हाडे लसुनबाट कमाइ

कान्तिपुर संवाददाता

धनकुटा — महत्त्व थाहा नपाएर खेर जाने वनस्पतिबाट पछिल्लो समय सर्वसाधारणले आयआर्जन गर्न थालेका छन् । लेकाली भेगका बारीका कान्ला तथा खोल्साखाल्सीमा पाइने जंगली फूलका रूपमा रहेको हाडे वन लसुन आम्दानीको स्रोत बन्दै गएको छ ।

धनकुटाको हिले बजारमा रहेको वनस्पति जन्य वस्तु संकलन केन्द्रमा रहेको हाडे वन लसुन ढुवानीका लागि तयारी गर्दै ।तस्बिर : रमेशचन्द्र अधिकारी/कान्तिपुर

स्थानीयले जंगली लसुन वा हाडे वन लसुन भनेर चिनिने वनस्पति बिक्री गरेर छथरजोरपाटी गाउँपालिकास्थित हात्तीखर्कका किरण कार्कीले १५ हजार आम्दानी गरेको बताए । आम्दानीका हिसाबले रकम थोरै भए पनि बारीको कान्लामा त्यसै खेर गएको वस्तु बिक्री गरेर घर खर्च सघाउ पुगेको उनी बताउँछन् । ‘कुनै दलहन वस्तुभन्दा राम्रो आम्दानी भएको छ,’ उनले भने, ‘गाउँभरिका खोल्साखोल्सीमा फुल्ने जंगली लसुन बिक्री हुन्छ भन्ने भर्खर थाहा पाइँदैछ ।’

धनकुटाको निगाले, हिले, हात्तीखर्क, गुराँसे, पाख्रिबास लगायतका स्थानमा यो वनस्पति प्रशस्तै पाइने गरेको स्थानीयले बताए । झट्ट नियाल्दा आकर्षक फूल देखिने हाडे लसुनको जरा मुनि लसुन जस्तै झुप्पा हुन्छ । उक्त वस्तु निकालेर पानीमा उसिन्ने र सुकाएपछि बिक्री गर्न योग्य हुने स्थानीय भरत कार्की बताउँछन् ।

एउटै झुप्पोमा झन्डै आधा केजी तौलसम्म पाइने गरेको उनले जानकारी दिए । कृषकको आकर्षण देखेपछि हिले बजारमा हाडे लसुनको संकलन केन्द्र नै खुलेको छ । हालको बजार मूल्य प्रति केजी सय रुपैयाँ रहेको छ । तर, हिलेस्थित संकलन केन्द्रले केजीको १ सय २५ रुपैयाँले काँकडभिट्टा तथा जोगबनी नाकाबाट भारततर्फ निकासी गर्दै आएको केन्द्रका सञ्चालक धनबहादुर तामाङले बताए । झन्डै तीन दशक पहिल्यै हाडे लसुन भारतमा बिक्री गर्न सकिन्छ भन्ने आफूले जानकारी पाएको उनी बताउँछन् ।

२०४६ सालमा ८ रुपैयाँ केजीले खरिद गरेर बिक्री गरेको उनले सुनाए । तर, सर्वसाधारणले पछिल्लो केही वर्षदेखि मात्र आम्दानीको स्रोत भन्ने थाहा पाएको तामाङको भनाई छ । ‘निकासी कर तथा ढुवानी खर्च कटाएर प्रति केजी २५ रुपैयाँ नाफा मिल्ने गर्छ,’ उनले भने, ‘पहिले सीमित रूपमा मात्र संकलन गरे पनि पछिल्लो समय परिमाण वृद्धि हुँदै गएको छ ।’

हाडे लसुन डाबर कम्पनीले खरिद गरेको उनले बताए । उनको संकलन केन्द्रमा यति बेला बिक्रीका लागि तयारी अवस्थामा झन्डै एक क्विन्टल हाडे लसुन भण्डारण गरिएको छ । उक्त वस्तुको निकासी कर प्रतिकेजी १५ रुपैयाँ कायम गरिएको छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ २६, २०७६ १०:०४
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

जडिबुटी भण्डारण केन्द्र खोलिए

कान्तिपुर संवाददाता

इलाम — व्यावसायिक जडिबुटी खेती हुँदै आएको जिल्लाको उत्तरी क्षेत्रमा जडिबुटी भण्डारणका लागि भवन निर्माण भएका छन् । भण्डारण केन्द्रको अभावमा कृषकले संकलन गर्ना साथ जस्तो मूल्यमा भए पनि बिक्री गर्नुपर्ने बाध्यता थियो । सन्दकपुर गाउँपालिका ३ को माइपातलमा दुई संकलन केन्द्र निर्माण गरिएको हो । 

इलामको सन्दकपुर ३ माइपातलमा निर्माण भएको जडिबुटी भण्डारण तथा प्रशोधन केन्द्र ।तस्बिर : विप्लव भट्टराई/कान्तिपुर

जिल्ला वन कार्यालयको सहयोगमा निर्मित यी भण्डारण केन्द्रको प्रभावकारी सञ्चालन हुनु पर्ने स्थानीयको भनाई छ । देउराली बजार नजिक रहेको संकलन केन्द्रका लागि डिभिजन वन कार्यालयले १८ लाख रुपैयाँ खर्च गरेको छ । त्यस्तै सन्दकपुर किवी सहकारी संस्थाले ४ लाख ४७ हजार रुपैयाँ लगानी गरेको हो । व्यवस्थापन र सञ्चालनको जिम्मा पनि सहकारीले नै गर्नेछ ।

त्यस्तै अर्को भण्डारण केन्द्रका लागि वन कार्यालयले १२ लाख रुपैयाँ सहयोग गरेको छ । माइपोखरी हर्वल अर्गानिक एग्रिकल्चर फर्मले ३ लाख रुपैयाँ लगानी गरेको हो । कृषकले सिजनअनुसार संकलन गरेका जडिबुटीलाई भण्डारण गर्दै उपयुक्त मूल्य आएपछि बिक्री गर्न सहज हुने डिभिजन वन कार्यालयका प्रमुख श्रीप्रसाद बरालले बताए ।

‘यस क्षेत्रका कृषकले निजी नम्बरी जग्गामा लामो समयदेखि जडिबुटी उत्पादन गर्दै आएकाले यी भण्डारण केन्द्रले प्रत्यक्ष फाइदा पुर्‍याउने छ,’ उनले भने, ‘यसको नियमित र प्रभावकारी सञ्चालनका लागि भने गाउँपालिकासहित स्थानीयले नै पहल गर्नु पर्छ ।’ दुवै संकलन केन्द्रमा सौर्य प्रणालीले सञ्चालन हुने १/१ वटा ड्रायर पनि राखिएको छ । जसमा काँचो वस्तुलाई छोटो सममा सुख्खा बनाउन र जडिबुटीलाई चिसो बनाई राख्न सहज हुनेछ । यी भवनलाई जडिबुटी प्रशोधन केन्द्रका रूपमा सञ्चालन गर्ने पनि कार्यालयको सोच छ ।

यो क्षेत्रमा चिराइतो, लौटसल्ला, ओखेआललगायतका जडिबुटी कृषकले व्यावसायिक ढंगले उत्पादन गर्दै आएका छन् । जिल्लामा कतिपय स्थानमा बनेका तरकारी संकलन केन्द्रलगायतका भवन प्रयोगविहीन भएकाले पनि सरोकारवालाले यसको प्रभावकारी सञ्चालनमा पनि उत्तिकै ध्यान पुर्‍याउनु पर्ने कृषकको माग छ ।

‘लामो समयको पर्खाइपछि यी केन्द्र बनेकाले गाउँपालिकाले सञ्चालनमा स्थानीयलाई नै प्रोत्साहित गर्नेछ,’ सन्दकपुर गाउँपालिकाका अध्यक्ष उदय राईले भने, ‘गाउँपालिकाका तर्फबाट यसलाई प्रभावकारी बनाउन सक्दो सहयोग पुर्‍याउने छौं ।’

यी केन्द्रले यस क्षेत्रमा व्यावसायिक उत्पादन हुने किवी फलको भण्डारणमा सहजता हुने अपेक्षा गरिएको छ । चिसो मौसम रहेकाले उत्पादित किवीलाई मागअनुसार बजारमा पुर्‍याउन सकिने किवी जोन सञ्चालक समितिका अध्यक्ष देउकुमार राईले बताए । केन्द्रले लौटसल्ला भण्डारमा पनि उत्ति सहज हुने कृषकको अनुमान छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ २६, २०७६ १०:०३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्