काठका ठेकी बिक्नै छाडे

कान्तिपुर संवाददाता

तेह्रथुम — परम्परागत रूपमा पशुपालन गर्दै आएका किसानले समेत प्लास्टिक र धातुका सामान प्रयोग गर्न थालेपछि काठबाट कुँदेर बनाइएका ठेकीलाई बजार पाउन समस्या भएको छ । बजारमा ठेकी बिक्री नै हुन छाडेपछि चुँदाराको व्यवसाय समेत संकटमा परेको छ ।

तेह्रथुमको छथर गाउँपालिका केन्द्र शुक्रबारे बजारमा चुँदाराले बिक्रीका लागि राखेका ठेकी । तस्बिर : चन्द्र कार्की

दुुहुना गाई भैंसी पालेका किसानले दूध जमाएर दही बनाउन र मोही पार्नका लागि प्रयोग गर्ने ठेकीको स्थान पछिल्लो समय प्लास्टिक र धातुबाट बनेका सामानले लिएको छ । ठेकीसँगै काठबाट बनाइएका अन्य सामान बजारमा बिक्री हुन छाडेपछि चुँदाराको पुख्र्यौली पेसा समेत संकटमा परेको काठका सामान बनाउँदै आएका धनकुटा नगपालिका १ हिलेका राजकुमार लुवागुनले बताए ।


उनको परिवार लामो समयदेखि काठका सामान बनाएर धनकुटासहित तेह्रथुम, संखुवासभा, भोजपुरलगायतका जिल्लामा लगेर बिक्री गर्दै आइरहेको छ । यी जिल्लाका ग्रामीण बजारमा समेत ठेकी बिक्रीमा कमी आएको उनले बताए । केही वर्ष अघिसम्म विभिन्न जातका काठबाट बनाएका ठेकी, दुधेरा, डाड, हर्पे, तोङवालगायतका सामानको माग निकै आउने गथ्र्यो । गाउँगाउँमा लाग्ने हाट बजारमा काठका ठेकी सहितका सामानले निकै राम्रो मूल्य पनि पाउथ्यो । गाई भैंसी पाल्ने किसानले दूध दुहेर दही जमाउने र मोही पार्नका लागि काठकै ठेकी प्रयोग गर्थे ।

Yamaha


किसानका घरमा दुई चार वटा काठका ठेकी राखिएका हुन्थे । तर अहिले अवस्था त्यस्तो छैन । तिनै किसानका घरमा दूध दुहुने र दही जमाएर मोही पार्ने सबै समान प्लास्टिक र सिल्भरका छन् । हलुका, लामो समय टिकाउ हुने, सस्तो र सफा गर्दा पनि चाँडै सफा हुने यस्ता सामानले काठका ठेकी लगायत सामानलाई बिस्थापित गरेको छ ।


ठेकीसँगै घिउ राख्ने हर्पे, तोङवा, चौउठा लगायत सामग्रीको पनि किनबेच धेरै घटेको यसको व्यवसायमा लाग्नेहरूले बताएका छन् । पानीको बेग तीव्र भएको खोला किनारमा मेसिन राखेर चुँदाराले काठ कुदेर यस्ता सामान बनाउने गरेका थिए । तर अहिले यी स्थानमा पनि चुँदारा देखिँदैनन् ।


गाई भैंसीको दूध जमाएर दही बनाउनका लागि काठका ठेकी धेरै राम्रो भए पनि जहाँसुकै नपाउँदा प्लास्टिक र सिल्भरका सामानबाट काम चलाउनु परेको छथर गाउँपालिका २ फयाकका किसान भुपाल कार्कीले बताए । चुँदाराले दार, कटहर, खिर्रो, सिरीस, खमारी, ओखर, कागभलायो, तिल्केनी लगायतका रूखका काठबाट ठेकी लगायतक सामान बनाउने गरेका थिए ।


सरकारी र सामुदायिक वनमा यस्ता रूख काट्न नपाइने र गाउँघरका किसानले गोलीयाका रूपमा व्यापारीलाई रूख बिक्री गरिसकेकाले राम्रा र ठूला ठेकी बनाउन यी प्रजातिका काठसमेत नपाइने गरेको ताप्लेजुङबाट तेह्रथुमको खोरुङगा चुँदारा शंकर विश्वकर्माले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र २५, २०७५ ०९:२६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

माछा मार्दा गयो ज्यान

करेन्ट लाएर माछा मार्न खोज्दा अकालमा ज्यान जाँदै
झापाका खोलानदीमा करेन्ट लगाउने क्रम बढ्दो
कान्तिपुर संवाददाता

काँकडभिट्टा — करेन्ट लगाएर माछा मार्ने काम गैरकानुनी हो । झापाका खोला नदीमा यो क्रम चलिरहेको छ । यसले गर्दा कतिपयको ज्यानै जाने गरेको छ ।

खोलामा करेन्ट लगाएर माछा मार्न खोज्ने झापा शिवसतासी १ का ३२ वर्षीय दिनेश दाहालको करेन्ट लागेर शनिबार मृत्यु भयो । करेन्ट लाएर माछा मार्ने क्रमसँगै सर्वसाधारणले अकालमा ज्यान गुमाइरहेका छन् । जिल्ला प्रहरी कार्यालय झापाका अनुसार विगतमा ६ जनाले माछा मार्ने क्रममा करेन्ट लागेर ज्यान गुमाएका थिए । बाहुनडाँगी ३ को घैलाडुव्बा खोलामा करेन्टबाट माछा मार्ने क्रममा १५ वर्षीय कमल विष्टको ज्यान गएको थियो ।


०७३ साउन ८ मा दमक १ का २२ वर्षीय राजु कुमालको पनि करेन्ट लागेर ज्यान गयो । घर नजिकैको विपिनी खोलामा करेन्ट छाडेर माछा मार्ने क्रममा उनको मृत्यु भएको थियो । दमक १४ का ४२ वर्षीय मदनबहादुर पाँचकोटीको पनि विपिनी खोलामै करेन्टबाट ज्यान गएको थियो ।


करेन्टले माछा मारेर खाने लालशामा मान्छेले अकालमा ज्यान गुमाइरहेको छन् । झापामा यो समस्या बढ्दै जानु चिन्ताजनक छ । हुन त खोला तथा ताल तलाउमा करेन्ट छाडेर माछा मानव निकायको निगरानी अभावले समस्या झन् चुलिँदै गएको हो ।


प्रहरीले हालसम्म करेन्ट छाडेर माछा मार्ने एक जनालाई पनि पक्राउ गरेर कारबाही गर्न सकेको छैन । प्रहरीले करेन्ट लागेर मान्छे मरेपछि मात्रै थाहा पाउने गरेको छ । खासगरी मेची, निन्दा, विरिङ, कमल, रतुवालगायतका ठूला खोला र दउनियाँ, धरधरे, सेती, विपिनीलगायतका साना खोलामा करेन्टले माछा मार्ने गरिएको छ ।


अधिवक्ता दिपेन्द्र भट्टराईका अनुसार खोलामा करेन्ट दिएर माछा मार्नेलाई जलचर तथा वातावरण संरक्षण ऐन अनुसार कारवाही गर्न सक्ने कानुनी व्यवस्था रहेको बताए । ‘करेन्ट लगाएर माछा मारेको आरोपमा सम्भवत: कुनै मुद्दा अदालतसम्म आएकै छैन’, अधिवक्ता भट्टराईले भने । उनका अनुसार यस किसिमको अपराध ठहरिए कैदको व्यवस्था नभए पनि जरिवानासम्म तिराइने व्यवस्था छ ।

प्रकाशित : भाद्र २५, २०७५ ०९:२५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT