नगरका विद्यालयमा स्थानीय पाठ्यक्रम

अर्जुन राजवंशी

विर्तामोड — झापाको बिर्तामोड नगरपालिकाले नगरभित्रका विद्यालयमा स्थानीय पाठ्यक्रम लागू गरेको छ । ‘आचरण सचेतना’ शिक्षा नगरभित्रका सबै सामुदायिक तथा संस्थागत विद्यालयमा अनिवार्य गरिएको हो ।

झापाको बिर्तामोड नगरपालिकास्थित बिर्ताबजारमा रहेको महेन्द्र रत्न माध्यमिक विद्यालय ।तस्बिर : अर्जुन/कान्तिपुर

विद्यार्थीलाई घरपरिवार, छरछिमेक, साथीभाई, आफन्त, शिक्षक, आफूभन्दा ठूला र सानासंगको बोलीबचन, मानभाव, व्यवहार सिकाउन ‘आचरण सचेतना’ शिक्षा लागू गरेको नगर शिक्षा अधिकृत युवराज पाण्डेले जानकारी दिए । उक्त शिक्षाबाट विद्यार्थीलाई सभ्य र संस्कारी बनाउन सकिने उनको विश्वास छ ।

‘समाजमा विकृति बढ्दै गएको छ । बालबालिकाको बोलीबचन, बानी व्यवहार विग्रिदै गएको छ,’ पाण्डेले भने, ‘नयाँ पुस्ताका ७/८ बर्षका बालबालिकालाई यो शिक्षा दियौं भने भविष्यमा गलत बाटोमा जानबाट उनीहरूलाई रोक्न सकिन्छ । हाम्रो समाजअनुसार संस्कारी बनाउन सकिन्छ ।’

पाठ्यक्रममा व्यावहारिक शिक्षासंगै धार्मिक ज्ञान, संस्कार, संस्कृति, परम्परागत रितीरिवाज, धार्मिक सहिष्णुता, बाटो प्रयोग गर्दा अपनाउनुपर्ने ट्राफिक नियम, जैविक खानाको महत्व तथा विषादीयुक्त खानाबाट हुने नोक्सानीलगायत विषयवस्तुहरूलाई समेटेको उनले बताए ।

पाठ्यक्रमअनुसार विद्यार्थीलाई प्रयोगात्मकसहितको शिक्षा प्रदान गरिने छ । नगरभित्र १८ सामुदायिक र ५२ संस्थागत (निजी) विद्यालय छन् । ती सबै विद्यालयका कक्षा ३ र ४ का विद्यार्थीलाई ‘आचरण सचेतना’ शिक्षा दिनका लागि अहिले दुई सय पाठ्यक्रम र करीब १० हजार पाठ्यपुस्तक छपाईको क्रममा छ ।

‘आचरण सचेतना’ पाठ्यक्रममा पोषण, स्वास्थ्य, योग, स्थानीय लोकबाजा, सञ्चार, प्रविधि, वातावरण, प्राकृतिक प्रकोप, प्रदुषण नियन्क्रण, व्यत्तित्व विकासबारे पनि शिक्षा प्रदान गरिने फाठ्यक्रम निर्माण तथा लेखन समिति सदस्य एवं स्रोत व्यत्ति केशरबहादुर खवासले बताए ।

‘नैतिकवान र सभ्य समाज निर्माणका लागि यो पाठ्यक्रम निकै महत्वपूर्ण छ,’ खवासले भने, ‘प्रयोगात्मक रूपमै विद्यार्थीलाई शिक्षा दिन सकिने गरी पाठ्यक्रम निर्माण गरिएकाले यो शिक्षा प्रभावकारी र नतिजामुखी हुनेमा हामी विश्वस्त छौं ।’ पाठ्यक्रमका कारण विद्यार्थीले आफ्नो घर, गाउँ र समाजको तथ्यांकगत जानकारी राख्न सक्ने उनले बताए । नगरपालिकाले सामुदायिक विद्यालयहरूलाई निःशुल्क पाठ्यपुस्तक उपलब्ध गराउने छ ।

नगरभित्रका संस्थागत विद्यालयले भने पाठ्यपुस्तक छपाईको लागत तिरेर पुस्तक लान सक्ने व्यवस्था गरेको अधिकृत पाण्डेले बताए । सामुदायिक र संस्थागत दुवैमा ‘आचरण सचेतना’ पाठ्यक्रम नेपाली भाषामै अध्यापन हुने उनले बताए । यो विषयका लागि छुट्टै शिक्षकको आवश्यकता नपर्ने उनले बताए । ‘हामीले विद्यालयमा भएकै शिक्षकलाई तालिम दिएर यो विषय पढाउन सक्ने बनाउने छौं’ उनले भने, ‘विद्यार्थीले बुझ्न र सिक्न सक्ने गरी प्रोजेक्टरको प्रयोग, स्थलगत अवलोकन तथा भ्रमण पनि गराउने छौं ।’

विद्यालयमा पढेका तथा सिकेका कुराहरूलाई आफ्नो दैनिक जीवनमा लागू गराउन विद्यार्थीसंगै अभिभावकलाई पनि आचरण सचेतनाको ज्ञान दिने पाण्डेले बताए । यस क्रममा नगरपालिकाले मोहनमाया मावि, शुक्रराज आधारभूत विद्यालय र लक्ष्मी नारायण प्राथमिक विद्यालयका अभिभावकलाई नैतिक तथा व्यवहारिक ज्ञान दिने कार्य सम्पन्न गरेको छ ।

प्रकाशित : वैशाख १२, २०७६ ०९:३७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

बस्तीमा बाँदरको उपद्रो

कान्तिपुर संवाददाता

धनकुटा — बारीमा मकै छर्दै गरेको बेला बाँदरले हातैबाट खोसेर बिउ नै लगेपछि धनकुटा ४ का एक कृषक छक्क परे । गोरु जोतेर मकै छर्न लाग्दा बाक्लो वस्तीको बीचमा रहेको बारीमा बाँदरले बिउ खोसेर लगेको कृषक दुर्गा श्रेष्ठले बताए । 

वर्षौदेखि ग्रामीण क्षेत्रका स्थानीयले बाँदरबाट सास्ती खेप्नु परेकामा पछिल्लो समय धनकुटा बजार आसपासका बस्तीमा पनि ‘बाँदर आतंक’ नै हुने गरेको स्थानीय बताउँछन् । बढो बाँदरको सास्ती अन्त्य गर्न अघिल्लो वर्ष धनकुटा नगरपालिकाले लागि १० लाख बजेट नै विनियोजन गरेको थियो ।

तर, उक्त प्रयास निरर्थक सावित भएको स्थानीयको भनाई छ । ‘बारीमा फलफूलदेखि अन्न, तरकारी बालि नष्ट गर्दै आएका बाँदर पछिल्लो समय घरघर पसेर आतंक मच्चाउन थालेको छ’, श्रेष्ठले भने, ‘यस्तै हो भने के उब्जाउनु के खान ु?’ त्यसो त, धनकुटाका ग्रामिण क्षेत्रका सर्वसाधारण विकासका योजनासंगै बाँदर नियन्त्रणको माग लिएर जनप्रतिनिधिसामु धाउने गरेका छन् ।

धनकुटा ६ आत्मारा गाउँका धनप्रसाद राई त बाँदर आतंकबाटै बसाइँ नै सरुॅ कि कसो गरौं भनेर रुमल्लिएको बताउँछन् । उनलाई गाउॅघरमा सडक, खानेपानीको मात्र चिन्ता छैन, सबैभन्दा ठूलो चिन्ता बाॅदरले दिएको सास्तीबाट कसरी उन्मुक्ति पाउँने भन्ने रहेको बताए । उनले यति सास्ती खेपेका छन् कि, गत वर्ष आफ्ना जनप्रतिनिधि सामु बाँदर बिरुद्ध उजुरी नै दर्ता गरेका थिए ।

‘बिहान उठेदेखि बेलुकीसम्म अरू काम छोडेर बाँदर लखेट्न बारीमा टिन ठटाएर बस्नुपरेको छ’, उनले भने ‘बालीनाली पनि रहँदैन, हातमुख जोड्ने बाटो नै बाँदरले खोसिदेला भन्ने पिरलोमा छौं ।’ अधिकांस गाऊँमा बाँदरबाट सर्वसाधारण आक्रान्त बनेको देब्रेबासका चत्र रानाले बताए ।

स्थानीयले बाँदर लखेट्न नै घरमा जनशक्ति तयारी अवस्थामा राख्दै आएको उनको भनाइ छ । धनकुटा नगरपालिका ६ हर्कटारका रनपाल राईले १६रोपनी जग्गामा बाॅदरले उदण्ड मच्चाएपछि बालीनाली नै लगाउन नपाएको गुनासो पोखे ।

बाँदर आतंकको गुनासो चुलिएपछि नगरपालिकाले बाँदर पक्रन सिपालु जनशक्ति ल्याएर केहि समय अभियान नै थालेको थियो । ६ नं.वडाले त आर्थिक वर्ष २०७४/०७५ मा वडा परिषदबाट नै ‘बाँदर स्थानान्तरण कार्यक्रम’ कै शिर्षक पारित गरेर यससम्बन्धी कार्य सुरु गरेको थियो ।

बाँदर पक्रन छुट्याएको रकम अपुग भएपछि थप ५ लाख विनियोजन गरिएको नगरपालिका स्रोतले जनाएको छ । अघिल्लो वर्ष धनकुटाबाट कम्तिमा ६ सय बाँदर अन्यत्र स्थानान्तरण गरिएको दाबी गरिएको छ । तर, त्यत्तिको संख्यामा स्थानान्तरण गरिएको भए पछिल्लो अवस्था अझ बढ्दो रूपमा नहुने स्थानीयको गुनासो छ । धनकुटा नगरपालिका २, ३, ४, ५ र ६ वडामा बाँदरबाट स्थानीयले बढी सास्ती खेप्नु परेको छ ।

अघिल्लो वर्षको नियन्त्रण प्रयासले केहि कमि भएको कचिन्डेको निरोज पोखरेलले बताए । तर, विगतको भन्दा फरक प्रजातिको बाँदर देखापरेको उनको भनाइ छ । पक्रिएका बाँदर कहाँ लगेर छोडिएको थियो भन्ने कसैलाई पत्तो छैन ।

यहाँबाट अन्यत्र लगिएपनि अन्यत्रका बाँदर फेरि यहाँका जंगलमा ल्याएर छोडिएको स्थानीयको आशंका छ । भारतको उत्तर प्रदेशबाट बाँदर ८ जना व्यक्ति ल्याइएको थियो । उनीहरूलाई बाँदर पक्रिएबापत प्रतिबाँदर १ हजार ५ सय रुपैयाँ दिइएको थियो ।

प्रकाशित : वैशाख १२, २०७६ ०९:३६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT