इस्कुसको मुन्टाबाट बढी कमाइ

विप्लव भट्टराई

इलाम — कोल्बुङका कमल गुरुङ दिनहुँ कुटो कोदालो लिएर घरबारी नचाहरेको धेरै भयो । घरबारीभरि स्कुसको खेती थालेपछि अब उनको परिवारले नियमित खनिखोस्री गरेर मकै आलुजस्ता बालीको स्याहार गर्नु परेको छैन ।

बरु ती बालीभन्दा स्कुसको टुप्पाबाट नै धेरै आम्दानी लिन सकेका छन् उनले । छिमकी प्रेमराज गुरुङ पनि स्कुसले सुखका दिन आएको स्विकारछन् । जरा खनेपछि एकपटक मल लगाउने र गोड्ने गरेपछि वर्षभरिलाई नियमित आम्दानीको स्रोत हुने उनले बताए । ‘जरा र फलको आम्दानी त छँदैछ,’ उनले भने, ‘नियमित टिप्दा मात्रै पनि घर खर्च मत्र हैन अन्य काम गर्न पनि पुग्दो रहेछ ।’

उनले १५ रोपनी जमिनमा स्कुस लगाएका छन् । हरेक साता उनी ३ हजार रुपैयाँसम्मको टुप्पा बिक्री गर्छन् । मेची राजमार्गले छोएको यो गाउँका अधिकांशले परम्परागत तरकारी बाली भए पनि व्यावसायिक ढंगले उत्पादन गरेर श्रमको वचत त गरेकै छन् मनग्ये कमाई पनि गर्दै आएका छन् ।

फल, जरा मात्र नभएर बोनसमा स्कुसको मुन्टाले नै प्रशस्तै आम्दानी दिन थालेपछि मेची राजमार्ग आसपास र सडक यातायात पुगेका अधिकांश स्थानमा स्कुसको खेती बर्सेनि थपिंदै गएको छ । पशुपालनमा समेत अग्रणी यो स्थानमा स्कुसको पात पनि उत्तिकै उपयोगी बनेको छ । खोलेका लागि स्कुसको पात पोसिलोसमेत हुने भएकाले कृषकले खेर फाल्दैनन् ।

५० रोपनीभन्दा धेरै जमिनमा स्कुस लगाउने कृषक उल्लेख्य छन् । स्कुसकै कमाइले जग्गा जोड्ने, घर बनाउने र आधुनिक शैलीको जीवनयापन गर्ने उल्लेख्य छन् । व्यावसायिक ढंगले स्कुस लगाउनेमा रोङ गाउँपालिका र सूर्योदय नगरपालिका अगाडि छ । यी गाउँमा एक सिजनको करोडभन्दा धेरै आम्दानी हुने अनुमान छ । स्कुसको मुन्टा स्थानीय बजारमा पनि राम्ररी खपत हुन्छ भने तराईका बजारमा हारालुछ हुन्छ ।

विषादीको मात्रा नहुने र खाँदा मीठो भएकाले बर्खे यो तरकारीको बजार पनि ह्वात्तै बढेको हो । स्कुसको कमाइबाट सफल बन्नेमा सूर्योदय नगरपालिका १४ की हेमकुमारी सुवेदीको परिवार पनि हो । उनले स्कुस र सागसब्जी बिक्रीबाटै घडेरी किनेर २ तले पक्का घरसमेत बनाएकी छन् । यो गाउँबाट एकै सिजनमा १ करोड रुपैयाँभन्दा धेरै मुन्टा बिक्री हुन्छ ।

यो गाउँका १ सय जना जति कृषकले स्कुसको मुन्टा व्यावसायिक ढंगले उत्पादन गरेर बिक्री गर्ने गरेका छन् । मुन्टाको चैतदेखि नै उत्पादन सुरु हुन्छ । मुख्य गरी जेठदेखि भदौसम्म यसको उत्पादन धेरै हुन्छ । दुई दिनमा नै टिप्न लायक हुने भएकाले कृषकको नियमित काम नै मुन्टा टिप्ने हुने गरेको छ । लक्ष्मीपुरको पोखरी आसपासबाट मात्रै दैनिक तीन वटा पिक अप भ्यानमा मुन्टा गाडीमा जान्छ ।

प्रकाशित : भाद्र २६, २०७५ ०९:०९
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

भण्डारका लागि ‘वेयर हाउस’

अलैंची भण्डारण पहिलो प्राथमिकता
वेयर हाउसमा भण्डारण गरिएको वस्तु बैंकमा धितो राखी ऋण लिन सकिने
रमेशचन्द्र अधिकारी

धनकुटा — धनकुटा नगरपालिका १ हिलेको टिमुरेमा कृषिजन्य वस्तु भण्डारण गर्न ‘वेयर हाउस’ निर्माण गरिएको छ । वेयर हाउसमा आगामी एक महिनाभित्र अलैंचीलगायत कृषिजन्य वस्तु भण्डार गर्न सकिनेछ ।

डेनमार्क सरकारको सहयोगमा सञ्चालित उन्नति नेपाल कार्यक्रम, उद्योग वाणिज्य संघ, प्रदेश १ सरकार र नेपाल अलैंची व्यवसायी महासंघको संयुक्त पहलमा ३ करोड १४ लाख रुपैयाँको लागतमा वेयर हाउस निर्माण गरिएको हो ।

वेयर हाउस निर्माणका लागि उन्नति नेपाल कार्यक्रम र वाणिज्य संघ तथा अलैंची व्यवसायी महासंघको ५०/५० प्रतिशतको लगानी रहेको छ भने प्रदेश सरकारको ३० लाख रुपैयाँ सहयोग रहेको निर्माण समितिका संयोजक तथा उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष उमेश घिमिरेले जनाए ।

आगामी महिनादेखि औपचारिक रूपमा सञ्चालन हुने वेयर हाउसमा अलैंची भण्डारणलाई पहिलो प्राथमिकतामा राखिने भए पनि मासुबाहेकका सम्पूर्ण कृषिजन्य वस्तु समेत भण्डारण गर्न सकिने घिमिरेको भनाइ छ । निजी क्षेत्रसँग पनि सहकार्य गर्न सेयरमार्फत बाटो खुला गरिने लक्ष्य रहेको जनाइएको छ ।

नगदे बाली तथा फलफूल उत्पादनको उर्वर भूमि भए पनि भण्डारण गर्ने उपयुक्त स्थानको अभाव रहेकाले त्यसको अभाव टर्ने निर्माण समितिका सदस्य गौरव कार्कीले बताए । धनकुटालगायत पूर्वी पहाडी जिल्लामा उत्पादित वस्तु भण्डारण स्थलको अभाव भएकाले निर्माण गरिएको वेयर हाउसले त्यसको खाँचो पूर्ति गर्ने कार्कीको ठम्याइ छ ।

वेयर हाउसमा जेनेरेटर, डी हिमिनिटी फायर, हिमिनिटी फायर लगायतका प्रविधि जडान सकिएको जनाइएको छ । असोज दोस्रो साताभित्र ‘अप्रेसन’ थालिने निर्माण समितिका संयोजक घिमिरेले बताए । नेपाल अलैंची व्यवसायी महासंघका अध्यक्ष इन्द्र तितुङले उच्च परिमाणमा कारोबार हुने अलैंचीको व्यापार वेयर हाउस निर्माणपछि अझ फस्टाउने बताए । वेयर हाउसमा भण्डारण गरिएको वस्तु बैंकमा धितो राखेर व्यवसायीले ऋण समेत लिन सक्ने छन् ।

भण्डारण गरिएको वस्तु सुरक्षित हुने र ऋण लिएर व्यवसायमा लगानी गर्न सकिने भएकाले व्यवसायी उत्साहित छन् । ‘वेयर हाउस निर्माणबाट हामी निकै हौसिएका छौं’, अलैंची व्यवसायी महासंघ अध्यक्ष तितुङले भने, ‘यो पहिलै हुनु पथ्र्यो, ढिलै भए पनि उत्साहित छौं ।’

वेयर हाउस व्यवस्थापकले वार्षिक रूपमा कम्तीमा ४८ लाख रुपैयाँ मुनाफा गर्न सक्ने अनुमान गरेको दाबी गरेको छ । कृषि क्षेत्रका लागि ठूलो लगानीमा थालिएको कार्य सकारात्मक रहेकाले स्थानीय स्तरबाट समेत आवश्यक सहयोग गरिने धनकुटा नगरपालिकाका प्रमुख चिन्तन तामाङले बताए । सुरक्षा आवास, कार्यालय लगायत वेयर हाउसको क्षेत्रफल पाँच रोपनी छ ।

प्रकाशित : भाद्र २६, २०७५ ०९:०८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT