श्रम ऐन कार्यान्वयनमा कडाइ गरिँदै

बुढीगंगा गाउँपालिकाको सुरभी पोलिमर्स उद्योगको कागजपत्र झिकाउने श्रम कार्यालय विराटनगरले आदेश
देवनारायण साह

मोरङ — यहाँका उद्योग तथा निजी क्षेत्रमा सामाजिक सुरक्षा तथा श्रम ऐन कार्यान्वयनका लागि श्रम कार्यालय विराटनगरले अनुगमन गरेर कडाई गर्न थालेको छ ।

यसै क्रममा बुढीगंगा गाउँपालिका ३ बाँसबारीस्थित सुरभी पोलिमर्स प्रालि उद्योगको कागजपत्र झिकाउने श्रम कार्यालय विराटनगरले आदेश गरेको छ । ‘हाइलाइफ’ ब्राण्डको चप्पल उत्पादन गर्दै आएको उक्त उद्योगमा अनुगमनको क्रममा मजदुरहरूको श्रम शोषण गरेको पाइएपछि श्रम कार्यालयले त्यससँग सम्बन्धित कागजपत्र झिकाउने आदेश गरेको कार्यालयले जनाएको छ ।


कार्यालयले उद्योगको व्यालेन्ज सिट, सेलरी सिट, श्रमिकको हाजिरी रजिष्टर, पारिश्रमिक भुक्तानी गरेको भरपाई एक साता भित्र श्रम कार्यालयमा बुझाउन आदेश गरेको छ ।

Yamaha


श्रम कार्यालय विराटनगरका प्रमुख मणिनाथ गोपले उद्योगले श्रमिकहरूको श्रम शोषण भएको अनुगमनको क्रममा फेला परेको बताए । ‘अनुगमनपछि कम्पनीको सबै कागजपत्र कार्यालयमा ल्याउन आदेश दिएका छौं,’ उनले भने, ‘कार्यालयमा कागजपत्र आएपछि थप प्रक्रिया अगाडी बढाउँछौं ।’


उद्योगले श्रमिकलाई भुक्तानी गरेको भरपाईमा श्रम ऐनले तोकेबमोजिमको पारिश्रमिक नदिएको देखिएकाले उद्योगको कागजपत्र लिएर उपस्थित हुन आदेश गरेको उनको भनाई थियो । उद्योगलाई तत्काल श्रम ऐन लागू गर्न निर्देशन दिएको उनले सुनाए ।

उद्योगले श्रम ऐन लागू नगरे बैंक खाता रोक्काका साथै चलअचल सम्पत्ति रोक्का गर्न सम्बन्धित निकायमा पत्रचार गर्ने गोपले बताए । करिब २ सयजना मजदुर कार्यरत रहेको उद्योगमा धेरै दिनदेखि श्रम शोषण गर्दै आएको अनुगमनको क्रममा आइतबार फेला परेको थियो । श्रम कार्यालय विराटनगर र विभिन्न चारवटा ट्ेरड युनियनले गरेको अनुगमनका क्रममा उद्योगले श्रमिकलाई श्रम सम्झौतासमेत नगराइ काममा लगाउँदै आएको पाइएको थियो ।


‘अनुगमन टोली आएको थाहा पाएपछि उद्योगका म्यानेर कैलाश मण्डलले त्यहाँ कार्यरत सबै मजदुरहरूलाई एउटा कोठामा थुनेर राखिएको थियो,’ गोपले भने, ‘श्रम शोषण गरेको पोल खुल्ने डरले ५० जनाभन्दा बढी मजदुरलाई कोठामा थुनेर राखेको अनुगमनको क्रममा फेला पर्‍यो ।’


अनुगमनमा नेपाल समाजवादी ट्ेरड यूनियन महासंघको केन्द्रीय उपाध्यक्ष तेजलाल कर्ण, जिफन्ट नेपालको प्रदेश अध्यक्ष किशोर धमला, अखिल नेपाल ट्ेरड युनियनका प्रदेश उपाध्यक्ष उपेन्द्र राय र नेपाल ट्ेरड यूनिय मोरङका अध्यक्ष सुशील कोइरालालगायत सहभागी थिए ।


सामाजिक सुरक्षा ऐन २०७४ र भदौ १९ गते श्रम ऐन २०७४ कार्यान्वयनका लागि श्रम कार्यालय अनुगमन गर्दै आएको छ । ऐन जारीसँगै निजी विद्यालय, अस्पताल, सेक्युरिटी कम्पनी र एयरलान्यसमा कार्यरत कर्मचारी, कामदार तथा मजदुरले त्यो सुविधा पाउन नसकेको गुनासो गरेपछि अनुगमन सुरु गरेको गोपले सुनाए ।


उनले यसअघि विराटनगरस्थित निजी विद्यालयलगायत गोल्डेन र श्री अस्पतालमा अनुगमन गर्दासमेत त्यहाँ कार्यरत श्रमिकहरूलाई श्रम ऐनले तोकेबमोजिमको तलबलगायतको सेवा सुविधा नदिने गरेको पाइएकोले ऐन कार्यान्वयनको निर्देशन दिएको बताए ।


केहीले ऐनले तोकेअनुसारको सेवा सुबिधा उपलब्ध गराउन थालेको र केहीले समय लिएको उनले सुनाए । श्रम ऐनको दफा ५२ मा सञ्चयकोष, दफा ५३ उपदान, दफा ५४ औषधोपचार खर्च, दफा ५५ मा दुर्घटना बिमा र दफा १० र ११ मा रोजगार सम्झौताको व्यवस्था गरेको उल्लेख छ ।

प्रकाशित : आश्विन ११, २०७५ १०:१९
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

बालमन्दिरमा शिक्षक अभाव

५ वटा कक्षामा ३ जनाले पढाउन समस्या भएपछि सहयोगी र बालविकासका शिक्षकले पनि पढाउँदै
कान्तिपुर संवाददाता

संखुवासभा — चैनपुरको बालमन्दिर आधारभूत विद्यालयलाई शिक्षक अभाव भएको छ । कक्षा ५ सम्म पढाइ हुने यो विद्यालयमा ३ स्थायी शिक्षक छन् । एकजना बाल विकास केन्द्रकी शिक्षिका र विद्यालय सहयोगी पनि छिन् ।

संखुवासभाको चैनपुरमा रहेको बालमन्दिर आधारभूत विद्यालयको निर्माणाधीन भवन । तस्बिर : दीपेन्द्र शाक्य

कक्षा ५ सम्म पढाउन शिक्षक अभाव भएपछि बालविकास र विद्यालय सहयोगीलाई पनि कक्षा दिइएको छ । प्रधानाध्यापक कल्पना दाहालका अनुसार यो विद्यालयमा कक्षा ५ सम्म ७२ विद्यार्थी अध्यायनरत छन् । ५ वटा कक्षामा ३ जनाले पढाउन समस्या भएपछि सहयोगी र बालविकासका शिक्षकले पनि पढाउने गरेका हुन् ।


‘उनीहरूलाई पनि कक्षा ५ सम्म पढाउने अवसर दिएका छौं,’ उनले भनिन्, ‘योग्यता पुगेकाले कक्षा लिन दिएका हौं, यसले केही राहत मिलेको छ । हामी ३ जनाले मात्र पढाउँदा दूईवटा कक्षा एकै ठाउँमा गाभ्नुपरेको थियो, अहिले समस्या हटेको छ ।’


गरिब र असहायका बालबालिका बालमन्दिरमा पढ्न आउने गरेको उनले बताइन् । २ रोपनी ८ आना जग्गामा रहेको यो विद्यालयमा भवन अभाव छ । ‘भवन अभाव भएपछि शिक्षा कार्यालयबाट एकपटक १६ लाख र अर्को पटक १३ लाख ५० हजार बजेट आयो,’ उनले भनिन्, ‘भवन निर्माण गरिरहेका छौ । पुरानो भवन भूकम्पले भत्काएपछि समस्या भएको थियो, उनले भनिन्, ‘अहिले पुनर्निर्माण गरिरहेका छौ ।’


भवनका लागि एक जना समाजसेवीले ५० लाख रुपैयाँ सहयोग गरेको पनि बताइन् । नेपाल बाल संगठनको अगुवाइमा चैनपुरका पर्वत श्रेष्ठले दाता खोजेर रकम ल्याएको उनको भनाइ छ । ‘श्रेष्ठले शिक्षासेवी कृष्णगोपाल श्रेष्ठसँग ५० लाख सहयोग माग्नुभएछ,’ उनले भनिन्, ‘त्यसपछि नयाँ भूकम्प प्रतिरोधी भवन निर्माण भइरहेको छ, यो भवन निर्माणपछि कक्षाकोठाहरू व्यवस्थित पारिनेछ ।’


भवन निर्माणपछि विद्यालयलाई नयाँ ढंगले चलाउने पर्वतले बताए । दाता खोजेर बाल मन्दिरको संरक्षणमा लागेका छाैं,’ उनले भने, ‘भवन व्यवस्थित भएपछि सबै परिवर्तन गरेर पठनपाठन गर्नेछाैं ।’ त्यसपछि विद्यार्थी संख्या बढ्ने उनले बताए । ०६२/६३ को जनआन्दोलनपछि विद्यार्थी घटेको प्रधानाध्यापक दाहालले बताइन् ।


‘द्वन्द्वका बेला डरले गाउँ छाड्ने धेरै भए, त्यो बेला विद्यार्थी संख्या घटेर २० जनामा सीमित भयो,’ उनले भनिन्, ‘अहिले विद्यार्थी संख्या बढेको छ ।’ नजिकै रहेको माध्यमिक विद्यालयले १२ सम्मका कक्षा सञ्चालन गरेपछि बालमन्दिरलाई समस्या भएको हो ।


गोर्खा वेलयरफेयर सेन्टरका राजन राई, देवराज राई, र डा. सोवी तामाङले दिवा खाजाको व्यवस्था गरिदिएको उनले बताइन् । खाजा व्यवस्थापछि विद्यार्थी बढेका छन् । यो विद्यालयमा व्यवस्थापन समितिदेखि शिक्षकसमेत महिलामात्रै छन् ।

प्रकाशित : आश्विन ११, २०७५ १०:१८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT