ठूला लगानीका व्यवसाय थपिँदै

सुरक्षाको सुनिश्चितता देखेपछि कटारी बजारमा व्यवसाय थपिँदै
सुविधासम्पन्न होटल, अस्पतालमा लगानी बढ्दो 
कान्तिपुर संवाददाता

कटारी, उदयपुर — सुरक्षाको सुनिश्चितता देखेपछि मुख्य व्यापारिक केन्द्र कटारी बजारमा ठूलो लगानीका व्यवसाय थपिने क्रम बढेको छ । पछिल्लो समय ठूलो लगानीमा होटल, स्वास्थ्य र निर्माणका क्षेत्रमा व्यवसाय थपिएको हो । 

सशस्त्र द्वन्द्वका बेला धेरै व्यवसायी पलायन भएका थिए । व्यापार सम्बद्ध संघसंस्थाले व्यवसायी पलायन रोक्न गरेको प्रयास सफल हुन सकेको थिएन । पछिल्लो समय भने कटारी बजारमा व्यापार व्यवसाय फष्टाएको छ । स्थानीय तहले व्यावसायिक सुरक्षासँगै व्यवसाय गर्ने वातावरण तयार गरिदिएपछि व्यवसाय फष्टाएको हो ।

Citizen


अहिले कटारी बजारमा सुविधा सम्पन्न होटल, अस्पताल र माथिल्लो सगरमाथालाई समेत पुग्ने गरी ठूलो लगानीमा निर्माण सामग्री बिक्री गर्ने केन्द्रहरू खुलेका छन् ।

महिनायता कटारी बजारमा होटल मेजेस्टी सञ्चालनमा आएको छ । करिव १० करोडको लागतमा व्यवसायी प्रताप राईले होटल खोलेका हुन् । यो होटल नै ठूलो लगानीमा पहिलो पटक कटारी बजारमा खुलेको होटल हो । त्यसैगरी माच्छापुछरेले पनि दोस्रो सुविधा सम्पन्न होटल खोल्दैछ । निर्माणको चरणमा रहेको होटल माच्छापुछरे दोस्रो पुराना होटन व्यवसायी सुरेश मगरको लागानी छ ।

यस्तै सगरमाथा अस्पताल पनि खुल्ने क्रममा छ । सम्पूर्ण सुविधा सम्पन ५ तले भवनमा सञ्चालन हुने अस्पताल करिव १० लाखको लागनी रहेको सञ्चालक दिपेस प्रसैलाले बताए ।

होटल, अस्पतालसँगै अन्य व्यवसायमा पनि लगानी भित्रिने क्रम बढेको व्यवसायी बताउँछन् । ‘मुलुक शान्ति प्रक्रियामा आएसँगै सर्वसाधारणको चहपहल बढयो,’ होटल सञ्चालक प्रताप राईले भने, ‘पछिल्लो समय पूर्वको पशुपति भनेर हलेसी महादेवको दर्शन गर्न जाने भक्तजनको चहलपहल बढ्यो ।’ कटारी आउने भक्तजन र सर्वसाधारणले स्तरीय होटलको आवश्यकता महसुस गरेको बुझेपछि करौडौंको लगानीमा होटल खोलेको उनले बताए ।

१ नम्बर प्रदेशको माथिल्लो सगरमाथाका सोलु, ओखलढुंगा र खोटाङमा प्रसस्त पर्यटकीय गन्तव्य रहेका छन् । विश्वको सर्वोच शिखर सगरमाथादेखि पोक्ली झरना, हलेसी महादेवलगायतमा पूर्व नेपाल र भारतबाट आउने जाने पर्यटक र सर्वसाधारणले कटारीमा बास बस्नुपर्ने हुन्छ । तर यहाँ गुणस्तरीय राम्रो र सुविधा सम्पन्न होटल नहँुदा सिराहाको लहान र धनुषाको बर्दीबास जानुपर्ने बाध्यता थियो ।

सर्वसाधारणको बाध्यतालाई बुझेरै होटल खोलेको मेजेस्टीका सञ्चालक राईले बताए । ‘अहिले सुविधा सम्पन्न होटल भए पनि
सरकारी उच्च ओहदाका कर्मचारीदेखि राजनैतिक दलका नेताकार्यकर्ता, धार्मिक र आन्तरिक पर्यटकलाई कटारीमा बास बस्न सजिलो भएको छ ।’ बाह्य र आन्तरिक पर्यटकलाई एक दिनमात्रै रोक्दा कटारीको आर्थिक अवस्थामा ठूलो सहयोग पुगेको उनले बताए ।

होटल, कपडा, खाद्यान्न, हार्डवयर, सिमेन्ट लगायतका थोक बिक्रीमा कटारी बजारमा करौडौंको लगानी भित्रिएको उदयपुर उद्योग वाणिज्य संघ कटारीका अध्यक्ष पुष्कर खड्काले बताए । ‘ठूलो लगानी कटारीमा अवश्यक पनि थियो,’ अध्यक्ष खड्काले भने, ‘त्यही आवश्यकतालाई पूरा गर्न व्यवसायीले ठूलो लागनी गरेपछि अब कटारी बजारको मुहार फेरिएको छ ।’ कटारी बजारलाई ठूलो व्यापारिक केन्द्र र व्यावसायिक स्थल बनाउन राष्ट्रिय स्तरका ६ वटा बंैक, मोटरसाइकल, टयाक्टर लागयतको सोरुम समेत भएकाले व्यवसायमा ठूलो लगानी भित्रिएको उनले बताए ।

स्थानीय तह व्यावसायिक सुरक्षाको २४ सै घण्टा तयारी अवस्थामा रहको कटारी नगरपालिका प्रमुख ज्ञानेन्द्र श्रेष्ठले वताए । ‘नगरपालिकका कटारी बजारमात्रै होइन, घुर्मी बजारमा कसैले व्यवसाय गर्छु भन्छ भने सुरक्षा दिन तयार छ,’ नगर प्रमुख श्रेष्ठले भने, ‘ठूलाठूला लगानी र लगानीकर्ता भित्र्याउने वातावरण बनिसकेको र अझ मजबुत बनाउन लागिएको छ ।’

प्रकाशित : पुस २७, २०७५ ०९:१५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

उखु रोप्नदेखि काट्नसम्म मेसिन

प्रविधिले कृषि कर्म सजिलो बनायो
कान्तिपुर संवाददाता

मोरङ — खेत खनजोत गर्न, उखु खेतीको लागत घटाउन एक आँखे बीउ काट्ने, रोप्ने, गोड्ने, काट्ने र खट्टी व्यवस्थापन गर्ने प्रविधि भित्रिएका छन् । प्रविधिले बहुवर्षे नगदे बाली उखु खेती सहज र किफायती भएपछि कृषकको आकर्षण बढेको छ ।

सुनसरीको देबानगञ्ज गाउँपालिकामा मेसिनले उखुको गोडमेल गर्दै । तस्बिर : देवनारायण साह/कान्तिपुर

खेत खनजोतदेखि बीउ काट्ने, उखु काट्ने र त्यसको खुट्टी व्यवस्थापन गर्नेसम्मको प्रविधिले कृषि मजदुर र कामदारको अभावको झन्झटबाट कृषकलाई राहत भएको छ । यान्त्रिकीकरणले उखु खेतीतर्फ सुनसरी, मोरङ, झापाका कृषक आकर्षित भएका हुन् ।

यान्त्रिकीकरणले पछिल्लो दुई वर्षमा उखु खेती बिस्तार हुने क्रम बढेको छ । कृषकले उखु बाली लगाउन खेतलाई गहिरो खनजोत गर्न एनबी प्लाउ, जोतिएको खेतमा उखु रोप्नका लागि नाला बनाउन ट्रेन्ज रिजर, उखुको बीउ काट्न बर्ड चिपर र बर्ड कटर प्रयोग गर्न थालेका छन् ।

यस्तै, उखु रोप्न केन प्यान्टर, उखु गोड्न ट्रेन्ज, उखु काट्ने मेसिन र काटिसकेको उखुको खुट्टी व्यवस्थापन गर्न र्‍याटुन मेनेजमेन्ट डीभाईस मेसिनको प्रयोग कृषकले थालेका हुन् । किसानको खेतमा पाकेको उखु काट्न र ढुवानीका लागि लोड गर्ने एक करोड लागतको हार्भेस्टर मेसिन सुनसरीको बर्जु गाउँपालिकास्थित इस्टर्न सुगर मिलले भित्र्याएको छ ।

देबानगञ्ज ५ का सुबोधकुमाार यादवले उखु खेतीका लागि मेसिनले निकै सहज भएको बताए । ‘बैदेशिक रोजगारीले कृषि मजदुर अभाव भएसँगै गाउँमा उखु खेती घटै गएको थियो,’ उनले भने, ‘अहिले भित्र्याइएका मेसिनहरूले उखु खेतीका लागि मानिस नै आवश्यक नपर्ने भएको छ ।’

उखु खेतीका लागि खेत जोत्नेदेखि काट्ने र चिनी मिलसम्म पुर्‍याउन मेसिन नै प्रयोग गर्न थालेको उनको भनाइ छ । ‘उखु काटेपछि खुट्टी व्यवस्थापन गर्न पनि यसअघि निकै झन्झटिलो र धेरै मजदुर आवश्यक हुन थियो,’ उनले भने, ‘अहिले खुट्टी व्यवस्थापन गर्ने मेसिन आएपछि ५० जना मजदुर आवश्यक हुने काम छिनमै हुन थालेकोले उखु खेती सहज भएको छ ।’

देबानगञ्ज २ का सबुल अन्सारीका अनुसार मेसिनले उखु खेती सहज मात्रै नभई किफायतिसमेत भएको छ । ‘यसअघि मजदुर खोज्न, उनीहरूलाई नास्ताका लागि जल्खै, खाना र मजदुरी १० किलो धान दिनु पर्दा निनकै महँगो पर्न जान थियो,’ उनले भने, ‘मेसिन आइसकेपछि उखु खेतीमा लागत घट्नुका साथै उत्पादन बढेकाले किफायती भएको हो ।’

उखु खेतीमा भित्र्याइएको अन्तरबालीले झनै फाइदा भएको उनले बताए । ‘यसअघि ऋण लिएर उखु रोपेपछि आम्दानी लिनका लागि वर्ष दिन प्रतीक्षा गर्नु पर्दथ्यो,’ अन्सारीले भने, ‘अहिले उखुसँगै काउली, राजमा, बन्दा, मूला, आलु, गाजरलगायतको बाली लगाउन थालेका छौं ।’ यी सबै बालीले तीन महिनामै आम्दानी लिन सक्ने भएकाले उखु खेतीका लागि लिएको ऋण तिर्न पनि वर्ष दिन कुर्नु नपर्ने अवस्था आएको उनले बताए ।

यसअघि उखु खेतीका लागि लिएको ऋणको ब्याज १२ महिनामा तिर्नुपर्ने हुन थियो तर अहिले तीन महिनामा नै तिरिसक्ने भएकाले निकै फाइदा भएको अन्सारीले बताए । प्रविधिको प्रयोगले उखु खेतीबाट कृषकले शतप्रतिशत मुनाफा लिन सफल भएको उनको भनाइ छ ।

दुई बघामा गर्दै आएको उखु खेती अहिले प्रविधिको सहयोगले ५ बिघामा बिस्तार गरेको अन्सारीले बताए । सुनसरी, मोरङ र झापाका कृषकको उखु खरिद गर्दै आएका इस्टर्न सुगर मिल्सले गत वर्ष भित्र्याएको हार्भेस्टरले तीन जिल्लाका उखु कृषकको माग र आवश्यकता धान्न सकेको छैन ।

यो मेसिनले उखु काटेर र ढुवानीका लागि टयाक्टरमा सोझै लोड गर्न सक्ने रहेको मिल्सका प्रमुख उखु प्रबन्धक सुरेशप्रसाद मेहताले बताए । ‘हार्भेस्टरले दैनिक दुई बिघा खेतको उखु काट्न सक्छ,’ उनले भने, ‘कृषकको माग र आवश्यकताअनुसार तीन जिल्लामा दसवटा हार्भेस्टर मेसिन आवश्यक छ ।’ हार्भेस्टर मेसिन कृषकले खरिद गर्न सक्ने अवस्था नरहेको मेहताले बताए । हार्भेस्टर मेसिनको मूल्य १ करोड रहेको उनले बताए ।

हार्भेस्टर बाहेकका मेसिन कृषकले खरिद गर्न सक्ने मेहताले बताए । ‘खुट्टी काट्ने र्‍याटुन मेनेजमेन्ट डिभाइसको एक लाख १६ हजार रुपियाँ मूल्य पर्छ,’ उनले भने, ‘खेत गहिरो खनजोतका लागि एनबी प्लाउको मूल्य ४० हजार, नाला बनाउने ट्रेन्ज रिजर ४२ हजार, उखु रोप्ने केन प्यान्टर २० हजार रुपियाँ पर्छ ।’ मेहताका अनुसार उखु खेतीमा प्रयोग हुने मेसिन मिल्सले भित्र्याएको बताए ।

‘उखु रोप्नेदेखि खुट्टी व्यवस्थापन गर्नसम्मको मेसिन मिल्सले कृषकलाई भाडामा उपलब्ध गराउँदै आएको छ,’ उनले भने, ‘अहिले हार्भेस्टर बाहेकका मेसिनहरू स्थानीय तहलाई अनुदानमा कृषकलाई उपलब्ध गराउन मिल्सले पहल थालेको छ ।’ मिल्सले भारतबाट भित्र्याएका मेसिनहरू स्थानीय तहलाई लागत मूल्यमा नै उपलब्ध गराएर अनुदानमा कृषकलाई दिन थालेको मेहताले सुनाए ।

गत वर्ष झापा, मोरङ र सुनसरीका दुई हजार किसानले ११ लाख ७८ हजार क्विन्टल उखु उत्पादन गरेर इस्टर्न सुगर मिललाई बिक्री गरेका थिए । यस वर्ष उखु उत्पादन गर्ने किसानको संख्या दुई हजार चार सय पुगेकाले १५ लाख क्विन्टल उखु उत्पादन हुने उनले बताए । ‘मिलले गत वर्ष ११ लाख ७८ हजार क्विन्टल उखु क्रसिङ गरेर १ लाख ७ हजार क्विन्टल चिनी उत्पादन भएको थियो,’ मेहताले भने, ‘मिलको दैनिक ३० हजार क्विन्टल र एक सिजनमा ३० लाख क्विन्टल उखु क्रसिङको क्षमता छ ।’

प्रकाशित : पुस २७, २०७५ ०९:१४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्