तुम्लिङटारमा अरुणको पानी

दीपेन्द्र शाक्य

संखुवासभा — बाह्रै महिना सुख्खा हुने तुम्लिङटारमा अरुणको पानी ल्याइएको छ । खाँदबारी नगरपालिका ९ तुम्लिङटारमा सिँचाइका लागि अरुणको पानी ल्याइएको हो । उपभोक्ताले पानी ल्याउन अरुण नदीमा इनार निर्माण गरिसकेका छन् ।

तुम्लिङटारको माथिल्लो क्षेत्रमा ट्याङकी निर्माण गरिसकेको उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष डेगराज बस्नेतले बताए । उनका अनुसार पाइप जडान, पम्प सञ्चालन गर्न सोलार जडानको काम सकिएको छ । यो प्रणालीमार्फत ट्याङकीमा पानी समेत आइसकेको छ ।


अरुण नदीबाट तुम्लिङटारस्थित पानी ट्याङकीसम्म ९ सय ५० मिटर पाइप जडान गरेर पानी ल्याइएको छ । उनले भने, ‘ट्याङकीमा पानी आपूर्ति भइसकेको छ, दैनिक ५० हजार लिटर पानी सोलारबाट तान्ने गरिएको छ ।’ घाम लाग्दा बिहान ९ बजेदेखि दिउँसो ३ बजेसम्म ९० एमएमको पाइपमा पानी आउछ ।

Yamaha


ट्याङ्मा १ लाख ५० हजार लिटर पानी अटाउँछ । अरुण नदीबाट प्रतिसेकेण्ड ५ लिटर पानी आउने उनले बताए । उनका अनुसार अब केही प्राविधिक त्रुटिको अध्ययन र केही कृषकको बारीमा धारा जोड्न मात्र बाँकी रहेको छ ।


अरुण किनारमा विद्युत् नपुगेका कारण २० किलोवाटको सौर्य ऊर्जा जडान गरेका छांै, उनले भने, ‘घाम लाग्दा पानी तान्ने पम्पबाट ९ सय ५० मिटर माथि पानी तानिन्छ ।’ सामान्य प्रकाशबाट पनि बढी उर्जा निकाल्ने ‘भेरिएबल फ्रिक्विन्सी ड्राइभ’ प्रविधि जडान गरिएकोले थोरै घाम लाग्दा पनि सौर्य विद्युत् प्रणालीले राम्रो विद्युत् उत्पादन गरेको उनले बताए । पानी तान्न ६४ वटा सोलार प्यानल जडान गरिएको छ । इनार २१ फिट गहिरो छ । यसको लागत करिव १ करोड लाग्यो, उनले भने, ‘आयोजनाबाट दुई सय रोपनी जमिन बाह्रै महिना सिञ्चित हुनेछ ।’ दुई सय रोपनी क्षेत्रफल जमिनको लागि सय वटा धारा जडान गरिएको उनले बताए ।


७४ वटा धारा जडान भइसकेको छ । बाँकी २५ वटा धारा जोड्ने प्रक्रियामा छन् । प्रत्येक धारामा ‘फिर्के’ को प्रयोग गरी जमिन सिञ्चित गर्ने व्यवस्था गरिएको छ । हिउँद र बर्खा दुबै सिजनमा सुख्खा हुँदा खोतीयोग्य जमिन बाँझिन थालेपछि यो बिकल्प अपनाइएको हो । आकासे पानीका भरमा पनि खेती गर्न नसकिएपछि कृषक खेत बाँझो राख्न बाध्य भएका थिए ।


यो पानीको भरपुर सदुपयोग गरेर तुम्लिङटारमा बाह्रै महिना खेती गर्ने तयारी हामीले गरेका छौं, उनले भने, ‘सिँचाइका लागि ल्याइएको पानी घरयासी प्रयोजनमा प्रयोग गर्न पाइने छैन ।’ सोलार सिस्टमले काम नगरे बिजुली जडान गरेर पानी तान्ने उनले बताए । अहिले परीक्षणमा छौं, भने जति पानी आइरहेको छ, हिउँदका बेला घाम नलागे अर्को विकल्प अपनाउने छौं, उनले भने, ‘त्यो बेला बिजुली लग्छौं र पानी तान्छौं ।’ सिँचाइको व्यवस्थापछि तुम्लिङटार क्षेत्रमा व्यावसायिक तरकारी खेती र माछा पालन गर्ने तयारी कृषकले गरेका छन् । हिउँद महिनामा सुख्खा रहने तुम्लिङटार क्षेत्रमा बाह्रै महिना सिँचाइको व्यवस्था भएपछि स्थानीय कृषक उत्साहित बनेका छन् ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र ६, २०७५ १२:१४
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

घाम डुबेपछि ‘मोबाइल अफ’

दीपेन्द्र शाक्य

संखुवासभा — नुमका दुर्गाबहादुर पराजुली दिनभर मोबाइल प्रयोग गर्छन् । घाम लागुन्जेल उनको मोबाइलमा ‘टावर’ आउँछ । जब साँझ पर्छ मोबाइलले काम गर्न छाड्छ ।

फेरि मोबाइल प्रयोग गर्न परे उनले भोलिपल्ट घाम पर्खनुपर्छ । ‘घाम अस्ताएसँगै हाम्रो क्षेत्रमा वितरण गरिएको नेपाल टेलिकमका स्काइ र नमस्तेका टावर जान्छ,’ उनले भने, ‘प्राय: हुस्सु बढी लाग्ने र घाम नलाग्ने भएकाले टेलिकमले राखेको सोलार पर्याप्त चार्ज नहुँदा समस्या छ ।’


दुर्गम गाउँहरूमा रहेको टेलिकमको बीटीएस टावर अझै सोलार पावरको भरमा रहेको छ । केन्द्रीय प्रसारण लाइनको बिजुली विस्तार नभएका कारण दुर्गममा रहेका सात वटा वीटीएसका टावर घाम अस्ताए सँगै बन्द हुने गरेको छ ।


बिजुली नपुगेका स्थानमा टेलिकमका मोबाइल प्रयोग गर्ने ग्राहकहरूले मौसमको भरमा सेवा पाउँछन् । दिनभर घाम लागेन भने सोलार चार्ज नभएका कारण सेवाग्राही मोबाइल सेवा सञ्चालनमा आउँदैन । बेलुकी घाम अस्ताएपछि बिहान ८ बजेअघि दुर्गमका बासिन्दा सञ्चारबाट विच्छेद हुने गरेको पराजुलीले बताए ।


चीनको सीमावर्ती किमाथाङ्का नाकामा रहेको टावरबाट पनि २४ घण्टा सेवा प्रवाह हुँदैन । स्थानीय बासिन्दा छिमेकी देश चिनको सिमकार्ड प्रयोग गर्न बाध्य छन् । सोलारका भरमा रहेका वीटीएस टावरहरू रहेको स्थानमा व्याट्री पुरानो भएकाले पनि समस्या भएको टेलिकम खाँदबारी शाखाका प्रमुख राधारमण भट्टराईले जनाए । ‘ब्याट्री पुरानो भएको छ,’ उनले भने, ‘लामो समयसम्म काम गर्दैन, परिवर्तनका लागि माथिल्लो निकायमा पत्राचार गरेको छु । नयाँ ब्याट्री राखेपछि यो समस्या केही हदसम्म हट्छ ।’


नयाँ ब्याट्री राखे पनि घामको भरमा मात्र २४ सैं घण्टा सेवा दिन गाह्रो हुने भट्टराईले बताए । हिमाली क्षेत्रमा खासै घाम नलाग्ने भएकाले समस्या भएको उल्लेख गर्दै उनले बिजुली नपुगेसम्म यस्तै समस्या भइरहने बताए । खाँदबारी शाखाले भोजपुरसहित १७ स्थानबाट सञ्चार सेवा प्रवाह गरिएको छ ।


जिल्लाका छ स्थानका बीटीएस टावर सोलरबाटमात्र सञ्चालन हुँदै आएका छन् । चिचिला गाउँपालिकाको छ्याङुटी, मकालु गाउँपालिकाको भाटभोटेनी, भोटखोला गाउँपालिकाको बाक्ले, भोटखोलाको माक्पालुङ, सिलिचुङ गाउँपालिकाको रमितेमा सोलारपावरका भरमा वीटीएस प्रणालीमार्फत मोबाइल सेवा सञ्चालन भएको छ ।


भोटखोलाको किमाथाङामा रहेको टावर प्रत्यक्ष भिसेट (स्यार्टलाइट) मार्फत सञ्चालनमा रहेको शाखाका प्रमुख भट्टराईले जानकारी दिए । संखुवासभाबाट नै भोजपुरको साल्पासिलिछो गाउँपालिकाको कुलुङमा पनि सोलारकै भरमा वीटीयसबाट सेवा प्रदान गरिरहेको छ । शाखाले जीएसएम ८, सीडीएमए ५ र ल्याडलाइन सेवा ५ स्थानबाट सञ्चालन गरिरहेको उनले बताए ।


खाँदबारीबाट भोजपुरको षडानन्द नगरपालिकाको दिङ्लामा ल्याडलाइन वितरण गरिएको छ । षडानन्दको झ्याउँपोखरी र साल्पासिलिछोको कुलुङ्मा जीएसएम सेवा सञ्चालनमा छ । शाखाले १ हजार ९ सय २ बाट ल्याडलाइन फोन वितरण गरेको छ । सबैभन्दा धेरै खाँदबारीमा १ हजार १ सय ८० उपभोक्ता छन् । ल्याडलाइन वितरण भएको स्थानमा टेलिकमले एडीएसएल सेवा समेत वितरण गरेको उनले बताए । खाँदबारीले भोजपुरको दिङ्लामा पनि ल्याडलाइन वितरण गरेको छ ।

प्रकाशित : श्रावण ३०, २०७५ १०:१२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT