कम उमेरमै आमा बन्दै

जिल्ला अस्पतालमा २० वर्षमुनिका महिलाले बच्चा जन्माउने क्रम घट्दै गएको देखाए पनि परीक्षण गराउन आउनेको संख्या बढ्दो
विप्लव भट्टराई

इलाम — भर्खरै कार्यान्वयनमा आएको मुलुकी संहिताले विवाह गर्ने उमेर महिला पुरुष दुवैलाई २० वर्ष तोकेको छ । यसअघि महिलाले १८ र पुरुषले २० वर्षमा विवाह गर्न पाउँथे ।

तर कम उमेरमा आमा बन्नेहरूको संख्या हेर्दा यसअघि पनि कानुन पालनामा पर्याप्त ध्यान दिएको पाइँदैन । अझ विवाह गर्ने उमेर २ वर्ष थप भएपछि मुलुकी संहिता कार्यान्वयनमा थप सजगता अपनाउनुपर्ने देखिएको छ ।

चेतनास्तर राम्रो मानिएको इलाममा पनि कम उमेरमा विहे गर्ने र बच्चा जन्माउनेको संख्या उल्लेख्य पाइएको छ । जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालयको तथ्यांकले कम उमेरमा बच्चा पाउनेको संख्या अझै घट्न नसकेको देखाएको हो ।

Yamaha

गत आर्थिक वर्ष ०७४/०७५ मा जिल्लामा २० वर्ष तथा त्योभन्दा कम उमेरका ७ सय ५० जना महिलाले पहिलोपटक गर्भ जाँच गराएका थिए । त्यसमा ३ सय ३ जना महिलाले जिल्लाका स्वास्थ्य संस्थाबाट प्रसूति सेवा लिएको जनस्वास्थ्य कार्यालयको तथ्याङंमा उल्लेख छ । बाँकी महिला प्रसूतिका लागि जिल्ला बाहिर गएका थिए ।

कम उमेरमा वच्चा जन्माउनु पर्दा जोखिम बढी हुने भएको बुझेपछि धरैले झापालगायत सुविधा सम्पन्न स्थानमा प्रसूतिका लागि लैजाने गरेको पाइएको छ । कार्यालयको तथ्यांकले जिल्लाकै अस्पतालमा २० वर्षमुनिका महिलाले बच्चा जन्माउने क्रम घटदै गएको देखाए पनि परीक्षण गराउन आउनेको संख्याको कारण समस्या उस्तै रहेको देखिएको छ ।

जिल्लाको उत्तरी सन्दकपुर गाउँपालिकाका स्वास्थ्य प्रमुख मनोज शाहले यस क्षेत्रमा कम समयमा विवाह गर्ने र बच्चा जन्माउने धेरै रहेको बताए । ‘केटाको उमेरभन्दा आधा कमकी युवती गर्भवती हुने चलन छ,’ उनले भने, ‘सामाजिक सञ्जाल या अन्य कारण छिटो विवाह गर्ने र गर्भवती हुने गरेको पाइएको छ ।’ कम उमेरमा बच्चा पाउँदा आमा र बच्चा दुवैको स्वास्थ्यमा प्रतिकूल असर पर्ने स्वास्थ्यकर्मीको भनाइ छ । जनस्वास्थ्य कार्यालयकी पब्लिक हेल्थ नर्स अधिकृत सरीता सुब्बाले जिल्लाका गाउँगाउँ पुगेर गरेको अध्ययनले कम उमेरमा आमा बन्ने र गर्भपतन गराउनेको संख्या उच्च रहेको देखाएको छ ।

कम उमेरमा आमा हुने अधिकांशको शल्यक्रियाबाट प्रसूति गराएको पाइएको उनले बताइन् । इलाम अस्पताल सहित जिल्लाका स्वास्थ्य संस्थामा गर्भ जाँच गराउने ८० प्रतिशत महिलामध्ये ५० प्रतिशतले जिल्ला बाहिरका अस्पतालबाट प्रसूति सेवा लिने गरेका छन् । बाँकी ३० प्रतिशत महिलाले मात्र जिल्लाका स्वास्थ्य संस्थाबाट प्रसूति सेवा लिने गरेका छन् ।

अघिल्लो आर्थिक वर्षमा २० वर्षभन्दा बढी उमेर समूहका २१ सय जना महिलाले पहिलो गर्भ जाँच गराएका थिए । जिल्लामा कम उमेरमा विवाह गर्नेको संख्या बढेसँगै कलिलो उमेरमा सन्तान जन्माउने पनि बढेका हुन् । इलाम अस्पताल बाहेक ग्रामीण क्षेत्रमा रहेका बर्थिङ सेन्टरबाट प्रसूति सेवा लिएका पनि २० वर्षभन्दा कम उमेरका महिलाको संख्या उल्लेख्य रहेको पाइएको छ । इलाम अस्पताल र ग्रामीण क्षेत्रमा गरी जिल्लामा २३ वटा सुरक्षित प्रसूतिका लागि प्रसूति गृह सञ्चालनमा रहेका छन् ।

बालविवाहलाई निरुत्साहित गर्न स्वास्थ्य कार्यालय, महिला तथा बालबालिका कार्यालय, जिल्ला बालकल्याण समिति लगायतका विभिन्न संस्थाले बाल विवाह र कम उमेरमा शिशु जन्माउने अवस्थालाई न्यूनीकरण गर्न विभिन्न चेतनामूलक कार्यक्रम गर्दै आए पनि सुधार हुन सकेको छैन ।

कम उमेरमा गर्भवती हुँदा आमा र शिशु दुवैको ज्यान जाने उच्च जोखिम रहे पनि चेतनाको अभावसँगै गरिबीले कारणले पनि २० वर्षभन्दा कम उमेरमा विवाह गर्ने र आमा बन्ने पाइएको सुब्बाको भनाइ छ । शारीरिक परिपक्वता नभई किशोरीले शिशु जन्माउँदा शिशुमा कुपोषण र आमाको पाठेघर खस्ने लगायतका समस्या देखिने स्वास्थ्यकर्मीको भनाइ छ ।

प्रकाशित : भाद्र ११, २०७५ ०९:२१
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

‘मिस प्लस टु’ धरानमा

कान्तिपुर संवाददाता

सुनसरी — विग इभेन्ट नेपालको आयोजनामा हुन लागेको मिस प्लस टु २०१८ दोस्रो सिजनको शनिबार पहिलो अडिसन पूरा भएको छ । प्लस टु का विद्यार्थीहरूलाई लक्षित अडिसनमा ३४ छात्राले सहभागिता जनाएका थिए ।

धरानमा हुने मिस प्लस टु दोस्रो सिजनका लागि अडिसनका सहभागी । तस्बिर : प्रदीप

धरान अडिसनमा सुनसरी, धनकुटा, भोजपुर लगायत जिल्लाको प्रतिनधित्व गर्दै विद्याथीले भाग लिएका थिए । अडिसनवाट २५ विद्यार्थी छनौट गरिने र केही छात्रालाई वैकल्पिक रूपमा पनि छनौट गरिने कार्यकक्रमका संयोजक सन्तोष राईले बताए ।

निर्णायकको भूमिकामा मिस प्लस टु २०१७ कि विजेता सिमरन तुलाधर, महिला अधिकारकर्मी तथा महिला सञ्जाल धरानकी अध्यक्ष सविता राई, विग इभेन्टका डाइरेक्टर तथा कोरियोग्राफर डिजे ललित राईलगायत रहेका थिए ।

अडिसनपछि कार्यक्रमको दोस्रो चरणमा छनौट भएकाहरू र उनीहरूको अविभावकसँग अन्तरक्रिया अयोजना गरिने र उनीहरूलाई बन्द प्रशिक्षणमा राखिने राईले बताए । उनका अनुसार छनौट भएकालाई महिला सशक्तीकरण तथा महिला अधिकार कक्षा, उद्घोषकला तालिम, प्रभावकारी भाषण कला तालिम, व्यक्तित्व विकास तालिम, महिला स्वास्थ्य, समस्या र समाधान कक्षा, आधारभूत पत्रकारिता र पर्यटन प्रवद्र्धन, टेवल शिष्टाचार, र्‍याम्प वक, सौन्दर्य कला, नृत्यकलालगायत विषयमा विज्ञहरूबाट करिव तीन हप्ता प्रशिक्षण दिइनेछ ।

प्लस टुका विद्यार्थीमा भएको क्षमता अभिवृद्धि, पहिचान र अवसरका लागि अयोजित कार्यक्रमको ग्रान्ड फिनाले असोज १३ मा धरान ८ स्थित सभागृहमा हुनेछ । मिस प्लस टु दोस्रो सिजन ग्रान्ड फिनालेका विजेताले पुरस्कार स्वरूप नगद ४५ हजार, फस्ट रनरअपले २५ हजार र सेकेन्ड रनरअपले १५ हजार पाउने बताइएको छ ।

फाइनल प्रवेश गर्ने ५ प्रतिस्पर्धीले चार वर्षे स्नातक तह नि:शुल्क छात्रावृत्ति प्राप्त गर्नेछन् । व्यक्तिगत टाइटल उपाधिमा मिस ट्यालेन्ट, मिस व्युटिफुल, मिस फ्रेन्डशीप, मिस वेस्ट वक, मिस स्माइल, मिस पर्सनालिटी, मिस वेस्ट ड्ेरस, मिस फोटोजेनिक र मिस डिसिप्लिन उपाधि छ ।

प्रकाशित : भाद्र ११, २०७५ ०९:२०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT