सामाजिक सुरक्षा योजनाप्रति आशा

सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रमबाट मजदुरले पेन्सन र बिमा गराउन पाउने 
कान्तिपुर संवाददाता

मोरङ — विराटनगर जुट मिल्समा कार्यरत ५० वर्षीया सावित्री राईले सरकारले घोषणा गरेको सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रमबारे सुनेकी छन् । उनलाई यसबाट के पाइन्छ भन्ने चाहिँ थाहा छैन ।

‘मजदुरी गरेर जीवन बित्न लागेको तर त्यसबाट प्राप्त भएको ज्यालाले कहिल्यै पनि दुई छाक पेटभरी खान पुगेन,’ उनले भनिन्, ‘अब सरकारले ल्याएको नयाँ कार्यक्रमले मजदुरका लागि केही कि भन्ने आश गरेको छु ।’ मिल्सका अर्का मजदुर विराटनगर १६ का देवीप्रसाद खतिबडाको पनि भनाइ यस्तै छ ।

Yamaha


नलाई पनि सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रमबाट मजदुरले के पाउँछन् भन्ने थाहा छैन । यस्तै, स्विटर र आउटर उत्पादन गर्दै आएका विराटनगरको रानीस्थित टराइकोट इन्डस्ट्रिजमा विराटनगर १५ की रीता प्रधानले सामाजिक सुरक्षा मजदुरको हितमा भएको थाहा पाएको बताइन् । ‘सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रमबाट मजदुरले पेन्सन र बिमा गराउन पाउने सुनेकी छु,’ उनले भनिन्, ‘अरू केकस्ता सेवा सुविधा पाइन्छ भन्नेबारे बिस्तारै जानकारी हुन्छ ।’

बुढीगंगा ५ स्थित दुगड स्पाइस एन्ड फुड प्रोडक्ट्समा कार्यरत फगनी राजबंशीले सामाजिक सुरक्षाले मजदुरलाई अब राम्रो हुने थाहा पाएको बताइन् । ‘साथीहरूले यो कार्यक्रमले अब जागिरबाट हटे पनि पेन्सन पाउने सुनाएका थिए,’ उनले भनिन्, ‘हामी महिलाहरूले अब प्रसूति विदामा बस्दा पनि तलब पाउने व्यवस्था सरकारले गरेको छ अरे ।’

उनीहरूजस्तै सुनसरी–मोरङ औद्योगिक कोरिडोरका अधिकांश मजदुरलाई सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रमबाट मजदुरहरूले पाउने सेवा सुविधाबारे जानकारी छैन । निजी क्षेत्रमा कार्यरत श्रमिकका लागि सरकारले ल्याएको योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रमबाट प्राप्त हुने सेबा, सुविधाबारे उनीहरू बेखबर छन् ।

यो कार्यक्रमअन्तर्गत मजदुरलाई प्राप्त हुने निवृत्तिभरण, स्वास्थ्योपचार, मातृत्व सुरक्षा, बिरामी बिदा, दुर्घटना वा असक्तता सुरक्षा योजना, शिक्षा, आश्रित परिवार सुरक्षा योजनालगायतको सेवा, सुविधाबारे यहाँका मजदुरहरूलाई जानकारी प्राप्त भएको छैन । उनीहरूले यसले मजदुरले पाउने सुविधाबारे सरकारी पक्षबाटै जानकारी गराउने व्यवस्था गर्नुपर्ने माग गरे ।

ट्रेड युनियन महासंघ प्रदेश १ का अध्यक्ष किशोर धमलाले नेपालको इतिहासमा पहिलो पटक सुरु गरिएको योगदानमा आधारित सुरक्षा योजना कार्यक्रम मजदुर र रोजगारदाता दुबैको हितमा भएको बताए । सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रमबाट मजदुरले पाउने सेवा, सुविधाका बारेमा जानकारीमूलक कार्यक्रम सरकारले सञ्चालन गर्नुपर्ने उनले माग गरे । जानकारी नै नभएको सुविधा लिनबाट पछि पर्न सक्ने जोखिम रहेको उनको भनाइ थियो ।

नेपाल ट्रेड युनियन कांग्रेस मोरङका अध्यक्ष सुशील कोइरालाले सरकारले ल्याएको सामाजिक सुरक्षा योजना कार्यक्रम पहिलोपटक भएकाले यसको कार्यान्वयनमा सबैको सहयोग आवश्यक भएको बताए । समाजवादी ट्रेड युनियनका उपाध्यक्ष तेजलाल कर्णले यहाँका अधिकांश उद्योगमा भारतीय मजदुर ल्याएर उद्योगीले काम गराइरहेकोमा नियमन गर्न नसकिएको बताए ।

प्रकाशित : मंसिर २१, २०७५ ०९:४०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बेमौसमी तरकारीले बढायो आम्दानी

कान्तिपुर संवाददाता

तेह्रथुम — बेमौसमी तरकारी खेतीबाट किसानले राम्रो आम्दानी गरिरहेका छन् । छिमेकी जिल्ला धनकुटा, संखुवासभा र तेह्रथुमका हजारौं किसान यसमा लागेका छन् । 

किसानको जीवनस्तर उकास्न सहयोगी बनेको यो खेती विस्तार गर्ने अगुवाका रूपमा चिनिएका छन् धनकुटाको छथर जोरपाटी गाउँपालिका परेवादिनका मेघेन्द्र गुरूङ । २०४७ सालतिर उनी भारतको झारखण्ड गएका थिए । त्यहाँका किसानले आफ्नो बारीमा खेती गरेको बेमौसमी तरकारीले मनग्य आम्दानी गरेको र धेरै किसानको जीवनस्तर सुधारिएको उनले पाए ।

‘त्यसपछि हामीकहाँ पनि यस्तो गर्न सकिन्छ भन्ने लाग्यो,’ गुरङले भने, ‘अचेल त यहाँ बेमौसमी खेती गर्ने किसान धेरै छन्, राम्रो कमाइ भइरहेको छ ।’ त्यस बेला वातावरण तथा कृषि नीति अनुसन्धान, प्रसारण, विकास केन्द्रका तत्कालीन आयोजना संयोजक रामानन्दप्रसाद गुप्ताले तयार पारेको महिला कृषकको आयमुलक परियोजना धरान बसन्तपुर सडक खण्ड आसपास गाउँमा सञ्चालन हुने तरखर थियो ।

भारतको झारखण्डमा समेत यस्तै परियोजनामार्फत किसानले व्यावसायिक बेमौसमी तरकारी खेतीबाट उन्नति गरेको देखेका गुरुङले यसैमा आफ्नो र आसपासका ३०ं हजारभन्दा बढी किसानको भविष्य देखे र यतै लागे ।

‘एकल खेती सामूहिक व्यवस्थापन’ नारासाथ सहकारीको अवधारणा अनुसार धनकुटा, संखुवासभा र तेह्रथुमका किसानलाई संगठित गरी बेमौसमी तरकारी खेती गर्न प्रोत्साहित गर्दै कृषि उद्यममा लागेका गुरुङले पाएको सफलता लोभलाग्दो छ । पूर्वका धेरै जिल्लाका किसानका खेतबारीमै पुगेर बेमौसमी तरकारी खेती, अर्गानिक तरकारी उत्पादन, रोग किरा नियन्त्रण, बजार व्यवस्थापन, न्यून लागतमा बढी उत्पादन गर्ने सीप र तरिका उनले सिकाइसकेका छन् ।

‘हामीले अनुसरण गरेको तरिका संसारमा निकै सफल मानिएको तरिका रहेछ,’ गुरुङले भने । किसानलाई संगठित गरी बेमौसमी तरकारी खेतीको विकास र विस्तार गर्न त्यसताका नै सिंधुवा बजारमा खोलिएको सिंधुवा बहुउद्देशीय सहकारी संस्था लिमिटेड र सिंधुवा कृषि भण्डार अहिले पनि पूर्वकै नाम चलेका किसानका संस्थाका रूपमा गनिन्छन् ।

गुरुङ यी संस्थाको प्रमुख बजार व्यवस्थाक र प्रबन्ध निर्देशकका रूपमा काम गर्छन् । यिनै संस्थामार्फत वर्षेनी ४० देखि ४५ करोड भारतीय रुपैयाँ बराबरको तरकारी यस क्षेत्रका किसानले भारतीय बजारमा निर्यात गर्दै आएका छन् । यहाँ उत्पादित तरकारी भारतको जोगबनी, सिलगुढी, पानीट्यांकी, कोलकातालगायत बजारसम्म पुग्ने गरेको छ ।

प्रकाशित : मंसिर २१, २०७५ ०९:३९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT