा हाल्छन् तर महानगर विराटनगरमा भने यसको ठीक उल्टो छ । खुला वातावरण र अंग्रेजी विषयमै तालिम प्राप्त उत्कृष्ट विषय शिक्षकका कारणले यहाँ बालबालिका र अभिभावकले सामुदायिक विद्यालय नै रोज्छन् ।

उल्लेखनीय के छ भने यहाँ माध्यमिक तहका अधिकांश सरकारी विद्यालयमा अंग्रेजी र अन्य मुख्य विषय पढाउने शिक्षकमा स्नातकभन्दा स्नातकोत्तर उत्तीर्ण बढी छन् । दलको झन्डा बोकेर गरिने शैक्षिक राजनीतिभन्दा उनीहरूले बालबालिकाको पढाइलाई बढी महत्त्व दिएका छन् ।


Yamaha

यिनै दक्ष गुरुले दिएको शिक्षा र मिहिनेतको भरमा विद्यार्थीहरूले एसईईमा नेपालीसँगै अंग्रेजीमा ल्याएको ग्रेड पनि स्थानीय मंहँगा निजी विद्यालयभन्दा कम छैन । नागरिक समाज एवं अभिभावकबाट निरन्तर प्राप्त हुने भौतिक, प्राविधिक र आर्थिक सहयोगले यहाँका सामुदायिक विद्यालयहरूले उत्कृष्ट शिक्षा दिइरहेका छन् । वर्षेनी सरकारी विद्यालयहरूले भर्नाका लागि लिने प्रवेश परीक्षामा समेत निर्धारित सिटभन्दा दोब्बर/तेब्बर संख्यामा बालबालिका सहभागी हुन्छन् ।


सरकारी विद्यालयबाट गुणस्तरीय शिक्षा पाएपछि विद्यार्थी अभिभावक बरोबरी मख्ख छन् । ‘सुरुदेखि सरकारी विद्यालयमा पढे पनि माध्यमिक शिक्षा परीक्षा, एसईईमा अंग्रेजीमा पनि ए ल्याएको छु,’ १७ वर्षीय मधुरमण ढुंगानाले भने ।


विराटनगर–१२, सगरमाथा टोलका उनी स्थानीय सत्यनारायण माविबाट विशिष्ट जीपीए अंक ल्याइ एसईई उत्तीर्ण गरेका हुन् । ढुंगाना उक्त विद्यालयमै विज्ञान संकायमा ११ कक्षामा पढदै छन् । ‘अंग्रेजी मात्र होइन यहाँ भौतिक, रसायन र गणित विषयमा राम्रो पढाइ हुन्छ,’ ढुंंगानाले भने, ‘प्रायोगिक पक्षमा निकै ध्यान दिइन्छ, त्यही भएर अन्य निजी कलेजमा नगइ यही पढिरहेको छु ।’


स्थानीय महेन्द्र मोरङ आदर्श बहुमुखी क्याम्पसमा गणित विषयका प्राध्यापक जितेन्द्र देवका छोराछोरी उक्त सामुदायिक विद्यालयमै पढिरहेका छन् । देवको छोरी रिकिताले यहीबाट ३.८ विशिष्ट जीपीए ल्याई उत्तीर्ण गरेकी हुन् । उनी यही विज्ञान संकायमा अध्ययनरत छिन् । भाइ ऋषभ यही कक्षा–१० मा पढ्दै छन् ।


‘हामी नबुझी सरकारी भन्ने बित्तिकै नाक खुम्च्याउँछौं तर यो विद्यालयमा सबथोक बोर्डिङ सरह छ,’ देवले भने । विपन्न एवं सम्पन्न विभिन्न पृष्ठभूमिका विद्यार्थीसँग प्रतिस्पर्धात्मक वातावरणमा पढ्न पाउँदा छोराछोरी त अंग्रेजी, विज्ञान र गणितमा झनै जान्ने भएको उनले बताए । देवका छोरा पनि विद्यालयमा १० उत्कृष्ट विद्यार्थीमा पर्छन् ।


स्वयं पनि झन्डै एक दसकदेखि गणित पढाइरहेका देवले छोराछोरीलाई सरकारी विद्यालयमा पढाउने कारण झनै रोचक छ । एक निजी विद्यालयबाट एसईई उत्तीर्ण जेठी छोरी रियाले नै बाँकी भाइबहिनीलाई सरकारीमा पढाउन सल्लाह दिएका हुन् । एमबीबीएस लगायतका विभिन्न खुला कोटा परीक्षामा बोर्डिङबाट पास गरेकाको तुलनामा सरकारीमा पढेकाले नाम निकाल्ने गरेको छोरीले अनुभव सुनाएको उनले बताए । उनी अहिले काठमाडौंमा आँखा रोगसम्बन्धी विषयमा दोस्रो वर्षमा अध्ययनरत छिन् ।


सत्यनारायण माविका ३५ शिक्षकमध्ये अंग्रेजीका १० शिक्षकमा ८ जनाले स्नातकोत्तर र दुई जनाले स्नातक उत्तीर्ण छन् । नेपालीमा ३ जना र विज्ञान तथा गणितमा ८ जना स्नातकोत्तर तथा ४ स्नातक छन् ।


उक्त विद्यालयबाट यसपाली एसईई उत्तीर्ण १ सय ५५ (सतप्रतिशत) मध्ये अंग्रेजीमा ५ जनाले विशिष्ट जीपीए (ए प्लस) र २२ जनाले उत्कृष्ट जीपीए (ए) ल्याएका छन् । नेपालीमा ८ जनाले उत्कृष्ट जीपीए (ए) प्राप्त गरेका छन् । दुवै विषयमा बी प्लस र बी ल्याउने धेरै छन् । सहभागी परीक्षार्थीमध्ये २५ जनाले विशिष्ट र ७२ जनाले उत्कृष्ट जीपीए ल्याई उत्तीर्ण गरेका छन् । बाँकी पनि उत्तीर्ण छन् ।


कक्षा–६ देखि १२ सम्म पढाइ हुने उक्त विद्यालयमा १ हजार ४ सय विद्यार्थी अध्ययनरत छन् । सरकारीमा पढ्नेको नेपाली र अन्य विषयसँगै अंग्रेजी पनि राम्रो हुने गरेको परिणामले देखाइ सकेको उक्त विद्यालयका प्राचार्य धर्मानन्द खरेलले बताए । २०४३ देखि शिक्षण पेसामा लागेका उनी गणित विषयमा एम र पाठ्यक्रम विषयमा एमएड गरेका छन् । ठ्याक्कै एक दसकदेखि खरेल प्राचार्यको रूपमा कार्यरत छन् । उनी कार्यकक्षभन्दा बढी कक्षाकोठामा पढाइरहेका भेटिन्छन् । यहाँ शिक्षकबीच नै को समयमै विद्यालय पुग्ने र कसले राम्रो पढाउने प्रतिस्पर्धा हुने गरेको खरेलले बताए ।


‘वाह्य प्रचारप्रसारभन्दा पढाइ र आधुनिक प्रविधियुक्त कक्षामा बढी ध्यान दिन्छौं,’ उनले भने, ‘विज्ञापनमा खर्चिने रकमले बालबालिकाका लागि आवश्यक सामग्री किन्छौं ।’ उक्त विद्यालयमा एघारबाह्रमा इलेक्ट्रिकल इन्जिनियरिङ, कानुन, शिक्षा, व्यवस्थापन र पत्रकारिताको समेत पठनपाठन हुन्छ ।


सरकारीका अधिकांश शिक्षक प्रतिस्पर्धात्मक परीक्षा उत्तीर्ण तालिम प्राप्त बालमनोविज्ञान बुझेको हुने गरेको स्थानीय पोखरिया माध्यमिक विद्यालयका प्राचार्य खेमराज भट्टराईले बताए ।


उक्त विद्यालयमा अंग्रेजी पढाउने ६ जनाले स्नातकोत्तर र एक स्नातक उत्तीर्ण छन् । उनी २०६७ देखि प्रधानाध्यापक पदमा कार्यरत छन् ।


यसपालीको एसईईमा उक्त विद्यालयबाट उत्तीर्णमध्ये अंग्रेजीमा २२ जनाले विशिष्ट जीपीए अंक (ए प्लस) र ८५ जनाले उत्कृष्ट जीपीए (ए) ल्याएका छन् । नेपालीमा ६ जनाले विशिष्ट जीपीए (ए प्लस) र ४४ जनाले उत्कृष्ट जीपीए (ए) ल्याएका छन् । अनिवार्य गणितमा ३४ जनाले विशिष्ट जीपीए (ए प्लस) र ४६ जनाले उत्कृष्ट जीपीए (ए) ल्याएका छन् । विज्ञानमा १४ जनाले विशिष्ट जीपीए (ए प्लस) र ७६ जनाले उत्कृष्ट जीपीए (ए) ल्याए । ऐच्छिक गणितमा ३० जनाले विशिष्ट जीपीए अंक (ए प्लस) र ४१ जनाले उत्कृष्ट जीपीए (ए) प्राप्त गरे ।


एसईईमा यो विद्यालयका २ सय ५४ छात्रछात्रामा ७२ जनाले विशिष्ट जीपीए तथा १ सय ३० जनाले उत्कृष्ट जीपीए र बाँकीले पनि राम्रै जीपीए ल्याइ पास गरे । ‘गुरुगुरुमाको मिहिनेतको सकारात्मक असर विद्यार्थीमा पर्छ,’ उक्त विद्यालयका सामाजिक अध्ययन विषयका शिक्षक महेश गौतमले भने, ‘इमानदार भएर पढाएपछि उनीहरूले पनि त्यसै गर्छन् ।’ आफूहरूले व्यवहारमै यसलाई अपनाएको हुनाले एसईई परिणामकै आधारमा समेत मुलुककै उत्कृष्ट विद्यालयमा पर्ने गरेको उनले बताए । यो विद्यालयमा प्राविधिक विषयमा पनि एघारबाह्रसम्म पढाइ हुन्छ ।


एसईईमा शतप्रतिशत उत्तीर्ण गराउन सफल मुलुककै पुरानो विद्यालय मध्येको आदर्श माविमा १ हजार ४ सय ८४ विद्यार्थी अध्ययनरत छन् । उक्त विद्यालयका ४० शिक्षकमध्ये ७ अंग्रेजीमा स्नातकोत्तर छन् । एक शिक्षकले गणितमा विद्यावारिधि र १६ जना अन्य विविध विषयमा स्नातकोत्तर छन् । उक्त विद्यालयका प्राचार्य तुलसीप्रसाद दुलालले अंग्रेजीमै त्रिभुवन विश्वविद्यालय स्नातकोत्तर (एमए) द्वितीय श्रेणी र पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालयबाट एमएड विशिष्ट श्रेणीमा उत्तीर्ण गरेका छन् ।


‘हाम्रो विद्यालयले मोरङमा अंग्रेजी विषयको प्रशिक्षण तालिमको नेतृत्व गर्छ, त्यही भएर यहाँ पढ्ने विद्यार्थी अंग्रेजीमा कमजोर हुने सवालै छैन,’ उनले भने, ‘अमेरिकी र बेलायती दूतावासको अंग्रेजी प्रशिक्षणमा समेत निजीभन्दा हाम्रा विद्यार्थी अगाडि छन् ।’ स्थानीय सामुदायिक विद्यालय सरस्वती माविबाट एसईईमा सहभागी ८४ मध्ये ७९ ले उत्तीर्ण गरे । ‘स्थानीय विद्यालयहरूसँगको प्रतिस्पर्धामा राम्रो परीक्षाफल ल्यायौं,’ उक्त विद्यालयका प्राचार्य योगेन्द्र कार्कीले भने, ‘बढाइचढाइ नगरी के भन्छु भन्ने हाम्राबाट उत्तीर्ण छात्रछात्राले रोजेको विषय पढ्न पाइरहेका छन् ।’


स्थानीय राधाकृष्ण माविका प्राचार्य डम्बरबहादुर कार्कीले शिक्षाको व्यापारीकरण एवं बजारीकरणले अन्यत्र बालबालिका र अभिभावक पीडित हुने गरेको बताए । ‘हाम्रोमा पढ्नेले यति र उति ल्याए भन्दै सर्वत्र विज्ञापन भइरहेको छ,’ उनले भने, ‘तर, चोरेर कि पढेर ? सारेरै ए प्लस ल्याउनेभन्दा पढेर ए मात्र ल्याउने
राम्रो नि ।’


उपलब्ध स्रोतसाधन तथा जनशक्तिको अधिकतम प्रयोग गरी सरकारी विद्यालयले समाजमा राम्रो र प्रभावकारी असर छाडिरहेको विराटनगरका शिक्षाविद् विष्णु लामिछानेले बताए । निजी विद्यालयको महँगा शुल्क तिर्न नसकेका अभिभावकबाट न्यून चन्दा सहयोग लिएर अंग्रेजी माध्यम समेत सञ्चालन गरी सामुदायिक विद्यालयहरू उदाहरणीय बनिरहेको उनले औंल्याए । लामिछानेका अनुसार महानगरपालिकाका ५५ सामुदायिक विद्यालयमा ७ मा माध्यमिक स्तरसम्मै अंग्रेजी माध्यममा पढाइ भइरहेको छ ।


यहाँका अधिकांश सरकारी विद्यालयमा महँगो र राम्रो भनिएका बोर्डिङभन्दा खुला वातावरण भएको उनले बताए । ‘औंलामा गन्न सकिने यहाँका निजी विद्यालयमा मात्र अभिभावकले तिर्ने शुल्क अनुरूपको वातावरण छ,’ लामिछानेले भने, ‘तर अधिकांश सरकारी विद्यालयको वातावरण बालमनोविज्ञानअनुरूप छ ।’


उनका अनुसार प्रशिक्षित शिक्षकले पढाउने हुनाले शिक्षाको गुणस्तर उत्कृष्ट हुनु स्वाभाविककै हो । सरकारी र गैरसरकारी निकायबाट उपलब्ध अवसरहरू सामुदायिकमा पढ्नेलाई नै हुने गरेकाले आकर्षण बढेको लामिछानेले बताए । अन्यत्रभन्दा यहाँको सरकारी विद्यालयमा भइरहेको गुणस्तरीय पठनपाठनले सामाजिक समानतामा ठूलो सहयोग पुर्‍याइरहेको समाजशास्त्री मुकेश सिंहले विश्लेषण गर्छन् । ‘सबैभन्दा ठूलो कुरा यहाँको सामुदायिक विद्यालयको स्तर वर्षेनी बढ्दो छ,’ उनले भने ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र ६, २०७५ १२:११
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

बाल खेलाडी

जितेन्द्र साह

काठमाडौँ — बेलुकीको चार बजे अगावै मनपर्ने जर्सीमा सानाठूला बालक विराटनगरको सहिद रंगशालाको मैदानमा भेला भइसकेका हुन्छन् । गुरुहरूको निर्देशनअनुरूप उनीहरू लामबद्ध हुन्छन् । व्यायाम गर्छन् । फुटबलको अभ्यासमा जुट्छन् । तिर्खाएपछि झोलाबाट बोतल झिक्दै पानी पिउँछन् ।

बालकहरूको समर्पण राष्ट्रिय/अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडीभन्दा कम देखिन्न । यहाँ फुटबलको भविष्य तयार हुँदै छ भन्ने सहजै आभास हुन्छ । सातामा शुक्रबार र शनिबार वा बिदाको मौकामा यहाँ सानाले फुटबल सिकिरहेका छन् । गर्मी निकै बढेको बेला त उनीहरू जर्सीसमेत फुकालेर खेलिरहेको रमाइलो दृश्य देख्छौं । बाबुहरूको खेल हेर्न फुटबलप्रेमी ठूला दर्शक पनि ओइरिन्छन् ।

राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्को प्रशिक्षण कार्यक्रमअन्तर्गत चार महिनादेखि उनीहरूले फुटबल खेलका लागि आवश्यक दौड, बल नियन्त्रण कला, पास, टयाकल, चेस्टिङ, हेडिङ, साइड टयाकल, सामूहिक तालमेल र भिड्ने कला सिक्दै छन् । टाढैबाट अभिभावक र आफन्तजन उनीहरूको खेल हेरिरहेका हुन्छन् । कतिले मोबाइलमा तस्बिर खिच्छन् त कतिले हौस्याउन ताली बजाउँछन् । ‘राष्ट्रिय वा अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी बनेमा सानामा खिचिएका यी तस्बिरहरू पनि निकै महत्त्वपूर्ण र सम्झनयोग्य होला नि,’ पिता प्रकाश थापाले भने । कक्षा–६ मा अध्ययनरत उनका छोरा १२ वर्षीय प्रज्ज्वल पनि प्रशिक्षण लिँदै छन् । रंगशालादेखि थोरै दूरीमा विराटनगर–३, वन कार्यालय छेउमा थापा परिवारको घर छ । उनी घरबाट हिँडदै छोरालाई लिएर आइपुग्छन् ।

‘पढाइमा पनि राम्रै छ तर फुटबलमा बढी रुचि देखायो, बल खेलेको खेल्यै गर्छ,’ उनी भन्छन् । छिमेकी तथा वरिष्ठ फुटबल प्रशिक्षक शिवभक्त जोशीले छोराको खेल देखिराख्ने हुनाले यहाँ भइरहेको तालिममा सहभागी हुन लगाएको उनी बताउँछन् । थापा पेसाले कम्प्युटर प्राविधिक हुन् । उनको श्रीमती कविता दुई दशकदेखि एक प्रतिष्ठित निजी विद्यालयमा कार्यालय सहायक छिन् । छोरा पनि उनी कार्यरत विद्यालयमै पढ्छन् । उनीहरूकी २ वर्षीया छोरी प्रजिता पनि छन् । सबै जना एक साथ मैदानमा पुग्छन्, तालिमपछि सँगै फर्कन्छन् ।

दाइले फुटबल उडाएको देखेपछि प्रजिता पनि खुसी हुँदै उफ्रिन्छिन्, थपडी बजाउँछिन् र भीडमा दाइ कहाँ पुग्नुभयो भनेर खोज्छिन् । अनि बाआमाले औंलाले ‘ऊ त्यहाँ पुग्यो’ भन्दै देखाउँछन् । ‘फुटबलमै बढी रुचि छ, खेलाडी बन्न चाहन्छु,’ छोरा प्रज्ज्वलले भने । पढाइ पनि राम्ररी गरिरहेको छोराको बढी ध्यान फुटबलमै भएकोले सफल खेलाडी बनेमा आफूहरूको सपना पूरा हुने आमा कविता बताउँछिन् । ‘पढाइ वा खेल, जेमा भए पनि उत्कृष्ट गर्नुपर्‍यो,’ बुबा प्रकाश भन्छन्, ‘फुटबल नै राम्रो खेलेको देख्छु ।’

थापाझैं अधिकांश अभिभावक कुशल खेलाडी बनून् भन्ने लक्ष्यका साथ बाबुहरूलाई लिएर निजी वा सार्वजनिक सवारीमा र पैदलै रंगशालासम्म पुग्छन् । परिषद्ले प्रशिक्षक र रेफ्रीको रेखदेखमा काठमाडौंबाहेक विराटनगरमा पनि इच्छुक बालकहरूलाई उमेर तथा उचाइअनुरूप समूहमा विभाजन गरी तालिम दिइरहेको छ । ६ देखि १० वर्ष, ११ देखि १४ वर्ष र १५ देखि १८ वर्षको तीन उमेर समूहमा भइरहेको यो आधारभूत तालिममा यहाँ १ सय ५० बालक सहभागी छन् ।

यहाँ फुटबलका अन्तर्राष्ट्रियस्तरका रेफ्री मधुसूदन खनालको निगरानीमा मुख्य प्रशिक्षक पारस चौधरी र राष्ट्रिय प्रशिक्षक अरुण लामा, दिनेश बस्नेत एवं मदन काफ्लेले बालकहरूलाई फुटबलका दाउपेचमा दक्ष बनाइरहेका छन् । चार महिनाको तालिम पछि भदौमा एक महिना छुट्टी हुनेछ । राष्ट्रिय खेलकुद अभ्यासका लागि उक्त मैदान पनि छनोट भएकोले एक महिनाका लागि बाबुहरूको प्रशिक्षण रोक्नुपर्ने भएको खनाल बताउँछन् ।

यो लगत्तै असोजदेखि प्रत्येक समूहबाट २५ जनाको दरले ७५ बालक एवं किशोर छनोट हुन्छन् । परिषद्ले यसबाट छानिएका ५० जनालाई छात्रवृत्तिसहित प्रशिक्षण दिन्छ । उनीहरू राष्ट्रियस्तरका खेलाडी नबनुन्जेल यो क्रमबद्ध तालिम चलिरहन्छ । मुलुकमा पहिलो पटक भइरहेको यो कार्यक्रमले निरन्तरता पाएमा भविष्यमा खेलाडीको अभाव नहुने खनालले आस गरेका छन् । तर केही अभिभावकले छोराछोरीलाई खेलाडी बनाउनेभन्दा पनि समूहमा काम गर्न सिकाउन, मोबाइल खेलको लत छुटाउन, अनुशासित र स्वस्थ जीवनशैली जिउन जानून् भनेर पनि मैदानमा ल्याइरहेको बताउँछन् । ‘खेलाडी नै बनाउनेभन्दा पनि फरकफरक पृष्ठभूमिका साथीसँग घुलमिल गरून् र मिलेर काम गर्ने भावनाको विकास होस् भनेर ल्याएको हुँ,’ स्थानीय युवा सञ्चारकर्मी एवं व्यवसायी धीरज दाहालले भने ।

परिषद्ले ६ वर्षदेखि १८ वर्ष उमेर समूह निर्धारण गरेको यो तालिममा शुक्रबार सिकाइन्छ । प्रतिभा पहिचान गर्दै अघि बढ्न शनिबार प्रतिस्पर्धा गराइन्छ । यो पूर्णत: व्यावहारिक सिकाइ भएको मुख्य प्रशिक्षक पारस चौधरी बताउँछन् । उनी आफै पूर्व राष्ट्रिय खेलाडी हुन् । बाल खेलाडीको पढाइमा असर पर्न नदिनलाई सप्ताहान्त वा बिदाको मौकामा प्रशिक्षण दिने गरेको उनी बताउँछन् । भन्छन्, ‘विद्यालय लागेको दिन त होमवर्क गर्दै ठीक हुन्छ ।’

मुख्य प्रशिक्षक चौधरी बालकहरूमा फुटबलप्रति लगाव देखेर निकै खुसी लागेको बताउँछन् । बेलुकी चार बजे प्रशिक्षण सुरु हुने भए पनि ३ बज्दै बाआमासहित बालकहरू रंगशालामा भेला भइसक्ने गरेको उनी सुनाउँछन् । ‘जानकारी नभएर ढिलो आए पनि खेलप्रतिको ज्ञान र लगाव हेरेर छुटेकालाई भर्ना गरेका छौं,’ उनी भन्छन् । परिषद्ले मुख्य फुटबल प्रशिक्षक र रेफ्रीको निगरानीमा काठमाडौंबाहेक विराटनगरमा पनि इच्छुक बालकलाई उमेर तथा उचाइअनुरूप समूहमा विभाजन गरी तालिम दिइरहेको छ । बढी उमेरकाको हकमा सिनियर ‘ए’ र ‘बी’ तथा कम उमेरका लागि पनि जुनियर ‘ए’ र ‘बी’ मा विभाजन गरी खेलाइन्छ । जुनियरलाई उमेरअनुरूप र सिनियरलाई हाइटअनुरूपसमेत दुई टिममा राखिन्छ ।उनीहरूलाई राष्ट्रिय प्रशिक्षकहरू अरुण लामा, दिनेश बस्नेत एवं मदन काफ्लेले फुटबल कलामा निपुण बनाइरहेका छन् । सुरुवाती चार महिने तालिममा सहभागी गराउन अभिभावकले बालकको दुई पासपोर्ट आकारको तस्बिरसहित सय रुपैयाँ फारमको र मासिक ५ सय रुपैयाँको दरले शुल्क बुझाउनुपर्ने चौधरी बताउँछन् ।

प्रकाशित : भाद्र ३, २०७५ ०८:३९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT