दुई दशकदेखि सारंगी रेट्दै गाउँबस्ती

रमेशचन्द्र अधिकारी

धनकुटा — कठ्यांग्रिँदो जाडोले सारंगीको तारमा औंला दौडाउन पनि सकस छ । तैपनि घरदैलोमा सारंगी रेट्दै वीरता, प्रेम रस, विरहजस्ता विभिन्न भाकाका गीत सुनाउँदै हिँड्नु उनीहरूको बाध्यता छ ।

धनकुटाको देब्रेबासमा गीत गाउँदै हिँडेका दुई गन्धर्व ।तस्बिर : रमेशचन्द्र/कान्तिपुर

गीत सुनाएर हिँड्दाहिँड्दै कयौंपटक भोकै बस्नु परेको पीडा त छँदैछ, घरजम गर्ने फुर्सदसमेत नभएका दुई गन्धर्व डेढ दशकदेखि सँगसँगै गाउँबस्ती पस्दै आएका छन् ।

भोजपुरको अरुण गाउँपालिकास्थित जरायोटारका ५७ वर्षीय कुलबहादुर गन्धर्वले सारंगी बजाउँदै गाउँबस्ती डुल्न थालेको चार दशक बढी भयो ।

गाएर पाएको पैसा तथा खाद्यान्नले जीविकोपार्जन गर्दै आएका उनी पुख्र्यौली पेसाका रूपमा गीत गायन रोजेको बताउँछन् ।

उनी स्वदेश र छिमेकी मुलुक भारतका कयौं स्थानमा पुगिसकेका छन् । यति बेला उनी धनकुटाका गाउँघर डुल्दै हिँडेका छन् । पहिले बाबुआमा र भाइबहिनी पाल्न सारंगी बजाउँदै गीत सुनाउन हिँडेका उनी पछिल्लो समय यसैमा भुल्न थालेको बताउँछन् ।

‘गीत गाउँदागाउँदै कपाल फुलिसके, अरू केही सोच्ने फुर्सद मिलेन’, उनले भने, ‘अरू त परैको कुरा भो, बिहे गर्ने नै फुर्सद भएन ।’ उनी झन्डै ६ दशक उमेर छिचोल्नै लाग्दा पनि अविवाहित छन् । यति बेला कसैले बिहे नगरेकोबारे चासो लिएमा अनौठो मान्दैनन् ।

सारंगीको तार खिप्दा र बिहानदेखि साँझसम्म गाएर हिँड्नु पर्दा कहिलेकाहीँ त भोकभोकै परिएको सुनाउँछन् । भोजपुरबाट ४० वर्ष पहिले बाबुआमासँगै झापाको केचनाकलन झरेका उनी दर्जनांै गीत सारंगी बजाएर सुनाउन खप्पिस छन् । सारंगी बजाउन बाबुबाट सिकेका हुन् । झापामा बाबुकै पालामा जंगल पँmडानी गरेर १६ कठ्ठा जग्गा जुटाए पनि गीत गाएर हिँड्दा आफूले कमाइ गर्न नभ्याएको उनले बताए ।

त्यसो त घरमा समेत ढुक्कले दुईचार दिन बसेको उनलाई सम्झना छैन । अढाई दशक एक्लै गाएर हिँडेका कुलबहादुरले विगत डेढ दशकदेखि मिठास स्वर भएका साइनोमा भाइ पर्ने ४३ वर्षीय बाबुराम गन्धर्वको साथ पाएका छन् । बाबुरामको पनि समान अनुभव छ ।

कुलबहादुरभन्दा उमेरले १४ वर्ष कान्छा उनी गायनमा निकै निपूर्ण छन् । कुनै व्यावसायिक गायकभन्दा कम छैन, उनको गायिकी । एकदशक सँगसँगै गायन यात्रामा रहेका बखत बाबुराम भने केही वर्ष भारततर्फ एक्लै गएपछि यी दुईको जोडी अगल थियो । तर पुन: पाँच वर्षदेखि दुईको गायन यात्रा जारी छ । पूर्वपश्चिमका अधिकांशजिल्ला र भारतको दार्जिलिङ, असाम, डिम्बापुर लगायतका गाउँबस्तीमा सारंगीसँगै भाका हाल्दै हिँडेको उनले बताए ।
बाबुराम पनि यो उमेरमा अविवाहित नै छन् । बिहे गर्ने सोच आए पनि साँच्दासाँच्दै समय बितेको पत्तै नभएको उनको भनाइ छ । ‘गाउने भएपछि धेरै समय गीत संगीततिरै ध्यान जाँदो रैछ’, उनले भने, ‘बिहे गर्ने फुर्सद मिलेन, फुर्सद मिलेमा हुन पनि सक्छ ।’

बाबु केशरबहादुरले सारंगी बनाउने र बजाउने गरेको देख्दा आफूले सिकेको बताए । दुवैले गीत गाएर घरदैलो गरेर मासिक औसत १० हजार आम्दानी हुने बताए । यी दुवैले मोबाइल फोन बोक्ने गरेका छैनन् । आफन्तबाट कहाँ पुग्यौ भन्दै सोधेर हैरान पार्ने गरेकाले मोबाइल फोन बोक्न छोडेको भनाइ छ ।

प्रकाशित : माघ २९, २०७५ ०९:५७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

वडाका चोकचोकमा सालिक

विनोद भण्डारीे

जाँते, मोरङ — मोरङको लेटाङ नगरपालिका वडा ८ का हरेक चोकको आ–आफ्नै पहिचान छ । त्यहाँ हरेक अढाई तिन सय मिटरको दूरीमा फरकफरक सालिक र चोकको आ–आफ्नै नाम छ ।

विराटनगरबाट करिव ७० किलोमिटर पूर्व उत्तरको यो ठाउँ पुग्न पथरीबाट करिव ८ किलोमिटर चारकोसे जंगल छिचल्ने वित्तिकै वडा ८ र ९ को सीमामा मदन भण्डारीको सालिक छ । त्यो चौक मदन भण्डारीको नाम र कम्युनिस्टहरूको किल्लाले चिनिन्छ । त्यस लगत्तै देवकोटो चोक आउँछ ।

त्यहाँ पहिला देवकोटा पुस्तकालय थियो । त्यो पुस्तकालय भएकै कारण स्थानीयले देवकोटाको सालिक बनाएर चोकको नाम देवकोटा राखिएको स्थानीयको भनाइ छ ।

देवकोटा चोक कटे लगत्तै किसान चोक आउँछ । दुई दशक पहिला त्यहाँ कृषि उपज आलुको खरिद बिक्री हुन्थ्यो र सवैले त्यस ठाउँलाई किसान चोक भन्थे । अहिले त्यहाँ आलुको व्यापार हुँदैन । तर अहिले पनि त्यो ठाउँलाई स्थानीयले किसान चोकले नै सम्बोधन गर्ने गरेको वडा अध्यक्ष भीम पोखरेलले बताए ।

किसान चोक लगत्तै श्रीजंगा चोक आउँछ । लिम्बुवानको बाहुल्यता रहेको त्यो स्थानमा वडाको दुई लाख अनुदान सहित स्थानीयले करिव १० लाखको लागतमा लिम्बू भाषाका प्रचारक श्रीजंगाको सालिक निर्माण गरेर चोकको नाम श्रीजंगा राखेका छन् । त्यसअघि त्यो चोकको नाम संगम थियो । त्यस लगत्तै बुद्ध चोक आउँछ । त्यहाँ अहिले ५ लाखको लागतमा बुद्धको सालिक निर्माण भइरहेको छ । त्यसपछि पाँचवटा सडक जोडिएको स्थान आउँछ ।

त्यसलाई स्थानीयवासीले पञ्चमुखी चोकको नामकरण गरेका छन् । त्यो चोकमा लिम्बुवान आन्दोलनका क्रममा सवारी दुर्घटनामा परेर ज्यान गुमाएका विवेक आङदम्बे र विजय चेमजुङको सालिक निर्माण गरिएको छ । पञ्चमुखी चोकबाट पश्चिम जाँदा भूपू चोक आउँछ । तत्कालीन जाँते गाउँ पञ्चायत हुँदा त्यहींका ज्ञानबहादुर लिम्बू प्रधानपञ्च थिए । उनी प्रधानपञ्च हुँदा त्यस चोकलाई पञ्च चोक भनिन्थ्यो । उनको निधन भएप्छि सवैले अहिले पनि भूपू चोक भन्ने गरेको पोखरेलको भनाइ छ ।

त्यसपछि जय नेपाल चोक आउँछ । पञ्चायत कालमा त्यहाँ कांग्रेसीहरूको बाहुल्यता थियो । त्यसैले त्यसै ताकादेखि त्यस स्थानलाई जय नेपाल चोक भन्ने गरिएको स्थानीय शंकर गुरुङको भनाइ छ । उनका अनुसार अहिले पनि त्यहाँ कांग्रेसीको हालीमुहाली छ । त्यसपछि संगम चोक आउँछ । त्यो चोकमा वडाका चारैतिरका मानिसको जम्का भेट हुने गरेकाले त्यो ठाउँलाई संगम चोक भनिएको जाँतेवासीको भनाइ छ ।

प्रकाशित : माघ २९, २०७५ ०९:५५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT