अस्तव्यस्त हाटबजार

ठूला सवारी साधनका कारण हिलाम्य
हाटको क्षेत्र व्यवस्थित गर्ने प्रयास भएन
दीपेन्द्र शाक्य

संखुवासभा — सदरमुकाममा साप्ताहिक रूपमा लाग्दै आएको हाट व्यवस्थित हुन सकेको छैन । हाट लाग्ने टुँडिखेल हिलाम्मे भएपछि किन्ने र बेच्नेलाई समस्या हुँदै आएको छ ।

संखुवासभाको सदरमुकाम खाँदबारीमा लाग्ने साप्ताहिक हाट क्षेत्रमा जमेको हिलो । तस्बिर : दीपेन्द्र

हाट लाग्ने स्थानमा जथाभावी ठूला र साना यातायातका साधन चलाउन थालेपछि टुँडिखेल हिलाम्मे बनेको हो । हिलाम्मे स्थानमा घाम नलागेपछि कृषक हिलोमाथि बसेर व्यापार गर्न बाध्य छन् । ०३७ सालदेखि लाग्दै आएको मुख्य बजार खाँदबारी हाट व्यवस्थित गर्न कसैले ध्यान नदिएको स्थानीयको भनाइ छ । यहाँ बुधबार र शनिबार दुईपटक बजार लाग्छ ।

कृषकले उत्पादन गरेर ल्याएको ताजा कृषिउपज यहीँ खरिद बिक्री गर्ने चलन छ । सिमसिम पानी पर्न वित्तिकै हाट लाग्ने टुँडिखेल हिलाम्मे भएर हिँड्न सकिँदैन । जसका कारण किन्ने र बेच्नेले समस्या भोग्नुपर्छ ।

Yamaha

करिब ५० रोपनी क्षेत्रफलमा रहेको खाँदबारी हाट भित्र टयाक्टर, ट्रक लगायतका ठूला मालवाहक सवारी साधनहरू प्रवेश गरेपछि माटो जोतिने र थोरै पानी पर्ने वित्तिकै हिलाम्य हुने स्थानीयले बताए । बजार लाग्ने क्षेत्रमा हिलो भएपछि खरिद बिक्री घट्ने गरेको खाँदबारी हाटमा आउने व्यापारीको गुनासो छ ।

हिलोको बीचमा थोरै ठाउँ निकालेर सामान राखे पनि किन्नेहरूको उपस्थिति न्यून हुँदा व्यापार खस्किएको संगीता श्रेष्ठले बताइन् । सामन खरिद गर्न आएकाहरू पनि हिलोको बीचबाट हिँड्नुपर्छ,’ उनले भनिन्, सबैलाई सास्ती छ, बर्षातभरि यस्तै दु:ख भोग्नुपर्छ ।

प्रत्येक पटक महँगो हाट कर तिर्दै आए पनि यसको व्यवस्थापनमा कसैले चासो नदिएको गुनासो साना व्यापारी गर्छन् । बजार क्षेत्रमा पानी नजम्ने व्यवस्था गरेर ठूला मालवाहक सामानहरू प्रवेश नगराए केही हदसम्म समस्या समाधान हुने खाँदबारीका आशा श्रेष्ठ बताउँछिन् ।

खाँदबारी हाट खाँदबारी नगरपालिकाको मातहतमा रहेकाले नगरले सम्पूर्ण व्यवस्था मिलाउनुपर्ने संखुवासभा उद्योग वाणीज्य संघका अध्यक्ष युवराज शाक्य बताउँछन् । व्यापारिक क्षेत्रमा काम गर्ने भएकाले हाटको अवस्थाका बारेमा नगरपालिकालाई ध्यानाकर्षण गरिसकेको उनले बताए ।

खाँदबारी नगरपालिकाको गहनाका रूपमा रहेको बजार व्यवस्थापनमा महत्त्वका साथ हेर्ने नगर प्रमुख मुरारीप्रसाद खतिवडाले बताए । वरिपरिका स्थानीयले घर बनाउने क्रममा हाट लाग्ने ठाउँमा माटो थुपारेपछि बढी हिलाम्य बनेको उनले बताए । ‘बजार व्यवस्थापनका लागि नगरको बजेटले मात्र सम्भावना छैन, उनले भने, ‘प्रदेश सरकारसँग अनुरोध गरिरहेका छौं, त्यहाँबाट बजेट प्राप्त हुने आश्वासन पाएका छौं ।’ अब बजेट प्राप्त भए सबै खालका व्यापार गर्ने गरी ट्रस्ट निर्माण गरेर ढल र पानीको उचित व्यवस्थापन गर्नेछांै ।

खुला रहेको हाट लाग्ने स्थानको नगरपालिकाले संरक्षण गर्नुपर्ने स्थानीयको माग छ । उनीहरूले हाट लाग्ने स्थानमा ढलान गरेर व्यवस्थित गर्नुपर्ने बताउँदै आएका छन् । खाँदबारी हाटमा यो जिल्लाका मात्र नभएर भोजपुर, धनकुटा र तेह्रथुमका व्यापारी समेत खरिद बिक्री गर्न आउँछन् । धनकुटा, भोजपुर र तेह्रथुमबाट कृषक तरकारी जन्य बस्तुहरू बिक्री गर्न आउने गर्छन् ।

भोजपुरबाट कृषि उपजका साथै रुद्राक्षको पनि खरिद बिक्री गर्न थलो खाँदबारी हाट हो । खाँदबारी हाटमा दैनिक उपभोग्य सामान, लत्ताकपडा, जडिबुटी लगायतका सामाग्रीको किनवेच हुन्छ ।

प्रकाशित : भाद्र १६, २०७५ ०८:५६
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

भालु आतंकले रातभर जाग्राम

खेतबारीको मकै लगायत अन्य कृषि उपज भालुले सखाप पारेपछि गाउँले एकै ठाउँ जम्मा भएर रात बिताउँदै
दीपेन्द्र शाक्य

संखुवासभा — भालुको आतंक बढेपछि मकालु वरुण राष्ट्रिय निकुञ्ज क्षेत्रका स्थानीय रातभर जाग्राम बस्न थालेका छन् । कृषकले खेतबारीमा लगाएको मकै र अन्य कृषि उपज भालुले सखाप पारेपछि गाउँले एकै ठाउँ जम्मा भएर रात बिताउने गरेका हुन् ।

भालु लखेट्न गाउँभरिका मान्छे कुकुरसहित होहल्ला गर्दै भेला हुने गरेका छन् । खेतबारीमा लगाएको मकै खान नपाएपछि भालुले मान्छेलाई आक्रमण गर्न थालेको स्थानीय बताउँछन् । गएको आइतबार सोलुसम्बुको महाकुलुङ गाउँपालिका ३ बोक्सुवारमा भालुको आक्रमणबाट पासाङदावा शेर्पा घाइते भए । खेतबारीमा लगाएको मकैको सुरक्षाका लागि बसेका उनी भालुको आक्रमणबाट घाइते भए ।

भालु मकै खानका लागि दिनको समयभन्दा रातको समयमा बढी आउने गरेको स्थानीयले बताएका छन् । केही समय अघिसम्म दिउँसो आउथ्यो, धेरै मान्छे देखेपछि राति आउन थालेको छ, उनले भने, ‘भालु लखेट्न होहल्ला गर्दै कराउँदा उल्टै घाइते बने, अरू गाउँलेहरू आएर बचाए । मकै खान ठूलो बथान आउन थालेको छ । मकैबारीमा दुई/चार जना मात्रै जान हुँदैन, धेरै ठूलो समूह भएमा मात्रै जानुपर्छ, उनले भने, ‘अब बाली हैन ज्यान जोगाउन गाह्रो भयो ।’

यसअघि पनि छेस्कामका धेरै जनालाई भालुले आक्रमण गरेर घाइते बनाइसकेको स्थानीयले बताए । भालुको आक्रमणबाट बर्सेनि धेरै घाइते हुने गरेको शेर्पाले टेलिफोनमा जानकारी दिए । भालुको आक्रमणबाट गम्भीर घाइते भएका शेर्पाको शरीरका विभिन्न भागहरूमा ठूल्ठूला चोट र घाउ भएको छ । उनको तत्कालै सुविधा सम्पन्न अस्पतालमा उपचार गराउनुपर्ने भए पनि गाउँले जडिबुटीको भरमा घरमा नै उपचार गराइरहेका छन् ।

उपचार गर्न जान गाउँदेखि ५/६ घण्टा टाढा रहेको स्वास्थ्य चौकी पुग्नुपर्छ । हिँडेर जान सकिँदैन, गाउँका साथीभाइलाई बोकाएर लैजान गोरेटो बाटो समेत राम्रो छैन । बोक्ने सक्ने बलियो मान्छे पाउन पनि मुस्किल छ । गाउँमाथिबाट मकालु बरुण राष्ट्रिय निकुञ्ज क्षेत्रले ढाकेको छ । निकुञ्ज क्षेत्रमा वन्यजन्तुहरू प्रशस्त छन् । वन्यजन्तु मार्‍यो भने उल्टै कानुन लाग्छ भनेर वन्यजन्तुको हानिनोक्सानी सहन बाध्य भएको उनले बताए ।

मानवीय सुरक्षा पहिलो आवश्यता हो, उनले भने, ‘आत्मरक्षा र पशु तथा अन्नबालीको सुरक्षाका लागि मध्यवर्ती क्षेत्रको संवेदनशील क्षेत्रमा बसोबास गर्ने सबैलाई समस्या छ ।’ सरकारले वन्यजन्तुको संरक्षण गर्न आवश्यक छ, उनले भने, ‘स्थानीयको पीडा र पीरमार्कासमेत कसैले बुझेको छैन ।

मकालु वरुण राष्ट्रिय निकुञ्ज क्षेत्रमा भालु मात्रै नभई बाँदर र चितुवा लगायत अन्य जंगली जनावरको समेत बिगबिगी बढेको छ । जसका कारण निकुञ्ज क्षेत्रभित्रका स्थानीयहरूले वार्षिक रूपमा ठूलो हानि नोक्सानी व्यर्होर्न बाध्य भइरहेका छन् । निकुञ्ज क्षेत्र संखुवासभा र सोलुखुम्बुमा फैलिएको छ ।

निर्देशिकामा पशुधन र अन्नबालीमा भालुले पुर्‍याएको नोक्सानीमा भने क्षतिपूर्तिको व्यवस्था छैन । भालुका कारण स्थानीयबासी सधैं आतंकित छन् । घाँसदाउरा र हिँडडुलका लागि वननजिक जानसमेत समस्या हुने स्थानीयको भनाइ छ ।

क्षतिपूर्ति दिनेमात्र नभएर भालुबाट मानिस र खेतीबालीलाई नै सुरक्षित गर्ने कार्यक्रम ल्याइनुपर्ने उनीहरूले माग गर्दै आएका छन् । मृग, दुम्सीलगायतका अन्नबाली खाइदिने अन्य वन्यजन्तुबाट पनि आफूहरू पीडित बन्दै आएको स्थानीयहरूको गुनासो छ । वन्यजन्तुका कारण आफूहरूको जीविका नै नराम्ररी प्रभावित बनिरहेको उनीहरूको भनाइ छ ।

यसले गर्दा कालोभालुको संरक्षणमा पनि चुनौती थपिने देखिएको छ । क्षति पुर्‍याउने भएपछि स्थानीयहरूले विष प्रयोग गरेर वा पासो थापेर भालु मार्ने गरेको समाचार बेला–बेला बाहिर आउने गरेको छ । अन्नबाली, घरपालुवा जनावर र मानिसमाथि हुने आक्रमणबाट जीविकोपार्जनमा समेत परेको असरका कारण भालुप्रति स्थानीयहरूको सोचमा नकारात्मक असर परिरहेको निकुञ्जले औंल्याएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र १२, २०७५ ०९:२०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT