बाच्छा बिक्नै छाडे

रमेशचन्द्र अधिकारी

धनकुटा — धनकुटा नगरपालिका ४ देब्रेबासकी मेनुका अधिकारीले गाईको बाच्छा अर्थात् बहर ५० रुपैयाँमा बल्ल बिक्री गर्न सफल भएकी छन् ।

माउ गाईले दूध दिन छोडेपछि बहर बिक्री गर्न लागेकी उनले पहिले त पैसा तिरेर लैजाने ग्राहक नै फेला पारिनन् ।

कतिपयले सित्तै मागे भने, केहिले ५० रुपैयाँभन्दा कम मात्र मूल्य दिए । त्यसैले बढी मूल्य दिने ग्राहक पाएपछि उनले ५० रुपैयाँमा बल्ल बिक्री गर्न पाएको बताइन् । तत्कालीन पशु विकास कार्यालयमार्फत कृतिम गर्भाधानबाट जन्मिएको बहर बिक्री गर्न नसक्दा सित्तैमा दिन नचाहेकाले केही महिनाको पर्खाइमा झिनो मूल्यमा बिक्री गर्न सकेको उनले बताइन् । ‘स्याहार गरेर पालेको हलक्क बढेको बाच्छा सित्तैमा दिन मनैले मानेन’, उनले भनिन्, ‘धन्न ५० रुपैयाँ भए पनि मोल पाएँ ।’ पछिल्लो समय अधिकारीलाई जस्तै अधिकांस पशुपालक कृषकलाई गाईको बाच्छा बिक्री गर्नै सकस भएको छ ।

धनकुटा नगरपालिका ६ का कृषक गोपाल भण्डारीलाई पनि उस्तै समस्या परेको बताए । उनले बहर नबिकेपछि केही महिनाअघि सित्तैमा अर्को व्यक्तिलाई दिएको जानकारी दिए । त्यसैले गाई ब्याउँदा कृषकले बहरभन्दा बाच्छिको चाहना राख्ने गरेका छन् । तर बहरभन्दा केही बढी प्रतिशत मात्र बाच्छि जन्मिने सम्भावना रहने प्राविधिकको भनाइ छ । कृतिम गर्भाधान गराएका गाईमा केही बढी बाच्छी नै जन्मिने गरेको भेटरीनरी अस्पताल पशु सेवा तथा विज्ञ केन्द्रका नायव पशु प्राविधिक हरि राईले बताए । ‘जन्मिएका बहर बिक्री गर्न कृषकलाई सास्ती हुने प्रशस्तै गुनासो आउने गरेको छ,’ उनले भने, ‘समस्या बढे पनि समाधानको कुनै वैकल्पिक उपाए कार्यालयसँग छैन ।’

स्थानीय जातका गाईबाट जन्मिएका बहर भने महँगो मूल्यमा बिक्री हुने गरेको छ । खेतबारी जोत्न लायकदार भएकाले स्थानीय जातको बहरको मूल्य बढी हुने गरेको राईको तर्क छ । तर उन्नत जातका गाईबाट जन्मिएका बहर जोत्न कमजोर हुने भन्दै बिक्री गर्न कठिनाइ हुने गरेको बताए ।कतिपय कृषकले बिक्री नभएपछि सडकमा नै छाडा छोडिदिने त कतिपयले सित्तैमा दिनु बाहेक विकल्प नभएको बताउँछन् । पछिल्लो समय स्थानीयभन्दा उन्नत जातको गाई पालन गर्ने क्रम बढेसँगै यो समस्या चुलिँदै गएको छ ।

भेटरीनरी कार्यालयमार्फत कृतिम गर्भाधानबाट जन्मेका बहर व्यवस्थापन गर्ने कुनै विकल्प नरहेको कार्यालय स्रोतले बतायो । कार्यालयका सूचना अधिकारी पुष्पराज दाहालका अनुसार ५० प्रतिशतभन्दा केही बढी मात्र बाच्छी जन्मिने गरेका छन् । तसर्थ बहर बिक्री नहुने समस्या उल्लेख्य रूपमा वृद्धि हुँदै गरेको उनको भनाइ छ ।


Yamaha

आकलझुकल रूपमा मात्र उन्नत जातको साँढेको खोजी गरिँदा आफ्नो सम्पर्कमा रहेका स्थान देखाइदिने बाहेक अन्य व्यवस्थापनको काम गर्न नसकेको दाहालले बताए । एकातर्फ उन्नत जातको गाईपालन व्यवसाय फस्टाउँदै गएको छ भने अर्कोतर्फ त्यस्ता गाईको बहर सन्तान नबिक्ने समस्या बढदै गएको उनले जानकारी दिए ।


बहर नबिक्ने समस्या भएपछि भेटरीनरी अस्पतालले बाच्छी मात्र जन्मिने ‘सेक्ससिन’ नामको नयाँ प्रविधि भित्र्याउन लागेको सूचना अधिकारी दाहालले बताए । बाच्छी मात्र जन्माउने नयाँ प्रविधिका लागि जिल्लाका छथर जोरपाटी गाउँपालिका तथा महालक्ष्मी नगरपालिका लगायतले बजेट विनियोजन गरेर कार्यक्रम भित्र्याउने तयारी गरेका हुन् ।

प्रकाशित : आश्विन २५, २०७५ ०९:००
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

उनी सडकमा छट्पटाइरहे

‘त्यति धेरैबेरसम्म सडकमा छट्पटिएको मान्छेलाई वास्ता नगरेको देख्दा मानवीय भावना हराउँदै गएको महसुस हुन्छ’
कान्तिपुर संवाददाता

भक्तपुर — सोमबार साँझ । पुरानो बसपार्कबाट मध्यपुर थिमि (सरस्वती खेल) जाने बस छुट्ने समय भइरहेको थियो  । बसपार्कमै सबै सिट भरिए । निकै थोरैमात्र बस चल्ने यो रुटमा यात्रुले प्राय: ठेलमठेल यात्रा गर्नुपर्छ । दसैंको संघारमा यात्रु झन् बढे ।

बसपार्कमै भरिए पनि चोक र बिसौनीमा पनि यात्री थपिँदै गए । बसभित्र ठाउँ नभएपछि परिचालक मनीष तामाङ छतमा चढ्ने भर्‍याङमा झुन्डिए । एक घण्टापछि बस मध्यपुर थिमिको अन्तिम बिसौनीमा पुग्यो । सबै यात्रु झरेर आआफ्नो गन्तव्यमा लागे । भक्तपुर सुकुलढोकाका ४६ वर्षीय चालक श्यामसुन्दर कर्माचार्य पनि बसबाट झरे । उनले तामाङलाई देखेनन् । झुन्डिएको भर्‍याङमा पनि थिएनन्, छतमा पनि थिएनन् ।


भोलिपल्ट बिहान महानगरीय प्रहरी वृत्त थिमिले उनलाई बोलायो । वृत्तमा गएर पनि उनले भने, ‘हिजो पुरानो बसपार्कबाट हिँडेको मेरो बसका परिचालक बीचमै हराए ।’ प्रहरीले उनलाई त्रिवि शिक्षण अस्पताल पुर्‍यायो । अघिल्लो दिन मृत्यु भएको तर पहिचान नखुलेको एक युवाको शव उनलाई देखाइयो । त्यो उनकै परिचालकको थियो ।


कर्माचार्यले उनको सनाखत गरे । तर, उनलाई पनि परिचालकको नाम, ठेगाना थाहा थिएन । बसमा परिचालक बारम्बार परिवर्तन भइरहने हुनाले आफूलाई थाहा नभएको उनले प्रहरीलाई बताए । प्रहरीले कर्माचार्यलाई तत्काल नियन्त्रणमा लियो । सिन्धुपाल्चोक बाह्रबिसे नगरपालिका ७, खनियाबासका १८ वर्षे मनीष तीन महिनाअघि मात्रै बा४ख ३१९१ नम्बरको बसमा परिचालक भएका थिए । बसमा भर्‍याङको डन्डी समाएर बसेका तामाङ अरनिको राजमार्गको गठ्ठाघरसम्म झुन्डिइरहेका थिए । राजमार्ग छोडेर भित्री सडकमा पुगेपछि साँझ ६ बजे उनी बसबाट खसे । चालक र यात्रु कसैले थाहा पाएनन् । बस आफ्नै रफ्तारमा कुदिरह्यो ।


पिच सडकमा बज्रिएका तामाङ सडकमा छट्पटिइरहे । सडकमा सवारीसाधन गुडिरहे । पैदलयात्रुको आवतजावत पनि चलिरह्यो । उनको उद्धारमा कोही अघि सरेन । केहीबेरपछि उनको उद्धार भयो । एम्बुलेन्स बोलाएर गठ्ठाघरमा रहेको नागरिक अस्पताल पुर्‍याइयो । चिकित्सकले एम्बुलेन्समै उनको मृत्यु भइसकेको बताए ।


उनको परिचय खोज्दै प्रहरीले सीसीटीभी फुटेज हेर्‍यो । सडकमा खसेका तामाङ ७ मिनेटसम्म छट्पटिएपछि बल्ल उनको उद्धार भएको फुटेजमा देखिन्छ । उनको तत्काल उद्धार गर्न नसक्दा मृत्यु भएको हुनसक्ने महानगरीय प्रहरी वृत्त थिमिका प्रहरी निरीक्षक हस्त सुनार बताउँछन् । गठ्ठाघरबाट सानोठिमी आउने सडकको बीचमा प्रहरीको पोस्ट छैन ।


सडकमा छट्पटिएका व्यक्तिबारे समयमै प्रहरीलाई खबर भएको वा उनको उद्धार भएको भए ज्यान जोगिन सक्ने सुनार बताउँछन् । ‘त्यति धेरैबेरसम्म सडकमा छट्पटिएको मान्छेलाई वास्ता नगरी सबै हिँडेको देख्दा मानवीय भावना हराउँदै गएको महसुस हुन्छ,’ सुनारले भने, ‘दुर्घटनास्थलमा मान्छेहरू जम्मा भएर फोटो खिच्न र रमिता हेर्नतिर लाग्छन् । प्रहरीसम्म खबर आउँदा र अस्पताल पुर्‍याउँदा अवस्था नाजुक भइसकेको हुन्छ ।’

प्रकाशित : आश्विन २५, २०७५ ०८:५१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT